Vũ Văn Cẩn – Người anh cả của ngành Quân y Việt Nam và cuộc chiến giành lại sự sống cho người lính
Vũ Văn Cẩn – Người anh cả của ngành Quân y Việt Nam và cuộc chiến giành lại sự sống cho người lính
Bác sĩ, Thiếu tướng Vũ Văn Cẩn (1915–1982) là Cục trưởng Cục Quân y đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, người có công lớn xây dựng ngành Quân y từ những ngày đầu gần như không có gì trong tay. Trong kháng chiến chống Pháp, ông trực tiếp tổ chức bảo đảm quân y cho nhiều chiến dịch, đặc biệt là Điện Biên Phủ; sau đó tiếp tục xây dựng hệ thống quân y phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Phần 1: Người bác sĩ bước vào cách mạng
Vũ Văn Cẩn sinh ngày 15/10/1915 tại Bạch Sam, Yên Mỹ, Hưng Yên, trong một gia đình nhà nho nghèo.
Năm 1943, ông tốt nghiệp bác sĩ y khoa tại Hà Nội, chuyên khoa mắt. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông đã có phòng mạch riêng ở Hà Nội.
Nhưng cuộc đời ông thay đổi khi cách mạng thành công.
Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh bổ nhiệm ông làm Giám đốc Ban Y tế Vệ quốc đoàn Trung ương.
Một bác sĩ chuyên khoa mắt lúc ấy đứng trước một nhiệm vụ lớn hơn rất nhiều so với việc khám chữa bệnh thông thường:
phải xây dựng một hệ thống y tế cho một quân đội vừa ra đời.
Đó là thời điểm đất nước vừa giành được độc lập.
Ngân sách gần như cạn kiệt.
Thuốc men thiếu.
Dụng cụ y tế thiếu.
Cơ sở điều trị thiếu.
Và phía trước đã là một cuộc chiến tranh.
Chú thích ảnh: Chân dung bác sĩ, Thiếu tướng Vũ Văn Cẩn. Nguồn: Bộ Y tế và Báo Quân đội nhân dân.
Phần 2: Ngày 25 tháng 3 năm 1946 – Cục Quân y ra đời
Ngày 25/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 35/SL, bổ nhiệm bác sĩ Vũ Văn Cẩn làm Cục trưởng Cục Quân y.
Ông trở thành người đầu tiên giữ cương vị này.
Đây là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Quân y Việt Nam.
Nhưng chức vụ lớn không đồng nghĩa với điều kiện thuận lợi.
Ngược lại.
Ông phải xây dựng ngành quân y gần như từ con số không.
Theo các tư liệu của Quân đội nhân dân, nhiệm vụ cơ bản được đặt ra là:
bảo vệ sức khỏe bộ đội;
cứu chữa thương binh, bệnh binh;
tổ chức hệ thống bệnh viện;
xây dựng phương thức bảo đảm quân y trong chiến tranh;
tổ chức vận chuyển và điều trị thương binh theo từng tuyến.
Đó là một bài toán khổng lồ.
Bởi chiến tranh không chỉ cần người biết chữa bệnh.
Nó cần cả một hệ thống.
Người ở tuyến trước phải biết sơ cứu.
Tuyến sau phải biết phẫu thuật.
Có nơi tiếp nhận.
Có nơi điều trị.
Có phương tiện vận chuyển.
Có thuốc.
Có băng.
Có máu.
Và tất cả phải hoạt động trong điều kiện đối phương luôn tìm cách phá hủy những tuyến vận chuyển ấy.
Vũ Văn Cẩn bắt đầu công việc của mình từ chính bài toán đó.
Chú thích ảnh: Tư liệu về những ngày đầu xây dựng ngành Quân y Việt Nam sau Cách mạng Tháng Tám. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân và Bộ Y tế.
Phần 3: “Huy động vốn nhà” – chiếc nhẫn cưới cho thuốc men chiến trường
Có một câu chuyện rất cảm động về những ngày đầu của Cục Quân y.
Đó là chuyện túi vàng và chiếc nhẫn cưới.
Cuối năm 1946, thuốc men và phương tiện y tế cực kỳ thiếu thốn.
Cục trưởng Vũ Văn Cẩn phải tìm mọi cách để có thuốc cho thương binh, bệnh binh.
Trong hoàn cảnh ấy, ông và vợ là bà Từ Thị Giốc đã đem toàn bộ nữ trang của gia đình, kể cả nhẫn cưới, để góp tiền mua thuốc phục vụ kháng chiến.
Đây không phải một câu chuyện được kể để tô vẽ sự hy sinh.
Nó cho thấy tình trạng thiếu thốn thực tế của ngành quân y những ngày đầu.
Một vị Cục trưởng không có sẵn kho thuốc để cấp phát.
Không có ngân sách đủ lớn.
Không có hệ thống hậu cần hoàn chỉnh.
Và vì vậy, ông phải tìm cách huy động từng nguồn lực có thể.
Ông còn vận động các đồng nghiệp, các nhà buôn và nhiều người khác góp sức cho công việc mua thuốc, mua dụng cụ y tế.
Chiếc nhẫn cưới ấy, xét cho cùng, không chỉ là một món đồ bằng vàng.
Nó trở thành một phần rất nhỏ trong cuộc chiến giành lại sự sống cho những người lính.
Phần 4: Ông không chỉ xây bệnh viện – ông xây cả cách cứu thương binh
Một trong những đóng góp quan trọng của Vũ Văn Cẩn là tổ chức hệ thống cứu chữa thương binh theo bậc thang.
Điều đó có nghĩa là thương binh không nhất thiết phải được đưa ngay về một bệnh viện lớn.
Họ được xử trí theo từng tuyến.
Ở gần chiến trường nhất, người quân y phải làm nhiệm vụ cấp cứu ban đầu.
Sau đó thương binh được chuyển đến những cơ sở có khả năng điều trị cao hơn.
Cách tổ chức ấy phù hợp với điều kiện chiến tranh.
Nó giúp giảm thời gian vận chuyển.
Giúp thương binh được xử trí sớm.
Và giúp các bệnh viện chuyên môn tập trung vào những ca cần điều trị sâu hơn.
Quân đội nhân dân ghi nhận Vũ Văn Cẩn đã xây dựng lý luận về tổ chức bảo đảm quân y trong chiến tranh, tổ chức cứu chữa thương binh, bệnh binh theo bậc thang điều trị và xây dựng hệ thống tiếp tế quân y theo cơ số.
Đó là những điều ngày nay có vẻ rất bình thường.
Nhưng trong một quân đội còn non trẻ giữa chiến tranh, đây là cả một bước tiến về tổ chức.
Chú thích ảnh: Tư liệu về hệ thống cứu chữa và vận chuyển thương binh trong kháng chiến chống Pháp. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân và các kho tư liệu lịch sử. Ảnh minh họa bối cảnh quân y, không gán Vũ Văn Cẩn vào ảnh nếu chú thích gốc không xác nhận.
Phần 5: “Kết hợp quân – dân y” – một sáng kiến từ chiến tranh
Vũ Văn Cẩn còn là một trong những người đặt nền móng cho kết hợp quân – dân y.
Trong những năm đầu cách mạng, hệ thống y tế quân đội còn rất yếu.
Vì vậy, việc cứu chữa thương binh không thể chỉ trông chờ vào các cơ sở quân y.
Cần huy động cả hệ thống y tế nhân dân.
Từ đó hình thành tư tưởng phối hợp nguồn lực của quân y và dân y để cùng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân.
Đây là một đặc điểm quan trọng của y tế Việt Nam trong chiến tranh.
Một bệnh viện dân y có thể tiếp nhận thương binh.
Một cán bộ y tế dân sự có thể tham gia cứu chữa.
Một cơ sở địa phương có thể trở thành một mắt xích trong hệ thống quân y.
Và ngược lại, quân y cũng có thể hỗ trợ nhân dân.
Vũ Văn Cẩn đã thúc đẩy cách làm ấy từ những năm đầu kháng chiến.
Sau này, mô hình kết hợp quân – dân y tiếp tục được phát triển trong kháng chiến chống Mỹ và cả những cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975.
Chú thích ảnh: Tư liệu về hoạt động phối hợp quân – dân y trong chiến tranh. Nguồn: Bộ Y tế và Báo Quân đội nhân dân.
Phần 6: Điện Biên Phủ – người đứng sau hệ thống quân y của chiến dịch
Năm 1954.
Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết định.
Đằng sau những trận đánh là một cuộc chiến khác:
cuộc chiến giành lại sự sống cho thương binh.
Vũ Văn Cẩn khi ấy là Cục trưởng Cục Quân y, đảm nhiệm trọng trách Trưởng ban Quân y Chiến dịch.
Ông đề xuất với Tổng Quân ủy và Bộ Tổng tư lệnh huy động một lực lượng lớn cán bộ, nhân viên y tế vào phục vụ chiến dịch.
Đây là một quyết định có ý nghĩa rất lớn.
Bởi Điện Biên Phủ không phải một trận đánh ngắn.
Thương binh sẽ rất nhiều.
Và họ cần được cứu chữa liên tục.
Quân y phải chuẩn bị từ trước.
Từ con người.
Đến cơ sở điều trị.
Đến phương tiện vận chuyển.
Đến thuốc men.
Đến cách tổ chức.
Vũ Văn Cẩn đã đứng ở vị trí tổ chức toàn bộ hệ thống ấy.
Chú thích ảnh: Tư liệu về bác sĩ Vũ Văn Cẩn và công tác quân y trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân và Bộ Y tế.
Phần 7: Những bệnh viện trong lòng đất
Điện Biên Phủ đặt quân y trước một thử thách đặc biệt.
Bom phá.
Pháo kích.
Địa hình hiểm trở.
Khoảng cách xa.
Thương binh phải được đưa ra khỏi khu vực chiến đấu.
Nhưng chính những tuyến quân y cũng có thể trở thành mục tiêu.
Vì thế, các cơ sở cứu chữa phải thích nghi với chiến trường.
Báo Quân đội nhân dân gọi một trong những dấu ấn của công tác quân y dưới sự chỉ đạo của Vũ Văn Cẩn là “bệnh viện trong lòng đất”.
Những không gian điều trị ấy không giống bệnh viện thời bình.
Nhưng bên trong đó vẫn có bác sĩ.
Có y tá.
Có thương binh.
Có những ca cấp cứu.
Có những người đang cố gắng giữ lại sự sống.
Đó là một cuộc chiến rất lặng lẽ.
Ngoài kia là tiếng pháo.
Trong lòng đất là những người thầy thuốc đang cúi xuống bên thương binh.
Chú thích ảnh: Tư liệu về các cơ sở quân y, hầm phẫu thuật và cứu chữa thương binh tại Điện Biên Phủ. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân, Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ và tư liệu lịch sử.
Phần 8: Không chỉ cứu thương binh – còn phải đưa họ trở lại đơn vị
Mục tiêu của quân y trong chiến tranh không đơn giản là cứu một người khỏi chết.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là điều trị để người lính có thể trở lại đơn vị khi sức khỏe cho phép.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, việc huy động lực lượng y tế lớn giúp thương binh, bệnh binh được cứu chữa kịp thời và có điều kiện sớm trở lại chiến đấu.
Điều đó cho thấy cách nhìn của Vũ Văn Cẩn về quân y.
Quân y không đứng ngoài chiến đấu.
Quân y là một bộ phận của sức mạnh chiến đấu.
Một người lính được cứu sống.
Một người lính được phục hồi.
Một người lính trở lại đơn vị.
Tất cả đều góp phần duy trì sức mạnh của quân đội.
Và phía sau mỗi trường hợp ấy là cả một mạng lưới.
Chú thích ảnh: Tư liệu về công tác chăm sóc, điều trị thương binh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nguồn: Bộ Quốc phòng, Báo Quân đội nhân dân và các bảo tàng lịch sử.
Phần 9: Sau Điện Biên Phủ, cuộc chiến vẫn tiếp tục
Chiến thắng Điện Biên Phủ không phải dấu chấm hết trong sự nghiệp của Vũ Văn Cẩn.
Sau năm 1954, đất nước bước vào một giai đoạn mới.
Ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách.
Năm 1960, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Y tế.
Năm 1965, ông kiêm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần và Cục trưởng Cục Quân y.
Năm 1974, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.
Ở vị trí ấy, ông tiếp tục xây dựng hệ thống quân y trong kháng chiến chống Mỹ.
Nếu cuộc kháng chiến chống Pháp là giai đoạn đặt nền móng, thì cuộc kháng chiến chống Mỹ là giai đoạn hệ thống ấy phải hoạt động ở quy mô lớn hơn rất nhiều.
Quân y phải theo quân đội vào chiến trường.
Phải đối phó với sốt rét.
Phải tổ chức cấp cứu.
Phải vận chuyển thương binh.
Phải xây dựng các tuyến điều trị.
Và phải giữ sức khỏe cho bộ đội trong điều kiện chiến tranh khắc nghiệt.
Chú thích ảnh: Tư liệu quân y Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ và hoạt động của hệ thống quân y thời kỳ này. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân, Bộ Y tế và các kho tư liệu lịch sử.
Phần 10: Giữ người lính khỏe cũng là một nhiệm vụ chiến đấu
Chiến trường miền Nam không chỉ có đạn bom.
Có một kẻ thù khác mà quân y phải đối mặt:
bệnh tật.
Sốt rét là một trong những vấn đề đặc biệt nghiêm trọng.
Ngoài ra còn có các bệnh đường tiêu hóa, hô hấp và nhiều bệnh khác trong điều kiện khí hậu, môi trường chiến trường.
Theo tư liệu Quân đội nhân dân, dưới sự chỉ đạo của Vũ Văn Cẩn, ngành Quân y xây dựng hệ thống y học dự phòng và tổ chức phòng chống các dịch bệnh, góp phần giữ vững tỷ lệ quân số khỏe ở cả hai miền.
Điều này rất đáng chú ý.
Bởi trong chiến tranh, một người lính không chỉ có thể mất sức chiến đấu vì một viên đạn.
Họ có thể bị bệnh.
Và nếu dịch bệnh lan rộng, một đơn vị có thể suy giảm sức chiến đấu mà không cần một trận đánh nào.
Vì thế, phòng bệnh cũng là một hình thức bảo vệ chiến trường.
Vũ Văn Cẩn đã nhìn thấy điều đó từ rất sớm.
Chú thích ảnh: Tư liệu về công tác phòng chống sốt rét và chăm sóc sức khỏe bộ đội trong chiến tranh. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân và các tư liệu ngành Quân y.
Phần 11: Một hệ thống quân y từ chiến lược đến chiến thuật
Trong kháng chiến chống Mỹ, nhiệm vụ của Vũ Văn Cẩn không còn chỉ là tổ chức một vài bệnh viện.
Ông tham mưu xây dựng hệ thống tổ chức quân y hoàn chỉnh từ cấp chiến lược đến cấp chiến thuật.
Đó là một mạng lưới.
Từ cơ quan chỉ đạo.
Đến các đơn vị.
Đến tuyến điều trị.
Đến vận chuyển.
Đến dự phòng.
Đến đào tạo.
Quân đội nhân dân ghi nhận hệ thống này đã đáp ứng nhiệm vụ cứu chữa, vận chuyển thương bệnh binh trên các chiến trường miền Nam, chiến trường C và K cũng như miền Bắc.
Đây là phần đóng góp ít được nhìn thấy khi chúng ta nhớ về chiến tranh.
Người ta thường nhớ người lính ở tuyến đầu.
Nhưng để người lính có thể chiến đấu, phía sau họ phải có cả một hệ thống.
Vũ Văn Cẩn dành phần lớn cuộc đời mình để xây dựng hệ thống ấy.
Chú thích ảnh: Tư liệu về tổ chức quân y và công tác hậu cần – y tế trong kháng chiến chống Mỹ. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân và Bộ Y tế.
Phần 12: Người quân y và những chuyến hàng thuốc vượt biên giới
Ngay từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp, Vũ Văn Cẩn đã hiểu rằng:
không có thuốc thì bác sĩ cũng khó cứu người.
Vì vậy, công tác quân y không thể tách khỏi hậu cần.
Thuốc phải được mua.
Vận chuyển.
Bảo quản.
Phân phối.
Đưa đến nơi cần nhất.
Câu chuyện ông và gia đình góp nữ trang để mua thuốc chỉ là một phần.
Ông còn vận động nhiều nguồn lực xã hội phục vụ công tác này.
Một ngành quân y muốn hoạt động được cần cả bác sĩ lẫn hậu cần.
Có người đứng bên thương binh.
Có người đứng trong kho thuốc.
Có người trên đường vận chuyển.
Có người tổ chức phân phối.
Vũ Văn Cẩn hiểu rằng tất cả đều nằm trong một chuỗi.
Và nếu một mắt xích bị đứt, người chịu hậu quả cuối cùng có thể là thương binh đang chờ thuốc.
Chú thích ảnh: Tư liệu về công tác bảo đảm thuốc men, quân dược và hậu cần y tế trong kháng chiến. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân và tư liệu ngành Quân y.
Phần 13: Từ Cục trưởng Quân y đến Bộ trưởng Bộ Y tế
Năm 1971, Vũ Văn Cẩn được giao quyền Bộ trưởng Bộ Y tế.
Sau năm 1975, ông giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Y tế đến năm 1982.
Đất nước lúc này đã thống nhất.
Nhưng ngành y tế đứng trước vô vàn khó khăn.
Hệ thống y tế miền Bắc phải tiếp tục phát triển.
Hệ thống y tế miền Nam cần được tổ chức và củng cố.
Đất nước lại phải đối mặt với chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và phía Bắc.
Vũ Văn Cẩn tiếp tục đặt trọng tâm vào việc kết hợp quân – dân y.
Tư liệu Bộ Y tế ghi nhận trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975, ông trực tiếp chỉ đạo việc bổ sung nhân lực, vật lực cho quân y và cử cán bộ y tế phục vụ chiến đấu.
Cuộc đời ông vì vậy trải dài qua rất nhiều giai đoạn của lịch sử hiện đại Việt Nam.
Nhưng một sợi dây xuyên suốt vẫn còn đó:
chăm sóc sức khỏe và bảo vệ sự sống.
Chú thích ảnh: Chân dung và tư liệu hoạt động của Bộ trưởng Bộ Y tế Vũ Văn Cẩn. Nguồn: Bộ Y tế.
Phần 14: Người anh cả của ngành Quân y
Báo Quân đội nhân dân gọi Vũ Văn Cẩn là “Người anh cả của ngành Quân y Việt Nam”.
Cách gọi ấy không chỉ xuất phát từ việc ông là Cục trưởng đầu tiên.
Mà bởi ông đã gắn bó với ngành Quân y trong một thời gian rất dài.
Từ những ngày đầu sau Cách mạng Tháng Tám.
Qua kháng chiến chống Pháp.
Đến Điện Biên Phủ.
Rồi kháng chiến chống Mỹ.
Và những năm đầu xây dựng đất nước sau thống nhất.
Gần 25 năm ở cương vị người đứng đầu ngành quân y, ông góp phần xây dựng một ngành từ chỗ thiếu thốn thành một hệ thống có tổ chức, có đào tạo, có nghiên cứu và có khả năng phục vụ chiến trường quy mô lớn.
Đó là một sự nghiệp khó có thể nhìn thấy qua một trận đánh duy nhất.
Nó nằm trong hàng nghìn quyết định.
Hàng nghìn con người.
Hàng nghìn chuyến vận chuyển.
Và quan trọng nhất:
những người lính được cứu chữa.
Chú thích ảnh: Chân dung Thiếu tướng, bác sĩ Vũ Văn Cẩn và ảnh tư liệu ông giới thiệu với Chủ tịch Hồ Chí Minh về sáng kiến của ngành Quân y tại triển lãm quân y năm 1956. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân.
Phần 15: Sự ghi nhận dành cho người đã dựng ngành từ con số không
Vũ Văn Cẩn qua đời ngày 13/6/1982.
Nhưng những đóng góp của ông tiếp tục được ghi nhận.
Ông được tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Nhì.
Đặc biệt, năm 2014, Chủ tịch nước quyết định truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
Sự ghi nhận ấy không chỉ dành cho một bác sĩ.
Mà dành cho người đã góp phần xây dựng một ngành quân y từ những ngày đầu vô cùng gian khó.
Một ngành có nhiệm vụ rất đặc biệt:
giữ cho người lính có cơ hội sống và tiếp tục chiến đấu.
Lời kết: Có những người chiến đấu bằng cách giữ lại sự sống
Khi kể về chiến tranh, chúng ta thường nhớ những người ở tuyến đầu.
Những người cầm súng.
Những trận đánh.
Những chiến thắng.
Nhưng phía sau họ còn có một cuộc chiến khác.
Cuộc chiến chống lại cái chết vì vết thương.
Cuộc chiến chống lại bệnh tật.
Cuộc chiến chống lại sự thiếu thốn thuốc men.
Và cuộc chiến xây dựng một hệ thống đủ sức cứu chữa người lính.
Vũ Văn Cẩn đã dành gần như cả cuộc đời mình cho cuộc chiến ấy.
Ngày 2/9/1945, ông được giao phụ trách Ban Y tế Vệ quốc đoàn Trung ương.
Ngày 25/3/1946, ông trở thành Cục trưởng Cục Quân y đầu tiên.
Từ đó, ông bắt đầu một công việc tưởng như không thể:
xây dựng ngành Quân y từ con số không.
Ông cùng đồng đội tìm thuốc.
Tổ chức bệnh viện.
Đào tạo cán bộ.
Xây dựng hệ thống cứu chữa.
Đặt nền móng cho kết hợp quân – dân y.
Và khi Điện Biên Phủ diễn ra, ông là Trưởng ban Quân y Chiến dịch, đề xuất huy động một lực lượng lớn cán bộ, nhân viên y tế phục vụ chiến trường.
Trong những căn hầm của Điện Biên Phủ, những người quân y cúi xuống bên thương binh.
Ngoài kia, pháo vẫn nổ.
Nhưng bên trong, họ chiến đấu theo cách của mình.
Không phải bằng súng.
Mà bằng dao mổ.
Bằng băng gạc.
Bằng thuốc.
Bằng đôi tay.
Bằng kiến thức.
Và bằng sự kiên trì.
Sau Điện Biên Phủ, Vũ Văn Cẩn lại bước vào một cuộc chiến mới.
Kháng chiến chống Mỹ.
Ông góp phần xây dựng hệ thống quân y từ cấp chiến lược đến chiến thuật, tổ chức cứu chữa và vận chuyển thương bệnh binh trên nhiều chiến trường, đồng thời chú trọng phòng chống bệnh tật để giữ quân số khỏe.
Rồi đất nước thống nhất.
Ông trở thành Bộ trưởng Bộ Y tế.
Nhưng ngay cả khi đứng ở vị trí ấy, tư tưởng kết hợp quân – dân y vẫn tiếp tục được ông theo đuổi.
Đó là một sợi dây xuyên suốt cuộc đời ông.
Quân đội cần nhân dân.
Nhân dân cần quân đội.
Và khi đất nước có chiến tranh, tất cả cùng chung một nhiệm vụ: cứu người và bảo vệ sự sống.
Có lẽ câu chuyện cảm động nhất về Vũ Văn Cẩn không phải là những chức vụ ông từng giữ.
Mà là câu chuyện về chiếc nhẫn cưới.
Một người bác sĩ.
Một người vợ.
Một gia đình.
Trong những ngày đất nước thiếu thốn thuốc men, họ đã đem cả những món trang sức quý giá nhất của gia đình góp cho kháng chiến.
Một chiếc nhẫn cưới có thể rất nhỏ.
Nhưng phía sau nó là một suy nghĩ rất lớn:
Có những thứ riêng tư có thể hy sinh để bảo vệ những người đang hy sinh cho đất nước.
Ngày nay, chúng ta có thể nhìn ngành Quân y Việt Nam như một hệ thống đã hoàn chỉnh.
Nhưng nó từng bắt đầu từ những ngày rất khó khăn.
Từ những người phải đi tìm từng viên thuốc.
Từ những bác sĩ phải tổ chức từng tuyến cứu chữa.
Từ những cán bộ phải nghĩ cách vận chuyển thương binh giữa chiến tranh.
Và từ một người bác sĩ đã đứng ở vị trí đầu tiên của ngành Quân y:
Vũ Văn Cẩn.
Ông không để lại một câu chuyện về một trận đánh mà chính mình cầm súng.
Ông để lại một câu chuyện về những người được cứu sau trận đánh.
Đó cũng là một phần của chiến thắng.
Bởi mỗi thương binh được cứu sống là một con người được giữ lại cho gia đình.
Mỗi người lính được điều trị là một sự hy sinh không trở thành vô nghĩa.
Mỗi cán bộ quân y được đào tạo là thêm một người có thể cúi xuống bên một thương binh khác.
Và mỗi hệ thống được xây dựng là thêm một cơ hội để người lính trở về.
Xin được biết ơn bác sĩ, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Văn Cẩn – người đã dành cả đời mình để xây dựng một ngành Quân y biết đi cùng người lính qua những năm tháng khốc liệt nhất.
Xin được biết ơn những bác sĩ, y sĩ, y tá, hộ lý, dược sĩ và cán bộ quân y đã đứng phía sau những người cầm súng.
Bởi trong chiến tranh, có những người bảo vệ đất nước bằng cách chiến đấu.
Và có những người bảo vệ đất nước bằng cách giữ lại sự sống cho những người đang chiến đấu.
Vũ Văn Cẩn thuộc về những người ấy.
Chú thích ảnh: Bộ ảnh kết thúc gồm chân dung Vũ Văn Cẩn và tư liệu về hoạt động quân y trong các cuộc kháng chiến. Nguồn: Bộ Y tế, Báo Quân đội nhân dân và các kho tư liệu lịch sử. Ảnh bối cảnh quân y chỉ nhằm minh họa hoạt động chung; không gán Vũ Văn Cẩn vào ảnh nếu chú thích gốc không xác nhận.
