VŨ THỊ MINH NGHĨA – CHÍN NGHĨA: NGƯỜI NỮ BIỆT ĐỘNG GIỮA LÒNG SÀI GÒN

Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có những con người bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ chưa kịp sống một tuổi thanh xuân bình thường, chưa kịp có những ước mơ riêng cho cuộc đời mình thì đã phải đối diện với bom đạn, tù đày và những cuộc chiến đấu mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Vũ Thị Minh Nghĩa, bí danh Chín Nghĩa, là một người như thế. Bà sinh năm 1947 tại xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Gia đình bà có nhiều người tham gia kháng chiến, trong đó có những người trở thành chiến sĩ biệt động và có người đã hy sinh. Chính quê hương "đất thép" Củ Chi và truyền thống gia đình đã sớm đưa cô gái Vũ Thị Minh Nghĩa đến với cách mạng. Bà cũng là nữ chiến sĩ duy nhất trong 15 chiến sĩ Đội 5 Biệt động Sài Gòn trực tiếp tham gia trận đánh vào Dinh Độc Lập trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Sau trận đánh, bà bị bắt, trải qua nhiều nhà tù và khoảng sáu năm lao tù, nhưng vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo về tổ chức và cơ sở cách mạng. Sau khi được trao trả năm 1974, bà tiếp tục tham gia những ngày tháng cuối cùng của cuộc chiến và có mặt trong đoàn quân tiến về Sài Gòn ngày 30/4/1975. Đến nay, bà vẫn là một nhân chứng lịch sử của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định.

Vũ Thị Minh Nghĩa lớn lên ở Nhuận Đức, một vùng đất nằm giữa Củ Chi, nơi chiến tranh đã trở thành một phần của cuộc sống thường ngày. Những năm tuổi thơ của bà không giống tuổi thơ của nhiều đứa trẻ khác. Tiếng bom, những cuộc càn quét, cảnh nhà cửa và ruộng vườn bị đốt phá, những người dân bị bắt bớ đã in vào ký ức cô bé Nghĩa từ rất sớm. Trong gia đình có nhiều người theo cách mạng, vì vậy những câu chuyện về cán bộ, về du kích, về những người đang hoạt động bí mật không phải là điều xa lạ.

Năm 1959, khi tình hình Củ Chi ngày càng căng thẳng, cô bé Vũ Thị Minh Nghĩa mới mười hai tuổi. Nhưng tuổi nhỏ không ngăn được cô tham gia vào những công việc mà người lớn giao phó. Một lần, tại xã Nhuận Đức, người dân tổ chức biểu tình phản đối những hành động đàn áp, bắn phá và đốt phá của chính quyền Sài Gòn. Cô bé Nghĩa được giao mang một lá thư đến đoàn người đang biểu tình ở thị trấn Củ Chi. Đó là nhiệm vụ bí mật đầu tiên mà bà còn nhớ rõ sau này.

Bà kể lại rằng khi ấy, những đoàn người từ Nhuận Đức kéo về thị trấn Củ Chi rất đông. Tiếng hô phản đối vang lên giữa đường phố, rồi cuộc biểu tình bị đàn áp. Những người dân phải chạy tán loạn trước súng đạn. Cô bé Nghĩa tận mắt chứng kiến cảnh ấy và càng nung nấu quyết tâm tham gia cách mạng. Sau này bà nhớ lại: "Sâu thẳm trong tôi hiểu đâu là con đường đúng đắn cần đi, dẫu tôi vẫn thường được người lớn căn dặn việc quan trọng nhất của tôi lúc bấy giờ là đi học".

Năm 1960, phong trào cách mạng ở Củ Chi phát triển mạnh. Cô bé Nghĩa lúc ấy mới mười ba tuổi. Công việc của bà ban đầu chưa phải là cầm súng. Bà tham gia đội văn nghệ, mang cơm nước cho những người hoạt động, làm giao liên, chuyển tin tức và hỗ trợ những công việc phục vụ chiến đấu. Ở vùng đất mà hệ thống địa đạo ngày càng phát triển, bà cùng những thanh niên địa phương tham gia đào hầm, phá đường, phá cầu, gây khó khăn cho hoạt động của quân đội đối phương.

Có một câu chuyện được bà kể lại nhiều năm sau về những ngày còn rất nhỏ. Khi các bà mẹ, các dì ở Củ Chi tổ chức đấu tranh, cô bé Nghĩa đã mua mía đem đến tiếp tế. Bà vừa phát mía cho mọi người vừa nói: "Mấy dì cầm mía, vừa làm vũ khí đánh giặc vừa để giải khát nghen". Câu nói trẻ con ấy về sau trở thành một kỷ niệm được những người phụ nữ Củ Chi nhắc lại. Đằng sau hình ảnh một cô bé nhanh nhẹn, gan dạ là một tuổi thơ đã sớm chứng kiến những mất mát của chiến tranh.

Năm 1965, khi vừa tròn mười tám tuổi, Vũ Thị Minh Nghĩa chính thức tham gia lực lượng Quân giải phóng và trở thành giao liên của Đội 5 Biệt động Sài Gòn – Gia Định. Đội 5 thuộc F100, một đơn vị biệt động hoạt động trong nội thành Sài Gòn. Người chỉ huy đội là Nguyễn Thanh Xuân, bí danh Bảy Bê, người sau này trở thành một nhân vật nổi tiếng của lực lượng Biệt động Sài Gòn và cũng là người gắn bó với cuộc đời bà.

Từ một cô gái Củ Chi, Vũ Thị Minh Nghĩa bắt đầu bước vào một thế giới hoàn toàn khác. Công việc giao liên không đơn giản là đưa một lá thư từ nơi này đến nơi khác. Bà phải đưa cán bộ từ căn cứ vào nội thành, chuyển tin tức, vận chuyển vũ khí và thuốc nổ, tìm hiểu đường đi, ghi nhớ địa hình, nắm tình hình kiểm soát của đối phương và nhiều khi phải hoạt động dưới những vỏ bọc khác nhau. Có lúc bà đi bí mật, có lúc hoạt động bán công khai, có khi đóng vai một người dân bình thường để di chuyển giữa thành phố.

Người đội trưởng Bảy Bê nhận thấy ở cô gái trẻ ấy sự nhanh nhẹn và gan dạ. Ông trực tiếp dìu dắt, huấn luyện bà những kỹ năng cần thiết của một chiến sĩ biệt động. Vũ Minh Nghĩa học cách điều nghiên đường phố, ghi nhớ những địa điểm quan trọng, sử dụng phương tiện giao thông, liên lạc với cơ sở và vận chuyển vũ khí. Trong một thành phố đầy mật vụ và những trạm kiểm soát, mỗi chuyến đi đều đòi hỏi sự bình tĩnh và khả năng ứng biến.

Có những lúc Bảy Bê và Chín Nghĩa phải đóng vai một đôi tình nhân để điều nghiên địa bàn. Họ cùng đi trên xe máy, chạy qua những con đường Sài Gòn, quan sát mục tiêu và ghi nhớ những chi tiết cần thiết. Trong những chuyến đi ấy, tình cảm giữa hai người dần hình thành. Nhưng chiến tranh không cho họ một tình yêu bình thường. Những cuộc gặp gỡ đều gắn với nhiệm vụ. Những chuyến đi có thể kết thúc bằng một trận đánh. Và một cuộc chia tay có thể kéo dài nhiều năm. Những hồi ức về mối tình giữa Bảy Bê và Chín Nghĩa sau này được nhiều báo chí, nhân chứng và Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ ghi lại.

Rồi nhiệm vụ lớn nhất trong cuộc đời chiến đấu của Chín Nghĩa đến vào đầu năm 1968.

Tết Mậu Thân năm ấy, lực lượng biệt động Sài Gòn được giao nhiệm vụ tiến công vào những mục tiêu quan trọng giữa trung tâm thành phố. Một trong những mục tiêu là Dinh Độc Lập, nơi làm việc và cư trú của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa, được bảo vệ rất nghiêm ngặt.

Đội 5 được giao nhiệm vụ tiến công vào Dinh Độc Lập. Đội hình gồm 15 chiến sĩ, sử dụng ba xe tải nhỏ và hai xe máy. Trong số 15 người ấy, Vũ Minh Nghĩa là người phụ nữ duy nhất.

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân, đội biệt động tiến về phía Dinh Độc Lập. Đội hình phải vượt qua những tuyến đường đã được kiểm soát. Họ tiến vào từ phía cổng sau của dinh. Chiếc xe đi đầu tìm cách tiêu diệt chốt gác để mở đường cho đồng đội. Nhưng kế hoạch nhanh chóng gặp trở ngại. Khối thuốc nổ dùng để phá cổng không phát huy tác dụng như dự kiến.

Những chiến sĩ biệt động bị mắc kẹt bên ngoài. Họ không thể tiến sâu vào bên trong như kế hoạch ban đầu. Nhưng thay vì rút lui, họ quyết định chiến đấu tại chỗ.

Năm người lần lượt hy sinh trong những giờ đầu của trận đánh. Những người còn lại tìm cách chiếm giữ vị trí, chiến đấu với lực lượng bảo vệ dinh. Chín Nghĩa cùng đồng đội phải chiến đấu trong điều kiện hoàn toàn bất lợi. Theo hồi ức của bà, trận đánh kéo dài gần hai ngày đêm.

Đó là những giờ phút mà cô gái 21 tuổi phải đối diện với những điều khủng khiếp nhất của chiến tranh.

Những người đồng đội lần lượt ngã xuống. Tiếng súng từ nhiều hướng dồn tới. Chín Nghĩa vẫn ở lại cùng những người còn sống. Bà vừa chiến đấu vừa chăm sóc những người bị thương trong khả năng của mình. Bà từng được đào tạo y tá nên trong trận đánh, ngoài nhiệm vụ chiến đấu, bà còn thực hiện việc cứu chữa cho đồng đội.

Bảo tàng Biệt động Sài Gòn – Gia Định ghi nhận hình ảnh nữ y tá Vũ Minh Nghĩa, tức Chính Nghĩa, là một trong những điểm đặc biệt của trận đánh Dinh Độc Lập. Bà đã chiến đấu trực tiếp trong thời gian dài cùng đồng đội tại khu vực bên ngoài mục tiêu.

Sau nhiều giờ chiến đấu, lực lượng biệt động dần rơi vào thế bất lợi. Đạn dược cạn dần. Nhiều đồng đội đã hy sinh. Những người còn lại bị bao vây. Cuối cùng, Chín Nghĩa bị bắt.

Từ một chiến sĩ biệt động giữa Sài Gòn, bà trở thành tù nhân.

Nhưng đối với những người hoạt động bí mật, bị bắt chỉ là bước khởi đầu của một cuộc chiến khác. Địch tìm cách khai thác thông tin về đơn vị, về cơ sở, về những người đã giúp đỡ biệt động trong nội thành. Chín Nghĩa bị đưa qua nhiều nơi giam giữ. Từ nhà tù Tổng nha Cảnh sát, bà lần lượt bị chuyển qua Thủ Đức, Biên Hòa, Chí Hòa rồi Côn Đảo.

Những ngày tháng trong tù trở thành những ngày dài nhất trong cuộc đời bà.

Bà từng kể rằng khi mới bị bắt, những người tù bị nhốt trong những căn phòng chật hẹp. Đồng đội bị đánh đập, hành hạ để buộc khai báo. Bản thân bà bị thương sau trận đánh nên có thời gian phải nằm trong phòng giam với hai tay bị còng. Bà kể: "Chúng nhốt mấy anh trong một phòng nhỏ, không ngồi được mà phải đứng, đánh đập hành hạ đủ kiểu. Còn tôi bị thương nên chúng để nằm, còng 2 tay ra phía sau lưng".

Nhưng điều mà những người thẩm vấn muốn biết thì Chín Nghĩa không nói.

Bà hiểu rằng nếu mình khai báo, những người đang hoạt động bí mật có thể bị bắt. Những gia đình từng che chở cho cán bộ có thể bị liên lụy. Những cơ sở mà bà từng đi qua có thể bị phá vỡ. Vì vậy, ngay cả trong những lúc bị tra tấn, bà vẫn giữ kín những điều mình biết.

Sau này kể lại quãng thời gian ấy, bà nói: "Là người chiến sĩ biệt động, nếu không có cơ sở bí mật thì không thể thực hiện được nhiệm vụ. Mục đích của địch khi tra tấn cũng chỉ hòng khai thác thông tin về mạng lưới cơ sở của ta. Nên tôi luôn ý thức phải bảo vệ cơ sở".

Những năm tháng trong nhà tù đã để lại những thương tích lâu dài cho người nữ chiến sĩ. Nhưng điều không thể lấy đi khỏi bà là niềm tin và ký ức về những người đồng đội đã hy sinh.

Có những cái chết bà đã chứng kiến ngay trước mắt. Có những người cùng chiến đấu với bà trong những giờ phút ở Dinh Độc Lập rồi mãi mãi không trở về. Nhiều năm sau, mỗi lần nhắc đến Tết Mậu Thân, bà vẫn không thể quên những gương mặt ấy.

Khoảng sáu năm tù đày trôi qua.

Năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết, mở đường cho việc trao trả những người bị bắt và giam giữ trong chiến tranh. Chín Nghĩa được trao trả vào năm 1974. Sau những năm dài bị giam cầm, người nữ biệt động bước ra khỏi nhà tù Côn Đảo và trở về với đồng đội.

Nhưng cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.

Đất nước lúc ấy đang tiến tới những ngày quyết định. Chín Nghĩa trở lại với lực lượng cách mạng. Sau những năm tù đày, sức khỏe đã bị ảnh hưởng, nhưng bà vẫn tiếp tục công tác. Người nữ chiến sĩ từng đánh vào Dinh Độc Lập năm nào lại chuẩn bị cho một lần nữa trở về thành phố.

Đầu năm 1975, chiến trường miền Nam chuyển biến nhanh chóng. Những chiến thắng liên tiếp mở ra thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam. Các đơn vị tiến về Sài Gòn.

Đối với Chín Nghĩa, những con đường dẫn về thành phố mang một ý nghĩa đặc biệt. Bà đã từng đi trên những con đường ấy trong bí mật, từng mang tin tức, từng vận chuyển vũ khí, từng điều nghiên mục tiêu, từng chiến đấu và bị bắt. Giờ đây, bà trở lại không phải trong một chiếc xe bí mật mà cùng đoàn quân chiến thắng.

Đêm 29/4/1975, đoàn của bà hành quân từ Củ Chi về Hóc Môn. Không khí giải phóng đã lan khắp nơi. Sáng 30/4, đoàn quân tiếp tục tiến về Sài Gòn. Bà mang theo radio và cùng đồng đội nghe tin tức về tình hình chiến sự. Khoảng 11 giờ, những thông tin về sự đầu hàng của chính quyền Sài Gòn được truyền đi.

Khoảnh khắc ấy đối với Chín Nghĩa có một ý nghĩa không thể diễn tả hết bằng lời.

Bà từng là cô bé mười hai tuổi chứng kiến người dân Củ Chi bị đàn áp. Bà từng là thiếu nữ mười tám tuổi bước vào lực lượng biệt động. Bà từng là cô gái hai mươi mốt tuổi cầm súng trước Dinh Độc Lập. Bà từng trải qua những ngày bị bắt, bị tra tấn và giam cầm ở Côn Đảo. Và giờ đây, ở tuổi chưa đầy ba mươi, bà chứng kiến thành phố mà mình từng chiến đấu giữa lòng địch được giải phóng.

Bà từng nói về ngày 30/4: "Vui nhất đời tôi được chứng kiến giây phút miền Nam hoàn toàn giải phóng".

Ngày 30/4/1975 cũng là ngày cuộc đời của Chín Nghĩa bước sang một chặng đường mới.

Sau chiến tranh, bà không trở thành một người xa cách với những ký ức cũ. Bà tiếp tục sống giữa những đồng đội, tham gia các hoạt động của lực lượng cựu chiến binh, câu lạc bộ truyền thống và nhiều hoạt động giáo dục truyền thống. Những năm sau này, bà thường xuất hiện trong các cuộc gặp gỡ nhân chứng lịch sử, kể cho thế hệ trẻ về những gì mình từng trải qua.

Câu chuyện của Chín Nghĩa cũng gắn với câu chuyện về Bảy Bê, người đội trưởng Đội 5 năm xưa. Sau chiến tranh, hai người tiếp tục cuộc sống riêng và gắn bó với nhau. Bảy Bê qua đời ngày 16/8/2006. Sau khi ông mất, Chín Nghĩa tiếp tục kể lại câu chuyện về người đồng đội, người chỉ huy và người bạn đời đã cùng bà đi qua những năm tháng chiến tranh. Báo Công an nhân dân từng ghi lại hình ảnh gia đình Bảy Bê và Chín Nghĩa trong những năm sau hòa bình, cũng như sự gắn bó của bà với ký ức về Đội 5 Biệt động Sài Gòn.

Nhưng nếu Bảy Bê là người đội trưởng nổi tiếng của Đội 5 thì Chín Nghĩa là một trong những gương mặt nữ tiêu biểu nhất của lực lượng biệt động Sài Gòn. Bà không chỉ là một giao liên, một y tá mà còn trực tiếp chiến đấu. Điều đặc biệt là bà là nữ chiến sĩ duy nhất trong nhóm 15 chiến sĩ trực tiếp tiến công Dinh Độc Lập trong Tết Mậu Thân 1968.

Năm 2019, Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến Khối Vũ trang – Biệt động Quân khu Sài Gòn – Gia Định về thăm Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong đoàn có Vũ Thị Minh Nghĩa, bí danh Chín Nghĩa. Tư liệu của Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi nhận bà chính thức trở thành thành viên Đội 5, F100 Biệt động Sài Gòn từ năm 1965, trực tiếp tham gia trận đánh Dinh Độc Lập năm 1968 và trải qua khoảng sáu năm bị giam cầm.

Những năm gần đây, bà vẫn được các cơ quan báo chí tìm gặp để ghi lại ký ức về chiến tranh. Năm 2025, Dân trí thực hiện bài viết về những ký ức của bà trong trận đánh Dinh Độc Lập, trong đó bà kể lại những năm tháng tuổi thơ, quá trình tham gia cách mạng và những mất mát mà bà chứng kiến.

Năm 2026, một bài viết trên trang thông tin Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục giới thiệu bà là nữ biệt động duy nhất của Đội 5 trực tiếp tham gia trận đánh Dinh Độc Lập. Bài viết cho biết bà là con gái Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Đáng, quê ở Nhuận Đức; năm 1965, khi vừa tròn 18 tuổi, bà tham gia Quân giải phóng, làm giao liên Đội 5 và thực hiện nhiều nhiệm vụ đưa tin, đưa cán bộ, vận chuyển vũ khí, thuốc nổ từ chiến khu vào nội thành.

Từ một cô bé ở vùng đất thép Củ Chi đến nữ chiến sĩ biệt động giữa Sài Gòn, cuộc đời Vũ Thị Minh Nghĩa là một hành trình gắn liền với những năm tháng đặc biệt của lịch sử dân tộc. Bà không bước vào lịch sử bằng một chức vụ lớn hay một chiến thắng được ghi trên bản đồ chiến dịch. Bà bước vào lịch sử từ những công việc rất âm thầm: làm giao liên, đưa tin, vận chuyển vũ khí, điều nghiên địa hình, chăm sóc thương binh và trực tiếp chiến đấu khi cần thiết.

Nhưng chính những công việc ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định.

Trong những ngày tháng chiến tranh, thành phố Sài Gòn tưởng như được bao bọc bởi những lớp kiểm soát dày đặc. Nhưng giữa lòng thành phố ấy vẫn tồn tại những căn nhà cơ sở, những người dân âm thầm che chở cách mạng, những chiến sĩ biệt động ngày đêm hoạt động. Chín Nghĩa là một mắt xích trong mạng lưới ấy. Bà đi qua những con đường mà người dân thành phố vẫn đi mỗi ngày, nhưng với một nhiệm vụ khác. Bà bước vào những nơi bình thường như một người dân bình thường, nhưng trong lòng mang theo nhiệm vụ của một chiến sĩ.

Trận đánh Dinh Độc Lập là dấu ấn nổi bật nhất trong cuộc đời chiến đấu của Chín Nghĩa. Nhưng phía sau trận đánh ấy còn là cả một tuổi trẻ. Đó là tuổi thơ ở Nhuận Đức, những lần làm giao liên khi còn rất nhỏ, những ngày đào hầm ở Củ Chi, những năm tháng trong Đội 5, những chuyến đi điều nghiên với Bảy Bê, trận chiến Tết Mậu Thân, những năm tháng trong nhà tù và cuối cùng là ngày 30/4/1975.

Tất cả nối lại thành một câu chuyện của một người phụ nữ đã dành tuổi trẻ của mình cho chiến tranh và trở về từ chiến tranh với những ký ức không thể phai mờ.

Điều đáng quý là sau khi hòa bình, Chín Nghĩa không giữ những ký ức ấy cho riêng mình. Bà kể lại cho các nhà báo, cho các nhà nghiên cứu, cho thế hệ trẻ và cho những người muốn tìm hiểu về lực lượng Biệt động Sài Gòn. Những lời kể của bà giúp một thế hệ sinh ra sau chiến tranh hình dung rõ hơn về những con người đã từng sống như thế nào trong những năm tháng mà mỗi nhiệm vụ đều có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Bà từng nói rằng người chiến sĩ biệt động phải bảo vệ cơ sở bí mật. Đó là điều bà đã thực hiện ngay cả khi bị bắt và tra tấn. Đối với bà, bảo vệ đồng đội và những người dân từng che chở cho mình không chỉ là yêu cầu của nhiệm vụ mà còn là đạo lý của người chiến sĩ.

Hôm nay, khi chiến tranh đã lùi xa, câu chuyện của Vũ Thị Minh Nghĩa – Chín Nghĩa vẫn còn nguyên giá trị đối với những người trẻ. Bài học từ cuộc đời bà trước hết là lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm. Một cô gái mới mười tám tuổi đã dám bước vào một công việc mà bà hiểu rằng có thể phải đối diện với tù đày, thương tật và hy sinh. Bà cũng cho thấy rằng trách nhiệm không nhất thiết bắt đầu từ những việc lớn lao; đôi khi nó bắt đầu từ việc hoàn thành một lá thư, đưa một người đến nơi an toàn, giữ kín một bí mật hay không bỏ lại đồng đội trong lúc hiểm nguy. Với thế hệ hôm nay, noi theo Chín Nghĩa không phải là tìm kiếm những thử thách của chiến tranh, mà là biết trân trọng hòa bình, sống có trách nhiệm với cộng đồng, giữ lòng trung thực, biết ơn những người đi trước và kiên trì hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.

Vũ Thị Minh Nghĩa – Chín Nghĩa vẫn còn đó như một nhân chứng sống của một thời lịch sử. Người phụ nữ từng bước qua cổng Dinh Độc Lập trong tiếng súng Tết Mậu Thân, từng nằm trong những nhà tù khắc nghiệt, từng chứng kiến đồng đội hy sinh và từng trở lại Sài Gòn trong ngày toàn thắng, giờ đây kể lại câu chuyện của mình bằng một giọng bình dị.

Câu chuyện ấy không chỉ là câu chuyện của riêng bà.

Đó còn là câu chuyện của những người mẹ Củ Chi, những gia đình nuôi giấu cán bộ, những chiến sĩ biệt động đã hy sinh, những người bị bắt nhưng không khai báo, những cô gái tuổi đôi mươi đã bước vào cuộc chiến với tất cả niềm tin của mình. Và trong dòng chảy lịch sử ấy, cái tên Vũ Thị Minh Nghĩa – Chín Nghĩa đã trở thành một dấu ấn đặc biệt: một người phụ nữ bình dị nhưng kiên cường, một nữ chiến sĩ biệt động đã sống trọn tuổi trẻ của mình giữa những năm tháng chiến tranh và may mắn chứng kiến ngày đất nước thống nhất.

Từ cô bé Nhuận Đức năm nào đến người nữ biệt động giữa Sài Gòn, từ trận đánh Dinh Độc Lập đến ngày 30/4/1975, cuộc đời Chín Nghĩa là một đường dài đi qua mất mát để đến với hòa bình. Và chính những ký ức mà bà còn mang theo hôm nay đã giúp thế hệ sau hiểu rằng phía sau ngày toàn thắng là biết bao con người đã âm thầm chiến đấu, chịu đựng và hy sinh.

Đó là câu chuyện về Vũ Thị Minh Nghĩa – Chín Nghĩa, người nữ biệt động của Đội 5, người con của vùng đất thép Củ Chi, người đã bước vào lịch sử từ tuổi mười tám và đi qua chiến tranh bằng lòng dũng cảm, sự kiên trung và niềm tin không lay chuyển vào ngày đất nước hòa bình.

Tài liệu tham khảo và đối chiếu:

• Báo Nhân Dân, chuyên đề "Ký ức ngày 30/4/1975", phần hồi ức của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Thị Minh Nghĩa (Chín Nghĩa) về hành trình từ Củ Chi tiến về Sài Gòn sáng 30/4/1975.