VŨ VĂN CẨN VÀ NHỮNG NGÀY CUỐI ĐIỆN BIÊN PHỦ – KHI QUÂN Y VẪN BÁM SÁT TRẬN ĐỊA ĐẾN GIỜ TOÀN THẮNG
Đầu tháng 5-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào đợt tiến công cuối cùng. Từ ngày 1 đến ngày 7-5, quân ta lần lượt đánh chiếm những cứ điểm còn lại, siết chặt khu trung tâm. Trong hoàn cảnh ấy, hệ thống quân y do bác sĩ Vũ Văn Cẩn, Trưởng ban Quân y Chiến dịch, tổ chức phải tiếp tục hoạt động dưới sức ép ngày càng lớn của chiến trường.
Ngay từ sau khi phương châm tác chiến chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”, Vũ Văn Cẩn đã xuống các đội điều trị để nghiên cứu cách đưa cơ sở cứu chữa đến gần hỏa tuyến hơn. Các phòng mổ và cơ sở điều trị được bố trí trong hệ thống hầm, vừa bảo đảm khả năng phẫu thuật, vừa hạn chế nguy cơ do bom pháo. Đây là cơ sở để quân y tiếp tục bám sát bộ đội trong những ngày cuối chiến dịch.
Từ ngày 1-5, đợt tiến công thứ ba bắt đầu. Thương binh từ các trận đánh ở những cứ điểm phía Đông và phía Tây tiếp tục được đưa về các tuyến quân y. Trong khi đó, những người làm nhiệm vụ cứu chữa cũng phải đối mặt với điều kiện hết sức khắc nghiệt của chiến trường: đường vận chuyển bị pháo kích, các cơ sở phải hoạt động trong hầm và lực lượng quân y phải liên tục tổ chức tiếp nhận, cấp cứu, phẫu thuật.
Ngày 6-5, cuộc tiến công bước vào thời điểm quyết định. Đêm hôm đó, quân ta mở cuộc tổng công kích. Sáng 7-5, các cứ điểm cuối cùng ở phía Đông lần lượt bị đánh chiếm. Đến 17 giờ 30 phút ngày 7-5, tướng De Castries cùng Bộ Tham mưu tập đoàn cứ điểm bị bắt. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.
Nhưng với quân y, công việc chưa kết thúc ngay khi tiếng súng chiến dịch ngừng lại. Thương binh vẫn cần được điều trị, chăm sóc và vận chuyển. Sau chiến thắng, ngành Quân y còn phải tiếp tục xử lý những vấn đề về vệ sinh, phòng dịch và tổ chức chăm sóc thương bệnh binh trên chiến trường.
Với Vũ Văn Cẩn, những ngày cuối Điện Biên Phủ là một phần tiêu biểu trong quá trình ông xây dựng một hệ thống quân y có khả năng đi cùng người lính từ trận địa đến nơi điều trị, kể cả trong một chiến dịch kéo dài 56 ngày đêm và diễn ra với cường độ đặc biệt cao.
