VŨ XUÂN THIỀU – “CÁNH ÉN BẠC BẤT TỬ”
Đêm 28/12/1972, giữa những ngày Hà Nội chìm trong bom đạn của chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, phi công Vũ Xuân Thiều cất cánh trên chiếc MiG-21 để đánh chặn B-52. Trong cuộc không chiến dữ dội, ông đã chiến đấu đến những giây phút cuối cùng và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Hình ảnh người phi công lao vào trận chiến giữa bầu trời rực lửa đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng quả cảm và sự hy sinh của những người lính Không quân Nhân dân Việt Nam.
Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước – Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, tháng 12 năm 1972.
Cuối năm 1972, Mỹ tiến hành cuộc tập kích đường không quy mô lớn bằng máy bay B-52 và các loại máy bay chiến thuật vào Hà Nội, Hải Phòng cùng một số địa phương miền Bắc. Trong 12 ngày đêm chiến đấu, lực lượng phòng không – không quân Việt Nam phải đối mặt với những trận đánh ác liệt để bảo vệ bầu trời miền Bắc.
Tháng 12 năm 1972, Hà Nội bước vào những đêm dài không ngủ. Khi còi báo động vang lên, người dân tìm xuống những căn hầm trú ẩn. Trên bầu trời, những chiếc B-52 cùng các tốp máy bay hộ tống tiến vào giữa tiếng động cơ và tiếng nổ của đạn phòng không. Thành phố chìm trong ánh sáng của bom đạn, còn những người lính Không quân Nhân dân Việt Nam vẫn sẵn sàng chờ lệnh xuất kích.
Trong số những người lính ấy có Vũ Xuân Thiều, một phi công thuộc Trung đoàn Không quân tiêm kích 921. Ông đã trải qua những năm tháng huấn luyện và chiến đấu để trở thành phi công MiG-21. Với những người lính như ông, mỗi lần máy bay rời đường băng là một lần bước vào nơi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong tích tắc.
Đêm 28/12/1972, Vũ Xuân Thiều nhận lệnh cất cánh từ sân bay Yên Bái. Chiếc MiG-21 lao vào màn đêm, hướng về phía đội hình máy bay Mỹ. Trước mắt người phi công trẻ là một bầu trời rộng lớn nhưng đầy hiểm nguy. Ông phải nhanh chóng tiếp cận mục tiêu, khai hỏa rồi tìm cách thoát khỏi khu vực chiến đấu.
Khi phát hiện B-52, Vũ Xuân Thiều áp sát và phóng tên lửa. Mục tiêu bị trúng đạn nhưng vẫn tiếp tục bay. Trong khoảnh khắc quyết định, ông tiếp tục lao về phía chiếc B-52. Chiếc MiG-21 của ông va chạm với máy bay địch.
Vũ Xuân Thiều đã hy sinh trong trận đánh ấy.
Chỉ vài phút trước đó, ông vẫn còn là một người lính đang điều khiển chiếc máy bay giữa bầu trời đêm. Chỉ một khoảnh khắc sau, chuyến bay đã trở thành chuyến bay cuối cùng. Tuổi trẻ, những ước mơ và cả cuộc đời của người phi công đã dừng lại giữa bầu trời đang rực lửa.
Chiến công và sự hy sinh của Vũ Xuân Thiều được nhắc đến trong lịch sử chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”. Nhưng phía sau một cái tên được ghi trong sách sử vẫn là một con người bằng xương bằng thịt, có gia đình, có đồng đội và có những năm tháng tuổi trẻ chưa kịp đi qua.
Có lẽ điều khiến câu chuyện về ông lay động người đọc không chỉ nằm ở trận đánh cuối cùng. Đó còn là hình ảnh một người trẻ đứng trước hiểm nguy nhưng vẫn lựa chọn hoàn thành nhiệm vụ. Trong những năm tháng chiến tranh, có những người cất cánh và trở về. Cũng có những người cất cánh rồi nằm lại giữa bầu trời quê hương.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Hà Nội hôm nay đã trở lại bình yên. Những tiếng bom năm nào chỉ còn vang vọng trong ký ức và những trang tư liệu lịch sử. Thế hệ trẻ hôm nay có thể chưa từng biết cảm giác chạy xuống hầm khi còi báo động vang lên, nhưng có thể hiểu rằng nền hòa bình đang có được đã được đánh đổi bằng tuổi trẻ và sự hy sinh của biết bao con người.
Vũ Xuân Thiều đã không trở về sau chuyến bay cuối cùng. Nhưng từ bầu trời năm ấy, hình ảnh người phi công trẻ vẫn còn được nhắc lại như một “cánh én bạc” bay giữa những ngày tháng dữ dội nhất của lịch sử.
“Cánh én ấy” đã không trở về.
Nhưng dấu bay của nó vẫn còn ở lại giữa bầu trời của ký ức.
