VŨ PHI TRỪ – VỊ THUYỀN TRƯỞNG KHÔNG RỜI TÀU HQ-604

Ngày 14/3/1988, giữa vùng biển Trường Sa, tàu HQ-604 hứng chịu những loạt đạn dữ dội. Con tàu rung chuyển, nước tràn vào khoang và chìm dần. Trên boong tàu, người thuyền trưởng vẫn ở lại chỉ huy đồng đội chiến đấu.

Đó là Đại úy Vũ Phi Trừ, người thuyền trưởng đã hy sinh cùng tàu HQ-604 trong trận chiến bảo vệ Gạc Ma.

Câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của một người lính ngoài biển khơi. Đó còn là câu chuyện về một người con xứ Thanh trưởng thành từ một chiến sĩ bình thường, từng bước trở thành thuyền trưởng và cuối cùng nằm lại giữa Trường Sa khi đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền.

Người con vùng biển Quảng Khê

Vũ Phi Trừ sinh năm 1957, quê ở xã Quảng Khê, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.

Ông lớn lên trong một gia đình còn nhiều khó khăn. Vùng quê Quảng Khê khi ấy chủ yếu dựa vào những nghề lao động thủ công và nông nghiệp.

Tháng 2/1975, Vũ Phi Trừ nhập ngũ.

Từ một người lính trẻ, ông từng bước trưởng thành trong môi trường quân đội bằng sự chăm chỉ, tinh thần trách nhiệm và khả năng tổ chức.

Từ người lính trở thành thuyền trưởng

Trong quá trình công tác, Vũ Phi Trừ được cử đi học tại Trường Sĩ quan Chỉ huy - Kỹ thuật Hải quân từ năm 1978 đến năm 1981.

Sau khi tốt nghiệp, ông được điều về công tác trên tàu HQ-604.

Từ năm 1981 đến 1983, ông làm phó tàu.

Đến năm 1984, ông được giao nhiệm vụ thuyền trưởng tàu HQ-604.

Con đường từ một chiến sĩ đến vị trí thuyền trưởng cho thấy sự trưởng thành của một quân nhân được đơn vị tin tưởng giao những nhiệm vụ ngày càng quan trọng.

Người thuyền trưởng chăm lo cho con tàu

HQ-604 khi ấy là một con tàu đã cũ.

Nhưng dưới sự chỉ huy của Vũ Phi Trừ, cán bộ, chiến sĩ trên tàu luôn chú trọng bảo quản, sửa chữa và duy trì khả năng hoạt động.

Tàu HQ-604 đã thực hiện nhiều chuyến đi chi viện, tiếp tế và phục vụ bộ đội ở Trường Sa.

Những người từng công tác cùng ông nhớ đến Vũ Phi Trừ là người chịu khó học hỏi, sâu sát chiến sĩ, có trách nhiệm và có năng lực tổ chức.

Ông không chỉ là người đứng trên buồng lái.

Ông còn là người cùng anh em chăm lo từng công việc của con tàu và đời sống của chiến sĩ.

Người chồng, người cha trong một gia đình nhỏ

Phía sau người thuyền trưởng là một cuộc sống gia đình rất bình dị.

Vũ Phi Trừ có vợ là Nguyễn Thị Tần và hai người con.

Khi ông hy sinh, các con còn nhỏ.

Người vợ trẻ sau đó một mình ở vậy, nuôi các con khôn lớn.

Nhiều năm sau, một trong những người con của ông tiếp tục công tác trong Quân chủng Hải quân.

Một người cha đã nằm lại giữa biển cả, nhưng con trai ông lại tiếp tục bước vào chính môi trường mà cha mình từng gắn bó.

Chuyến đi cuối cùng đến Gạc Ma

Đầu tháng 3/1988, tình hình tại khu vực Trường Sa trở nên căng thẳng.

Trong Chiến dịch CQ-88, Hải quân Việt Nam triển khai lực lượng ra các khu vực Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao để xây dựng công trình và bảo vệ chủ quyền.

Ngày 11/3/1988, tàu HQ-604 do Vũ Phi Trừ làm thuyền trưởng rời Cam Ranh, mang theo lực lượng công binh và lực lượng bảo vệ đảo ra khu vực Gạc Ma.

Đó là chuyến đi cuối cùng của người thuyền trưởng.

Đối mặt với sự uy hiếp

Chiều 13/3, HQ-604 tiến vào khu vực Gạc Ma.

Các tàu chiến Trung Quốc liên tục áp sát, dùng loa yêu cầu lực lượng Việt Nam rời khỏi khu vực.

Tình hình vô cùng căng thẳng.

Nhưng HQ-604 vẫn giữ vị trí.

Tối hôm đó, lực lượng trên tàu khẩn trương đưa vật liệu xây dựng lên bãi đá và đưa lực lượng bảo vệ đảo lên Gạc Ma.

Những người lính hiểu rằng phía trước có thể xảy ra một cuộc đối đầu.

Nhưng nhiệm vụ của họ là giữ đảo, giữ cờ và bảo vệ chủ quyền.

“Đây là lãnh thổ Việt Nam”

Rạng sáng 14/3, tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng.

Theo các tư liệu hồi tưởng, khi tàu đối phương bao vây và yêu cầu lực lượng Việt Nam rút khỏi Gạc Ma, Vũ Phi Trừ đã kiên quyết khẳng định:

“Hãy ra khỏi khu vực này, đây là lãnh thổ Việt Nam.”

Đó là lời đáp của một người đang đứng trước một lực lượng đối phương mạnh hơn rất nhiều.

Nhưng ông không lùi bước.

Tiếng súng trên Gạc Ma

Khoảng 6 giờ sáng 14/3, lực lượng Trung Quốc đổ bộ lên Gạc Ma và tìm cách giật lá cờ Việt Nam.

Trên đảo, các chiến sĩ Việt Nam kiên quyết bảo vệ lá cờ.

Thiếu úy Trần Văn Phương cùng đồng đội chiến đấu bảo vệ quốc kỳ.

Sau đó, lực lượng Trung Quốc nổ súng.

Trần Văn Phương hy sinh.

Từ ngoài biển, HQ-604 cũng phải đối mặt với hỏa lực của đối phương.

Người thuyền trưởng trực tiếp chiến đấu

Khi tàu HQ-604 bị tấn công, Vũ Phi Trừ không rời vị trí chỉ huy.

Ông vừa tổ chức cho bộ đội chiến đấu, vừa trực tiếp sử dụng vũ khí chống trả.

Các nguồn tư liệu ghi lại rằng ông đã dùng AK và B40 chiến đấu, đồng thời điều khiển con tàu và tìm cách che chắn cho lực lượng đang ở trên đảo.

Đó là khoảnh khắc một người thuyền trưởng không còn đơn thuần chỉ huy từ phía sau.

Ông trực tiếp đứng trong trận chiến cùng những người lính của mình.

HQ-604 chìm xuống biển

Hỏa lực từ các tàu đối phương ngày càng dữ dội.

HQ-604 bị bắn trúng nhiều vị trí.

Con tàu bị hư hỏng nặng và bắt đầu chìm.

Trong tình thế ấy, Vũ Phi Trừ vẫn ở lại chỉ huy cán bộ, chiến sĩ chiến đấu và tìm cách cứu đồng đội.

Cuối cùng, HQ-604 chìm xuống vùng biển Gạc Ma.

Vũ Phi Trừ cùng Phó Lữ đoàn trưởng Trần Đức Thông và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác đã hy sinh.

Một trong 64 người lính nằm lại ngày 14/3

Trận chiến ngày 14/3/1988 khiến 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam hy sinh.

Vũ Phi Trừ là một trong những người nằm lại trong trận chiến ấy.

Ông hy sinh khi mới 31 tuổi.

Một người thuyền trưởng đang ở độ tuổi sung sức nhất của cuộc đời.

Phía sau ông là một người vợ trẻ và hai đứa con.

Phía trước đáng lẽ vẫn còn rất nhiều chuyến biển.

Nhưng chuyến đi đến Gạc Ma đã trở thành chuyến đi cuối cùng.

Người thuyền trưởng và con tàu

Có lẽ hình ảnh gắn bó nhất với Vũ Phi Trừ là HQ-604.

Ông trưởng thành cùng con tàu.

Từ phó tàu trở thành thuyền trưởng.

Cùng đồng đội đưa HQ-604 vượt hàng chục nghìn hải lý thực hiện nhiệm vụ.

Và cuối cùng, ông cùng con tàu nằm lại dưới biển.

Đó là một sự gắn bó đặc biệt giữa một người lính và con tàu mà mình chỉ huy.

HQ-604 không trở về.

Người thuyền trưởng cũng không trở về.

Người anh hùng của Trường Sa

Sau khi hy sinh, Vũ Phi Trừ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 13/12/1989, ông được truy tặng danh hiệu này, ghi nhận sự hy sinh và tinh thần chiến đấu trong trận bảo vệ chủ quyền tại Trường Sa.

Tên tuổi ông từ đó gắn với những người lính Gạc Ma – những người đã nằm lại giữa biển khơi trong ngày 14/3/1988.

Người con tiếp bước cha

Nhiều năm sau ngày Vũ Phi Trừ hy sinh, con trai ông là Vũ Xuân Đăng tiếp tục công tác trong Quân chủng Hải quân.

Người con út Vũ Xuân Khoa cũng công tác tại Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn thuộc Quân chủng Hải quân.

Hai người con trưởng thành trong hoàn cảnh thiếu vắng cha, được mẹ và ông bà nuôi dưỡng.

Nhưng hình ảnh người cha – một người lính đã hy sinh ở Gạc Ma – vẫn trở thành một phần quan trọng trong cuộc đời họ.

Một lời nhắn gửi từ biển

Vũ Phi Trừ không để lại những trang hồi ký dài.

Ông cũng không có cơ hội kể lại trận chiến cuối cùng của mình.

Những gì còn lại là lời kể của đồng đội, những tài liệu lịch sử và ký ức của gia đình.

Nhưng từ những mảnh ký ức ấy, người ta có thể hình dung một người thuyền trưởng đã lựa chọn ở lại với con tàu và đồng đội trong thời khắc nguy hiểm nhất.

Vũ Phi Trừ – vị thuyền trưởng không rời tàu HQ-604

Có những người lính được nhớ đến bởi một trận đánh.

Có người được nhớ đến bởi một câu nói.

Vũ Phi Trừ được nhớ đến bởi con tàu HQ-604 và sự hy sinh của ông giữa biển Gạc Ma.

Ông xuất thân từ một vùng quê nghèo ở Quảng Xương, nhập ngũ khi còn rất trẻ, trưởng thành từ một người lính bình thường rồi trở thành thuyền trưởng.

Ngày 14/3/1988, khi HQ-604 bị hỏa lực đối phương đánh chìm, ông vẫn ở đó.

Không rời con tàu.

Không bỏ đồng đội.

Không từ bỏ nhiệm vụ.

Vũ Phi Trừ – vị thuyền trưởng không rời tàu HQ-604 vì thế không chỉ là câu chuyện về một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó còn là câu chuyện về một người chồng, một người cha, một người con xứ Thanh đã dành tuổi trẻ cho Hải quân và cuối cùng gửi lại tuổi 31 của mình giữa biển Trường Sa.

HQ-604 đã chìm xuống biển.

Nhưng cái tên Vũ Phi Trừ thì không chìm.

Ông cùng 63 đồng đội vẫn được nhắc nhớ mỗi khi lịch sử gọi tên Gạc Ma – 14/3/1988.