VŨ VĂN CẨN VÀ NHỮNG LỚP ĐÀO TẠO QUÂN Y ĐẦU TIÊN – DỰNG ĐỘI NGŨ CỨU THƯƠNG TỪ NHỮNG NGÀY ĐẦU KHÁNG CHIẾN

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, một trong những khó khăn lớn của quân đội cách mạng là thiếu cán bộ quân y. Có bệnh xá, có thuốc men nhưng nếu không có người biết sơ cứu, băng bó, vận chuyển và điều trị thương binh thì hệ thống cứu chữa không thể vận hành. Vũ Văn Cẩn, người phụ trách công tác quân y từ những ngày đầu, sớm nhận ra việc đào tạo con người phải được tiến hành song song với xây dựng cơ sở vật chất.

Cuối tháng 9-1945, Ban Y tế Vệ quốc đoàn Hà Nội được thành lập với lực lượng ban đầu chỉ gồm hai bác sĩ và một số sinh viên y khoa. Bên cạnh việc tổ chức bệnh xá tại trại Vệ quốc đoàn, Ban Y tế còn mở lớp đào tạo y tá, cứu thương cho các đơn vị trong khu vực. Đây là một trong những hoạt động đào tạo quân y sớm nhất sau khi chính quyền cách mạng ra đời. (qdnd.vn)

Khi Cục Quân y chính thức được tổ chức năm 1946, công tác đào tạo được mở rộng. Các lớp y tá, cứu thương, dược tá lần lượt được tổ chức tại nhiều khu vực và đơn vị. Mục tiêu rất thực tế: tạo ra những cán bộ có thể theo bộ đội ra trận, biết xử trí những vết thương thường gặp và tổ chức sơ cứu, tải thương trong điều kiện chiến trường. (qdnd.vn)

Đến năm 1947, ngành Quân y bắt đầu tổ chức các lớp đào tạo có hệ thống hơn. Tại Việt Bắc, các cơ sở đào tạo quân y được xây dựng, vừa huấn luyện chuyên môn, vừa đào tạo cán bộ phù hợp với điều kiện chiến tranh. Những người học không chỉ được trang bị kiến thức y khoa mà còn phải biết cách làm việc trong hoàn cảnh thiếu thuốc, thiếu dụng cụ và thường xuyên cơ động.

Vũ Văn Cẩn cũng đặc biệt coi trọng việc đào tạo cán bộ tại chỗ. Thay vì chờ nguồn bác sĩ từ các trường y, quân y phải tận dụng những người có trình độ văn hóa, những y tá, cứu thương và cán bộ dân y để bổ sung nhanh cho chiến trường. Đây là cách giúp mạng lưới quân y phát triển trong điều kiện đất nước chưa thể có một hệ thống đào tạo y khoa hoàn chỉnh.

Những lớp học nhỏ trong những năm đầu ấy sau này tạo thành đội ngũ quân y ngày càng đông đảo. Từ vài bác sĩ và sinh viên y khoa ở Hà Nội năm 1945, ngành Quân y từng bước có cán bộ ở các cấp, từ đơn vị chiến đấu đến bệnh viện tuyến sau.

Đó chính là một trong những nền móng để đến Điện Biên Phủ năm 1954, quân y có đủ lực lượng tổ chức các đội điều trị, phẫu thuật và vận chuyển thương binh trong một chiến dịch lớn.