Vũ Văn Cẩn và cuộc chiến chống sốt rét trong quân đội

Trong hai cuộc kháng chiến, bên cạnh bom đạn, quân đội còn phải đối mặt với một kẻ thù âm thầm: sốt rét. Đặc biệt tại những vùng rừng núi, nơi bộ đội phải hành quân, trú quân và chiến đấu trong môi trường có nhiều ổ bệnh tự nhiên, sốt rét có thể làm suy giảm sức khỏe và khả năng chiến đấu của đơn vị.

Trên cương vị Cục trưởng Cục Quân y, bác sĩ Vũ Văn Cẩn coi công tác phòng, chống dịch bệnh là một nhiệm vụ thường xuyên. Trong kháng chiến chống Mỹ, Cục Quân y dưới sự chỉ đạo của ông tập trung vào nhiều bệnh dịch, trong đó phòng chống sốt rét và sốt rét ác tính là một vấn đề lớn, được nghiên cứu liên tục từ năm 1955 đến 1975, cả ở hậu phương, chiến trường, bệnh viện, phòng thí nghiệm và thực địa.

Công việc không chỉ là điều trị khi người lính đã mắc bệnh. Ngành Quân y đồng thời tổ chức điều tra tình hình sốt rét, vệ sinh môi trường, sử dụng thuốc dự phòng và xây dựng các biện pháp điều trị, đặc biệt chú trọng những đơn vị thường xuyên cơ động và hoạt động ở vùng rừng núi.

Một hướng quan trọng khác là xử trí sốt rét ác tính, thể bệnh có thể diễn biến nhanh và nguy hiểm. Các công trình nghiên cứu và tổng kết trong thời kỳ này giúp thống nhất nhận thức về điều kiện chuyển nặng, chẩn đoán, cấp cứu, điều trị, nuôi dưỡng và vận chuyển bệnh nhân qua các tuyến quân y. Công tác cấp cứu sốt rét ác tính được tổ chức từ các trạm giao liên, tiểu đoàn, trạm xá, đội điều trị đến bệnh viện.

Theo tổng kết được Báo Quân đội nhân dân đăng tải, tỷ lệ tử vong do sốt rét ác tính tại nhiều chiến trường đã giảm 3–4 lần so với năm 1965, và có những bệnh viện nhiều năm không ghi nhận trường hợp tử vong vì sốt rét ác tính.

Cuộc chiến ấy diễn ra lặng lẽ, không có tiếng súng và cũng ít khi được nhìn thấy trên bản đồ chiến dịch. Nhưng với Vũ Văn Cẩn và những người làm quân y, giữ cho người lính không gục xuống vì bệnh tật cũng là một phần của nhiệm vụ bảo đảm sức chiến đấu.