Vũ Xuân Thiều – Chuyến bay cuối cùng trên bầu trời Sơn La

êm cuối tháng 12 năm 1972, miền Bắc Việt Nam đang trải qua những ngày tháng chiến tranh khốc liệt. Máy bay B-52 của Mỹ liên tục tiến hành các cuộc tập kích đường không nhằm vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương khác. Trên bầu trời, những cuộc chiến đấu diễn ra giữa các phi công Việt Nam và lực lượng không quân Mỹ.

Trong thời khắc ấy, có một người phi công trẻ nhận nhiệm vụ cất cánh, bay vào vùng trời có máy bay B-52 của đối phương. Anh là Vũ Xuân Thiều, người sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Vũ Xuân Thiều sinh năm 1945, quê ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Khi đang là sinh viên năm thứ ba ngành Vô tuyến điện của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, anh tình nguyện nhập ngũ. Từ giảng đường đại học, chàng trai trẻ bước vào con đường binh nghiệp và được tuyển chọn đào tạo trở thành phi công tiêm kích.

Anh được cử sang Liên Xô học lái máy bay MiG-21, loại máy bay tiêm kích có tốc độ cao, đòi hỏi người điều khiển phải có trình độ kỹ thuật và khả năng xử lý tình huống chính xác. Sau khi hoàn thành huấn luyện, anh trở về nước, tham gia lực lượng không quân và cùng đồng đội chuẩn bị đối phó với các cuộc tập kích đường không ngày càng dữ dội.

Tháng 12 năm 1972, khi chiến dịch tập kích đường không của Mỹ diễn ra ác liệt, nhiệm vụ đánh chặn B-52 trở thành một yêu cầu đặc biệt quan trọng. Đối với các phi công MiG-21, tiếp cận được B-52 giữa đội hình máy bay hộ tống, trong điều kiện ban đêm và bị gây nhiễu, là một thử thách rất lớn.

Tối ngày 28 tháng 12 năm 1972, Vũ Xuân Thiều nhận lệnh xuất kích từ sân bay Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Chiếc MiG-21 lao vào bầu trời đêm. Dưới sự dẫn đường của sở chỉ huy mặt đất, anh tìm cách tiếp cận đội hình máy bay Mỹ, vượt qua sự bảo vệ của các máy bay tiêm kích hộ tống.

Khi đến vùng trời Sơn La, anh phát hiện mục tiêu B-52. Khoảng cách giữa hai máy bay nhanh chóng được thu hẹp. Trong tình huống chiến đấu căng thẳng, anh phóng hai quả tên lửa không đối không về phía chiếc B-52.

Máy bay Mỹ trúng đạn, bốc cháy. Nhưng khoảng cách quá gần khiến chiếc MiG-21 của anh không kịp thoát khỏi vùng nguy hiểm. Vũ Xuân Thiều đã hy sinh trong trận đánh ấy. Theo những tài liệu lịch sử quân sự được công bố, chiếc B-52 cũng bị tiêu diệt trong cuộc giao chiến trên bầu trời Sơn La.

Anh ra đi khi mới 27 tuổi, để lại phía sau tuổi trẻ, gia đình và những ước mơ còn dang dở. Đồng đội mất đi một người phi công; quê hương mất đi một người con đã lựa chọn rời giảng đường để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Ngày 20 tháng 12 năm 1994, Nhà nước truy tặng Vũ Xuân Thiều danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh của anh trong cuộc kháng chiến.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, câu chuyện về chuyến bay đêm 28 tháng 12 năm 1972 vẫn được nhắc lại khi nói về những phi công Việt Nam tham gia chiến đấu trong chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

Vũ Xuân Thiều không trở về sau chuyến bay ấy. Nhưng tên tuổi anh vẫn còn trong lịch sử của lực lượng không quân và trong ký ức về một thế hệ thanh niên đã lên đường khi đất nước còn chìm trong khói lửa.

Câu chuyện của anh nhắc chúng ta rằng, phía sau mỗi trang sử là những con người có tuổi trẻ, ước mơ và những người thân yêu đang chờ đợi. Họ đã sống trong một thời đại mà nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt lên vai mình những lựa chọn vô cùng khó khăn.