Vũ Xuân Thiều

Vũ Xuân Thiều (1945–1972), quê gốc tại xã Hải An, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, lớn lên tại Hà Nội, là Thượng úy, phi công tiêm kích MiG-21 và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi ông gắn liền với chiến thắng lịch sử Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không cuối tháng 12/1972.

Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống cách mạng, Vũ Xuân Thiều từ nhỏ đã có niềm yêu thích đặc biệt với máy bay. Ông từng theo học tại Trường THPT Chu Văn An, sau đó trở thành sinh viên khoa Vô tuyến điện, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.

Năm 1965, khi đang học đại học năm thứ ba, Vũ Xuân Thiều tình nguyện nhập ngũ. Sau khi vượt qua quá trình tuyển chọn, ông được cử sang Liên Xô đào tạo phi công tiêm kích.

Năm 1968, hoàn thành chương trình huấn luyện, ông trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921 – Đoàn Không quân Sao Đỏ. Sau đó, ông tiếp tục công tác tại Trung đoàn Không quân 927, Sư đoàn Không quân 371.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Vũ Xuân Thiều tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vùng trời miền Bắc. Ông được đồng đội đánh giá là người có tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Tháng 12/1972, Mỹ tiến hành cuộc tập kích đường không chiến lược bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương miền Bắc. Trước tình hình đó, lực lượng phòng không – không quân Việt Nam bước vào cuộc chiến đấu quyết liệt nhằm bảo vệ Thủ đô và các mục tiêu trọng yếu.

Đêm 28/12/1972, Vũ Xuân Thiều nhận nhiệm vụ điều khiển máy bay MiG-21 xuất kích từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy, Thanh Hóa, để đánh chặn đội hình B-52 của Mỹ.

Khoảng 21 giờ 58 phút, trên vùng trời Sơn La, ông phát hiện mục tiêu và thực hiện cuộc tiến công. Theo các tài liệu lịch sử Việt Nam, chiếc B-52 bị đánh trúng và bốc cháy; do khoảng cách tiếp cận quá gần, Vũ Xuân Thiều đã anh dũng hy sinh trong trận đánh khi mới 27 tuổi.

Chiến công của ông cùng với chiến thắng của phi công Phạm Tuân đã góp phần khẳng định khả năng đánh chặn B-52 của Không quân nhân dân Việt Nam, đóng góp vào thắng lợi chung của chiến dịch 12 ngày đêm cuối năm 1972.

Tháng 12/1994, Vũ Xuân Thiều được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Để tưởng nhớ những đóng góp của ông, tên Vũ Xuân Thiều được đặt cho đường phố, trường học và nhiều công trình tưởng niệm.

Cuộc đời của Vũ Xuân Thiều tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam. Ông được ghi nhớ là một trong những phi công tiêu biểu của thế hệ chiến sĩ đã góp phần làm nên chiến thắng Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không, bảo vệ bầu trời miền Bắc và đóng góp vào sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước.