VŨ VĂN CẨN VÀ 5 PHƯƠNG CHÂM XÂY DỰNG QUÂN Y THỜI KHÁNG CHIẾN – TỪ “KHÔNG ĐẾN CÓ” MỘT NGÀNH QUÂN Y
Sau Cách mạng Tháng Tám, ngành Quân y đứng trước một nhiệm vụ gần như bắt đầu từ con số không. Ngày 25-3-1946, bác sĩ Vũ Văn Cẩn được Chủ tịch Hồ Chí Minh bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Quân y đầu tiên. Từ đây, ông cùng đồng đội từng bước xây dựng hệ thống bảo vệ sức khỏe bộ đội và cứu chữa thương binh, bệnh binh.
Điều đáng chú ý trong quá trình ấy là Vũ Văn Cẩn không chỉ lo từng ca cứu chữa, mà còn xây dựng những nguyên tắc tổ chức để ngành Quân y có thể hoạt động trong điều kiện chiến tranh. Các tư liệu chính thống ghi nhận ông đề ra nhiều chủ trương về bậc thang điều trị, tiếp tế quân y theo cơ số, điều lệ cứu chữa thương binh và quy hoạch lại hệ thống bệnh viện.
Trong quá trình phát triển của ngành, những phương châm được hình thành và hoàn thiện qua nhiều giai đoạn. Nguồn tư liệu của Báo Nhân Dân năm 1959, do chính Vũ Văn Cẩn trình bày, nhấn mạnh các nội dung: lấy dự phòng làm chính; kết hợp Đông y và Tây y; tự lực cánh sinh, tận dụng nguồn lực trong nước; đào tạo đội ngũ cán bộ; đồng thời lấy chính trị và tư tưởng làm nền tảng của người cán bộ quân y.
Đến năm 1956, Cục Quân y xác định phương châm “Hướng về bộ đội mà phục vụ” và “lấy y học dự phòng làm phương hướng hành động và phấn đấu”; năm 1958 bổ sung định hướng xây dựng ngành theo hướng chuyên khoa hóa và hướng về y học quân sự.
Những nguyên tắc ấy được thể hiện bằng công việc rất cụ thể: xây dựng mạng lưới cứu chữa theo nhiều tuyến, đào tạo hàng nghìn cán bộ quân y, tổ chức phòng chống dịch bệnh, tận dụng thuốc và nguyên liệu trong nước, đồng thời kết hợp những thành tựu của y học hiện đại với y học cổ truyền.
Từ một ngành thiếu thuốc, thiếu người và thiếu phương tiện sau năm 1945, đến năm 1954, Quân y đã hình thành hệ thống đủ sức bảo đảm cho những chiến dịch lớn, trong đó có Điện Biên Phủ. Vũ Văn Cẩn không chỉ xây dựng một hệ thống chữa bệnh; ông góp phần đặt nền móng cho một ngành quân y có tổ chức, có lý luận và có khả năng thích ứng với chiến tranh.
