Vũ Xuân Đài: Từ chàng "Anh nuôi" 43kg đến "Sát thủ máy bay"

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam, có những huyền thoại bước ra từ đời thực với những chiến công khiến thế giới phải kinh ngạc. Một trong số đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Xuân Đài – người được mệnh danh là xạ thủ bắn rơi nhiều máy bay nhất thế giới.

Bản lĩnh từ gian bếp chiến trường

Sinh năm 1947 tại Hưng Yên, Vũ Xuân Đài nhập ngũ tháng 4-1965 vào Tiểu đoàn 19-5 của Hà Nội trước khi hành quân vào chiến trường Khu 5. Với vóc dáng nhỏ bé, chỉ nặng vỏn vẹn 43kg, ban đầu anh không được trực tiếp cầm súng chiến đấu mà bị điều về làm nhiệm vụ lắp đạn, rồi sau đó là làm "anh nuôi" (nấu ăn) cho đơn vị. Dù vậy, khao khát được ra trận luôn cháy bỏng trong lòng chàng trai trẻ. Những lúc đi đưa cơm cho đồng đội bên ụ súng, anh thường tranh thủ quan sát và tập luyện các động tác xạ kích cho đỡ nhớ súng.

Bước ngoặt cuộc đời binh nghiệp của anh đến từ một tình huống "ngẫu hứng" tại trận Việt An (Quảng Nam). Khi đang đi tiếp đạn, thấy máy bay địch sà xuống ném bom, Vũ Xuân Đài đã dùng khẩu K44 bắn trả mà không đợi lệnh. Dù bị đơn vị kiểm điểm vì nổ súng trái phép, nhưng chính nhãn quan chiến thuật và sự dũng cảm đó đã đưa anh từ gian bếp trở thành xạ thủ số 1 của súng máy 12 ly 8.

Huyền thoại về con số 37

Kể từ trận đánh đầu tiên tại Phú Sơn (Quảng Ngãi) vào tháng 3-1967 – nơi anh cùng đồng đội bắn rơi 4 máy bay – cái tên Vũ Xuân Đài bắt đầu trở thành nỗi khiếp sợ của không quân Mỹ. Với những sáng kiến độc đáo như ngắm bắn bằng cả hai mắt hay lắp xen kẽ đạn lửa và đạn xuyên để dẫn đường, anh đã lập nên những kỳ tích hiếm có.

Trong suốt sự nghiệp chiến đấu từ năm 1965 đến 1968, ông đã tham gia hơn 30 trận đánh, cùng đồng đội tiêu diệt tổng cộng 37 máy bay các loại như CH47, HU1A, HU1B, T28.... Đỉnh cao là trận Thanh Quýt, khi ông bắn cháy chiếc C47 chở theo 56 sĩ quan cao cấp và tỉnh trưởng Quảng Nam. Một lần khác tại Bình Trị, ông đã thực hiện một chiến tích "xuất thần" khi hạ gục liên tiếp 3 chiếc trực thăng HU1A bay gần nhau. Sự hiện diện của Vũ Xuân Đài trên trận địa là niềm tin vững chắc cho đồng đội; đến mức khi anh ốm, tiểu đoàn trưởng còn ra lệnh "khênh nó đi" ra trận cùng để anh em yên tâm.

Người anh hùng giữa đời thường

Chiến tranh khốc liệt đã để lại trên thân thể người anh hùng nhiều vết sẹo. Trận đánh ngày 23-9-1969 đã khiến ông bị thương nặng, buộc phải rời chiến trường với mức thương tật 81%, thị lực chỉ còn 3/10 và nhiều mảnh đạn vẫn găm lại trong cơ thể. Năm 1972, ông trở về miền Bắc, chuyển sang làm công tác tài vụ tại Viện Quân y 7 (Hải Dương).

Năm 1979, ông phục viên nhưng tinh thần "quyết thắng" vẫn không hề nguội lạnh. Ông không nề hà bất cứ công việc gì để phát triển kinh tế gia đình, từ bán hàng ăn đến thầu khu vui chơi thiếu nhi và tham gia dự án xử lý rác thải. Phải đến năm 1994, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân mới chính thức được trao tặng cho ông sau khi các đồng đội cũ nỗ lực tìm lại hồ sơ chiến công. Một trong những kỷ niệm trân quý nhất của ông là lần gặp gỡ Đại tướng Võ Nguyên Giáp năm 1996, bức ảnh chụp chung với Đại tướng luôn được ông treo trang trọng như một báu vật gia đình.

Ngày 14-3-2022, người xạ thủ huyền thoại Vũ Xuân Đài đã trút hơi thở cuối cùng tại Hải Dương, hưởng thọ 76 tuổi. Ông ra đi nhưng con số 37 chiếc máy bay bị bắn rơi vẫn mãi là một tượng đài về ý chí và tài năng của người lính Bộ đội Cụ Hồ, một kỷ lục mà cho đến nay vẫn chưa có xạ thủ nào ở Việt Nam vượt qua được.