VŨ XUÂN THIỀU – NGƯỜI BIẾN CHIẾC MiG-21 THÀNH “QUẢ TÊN LỬA THỨ BA”

VŨ XUÂN THIỀU – NGƯỜI BIẾN CHIẾC MiG-21 THÀNH “QUẢ TÊN LỬA THỨ BA”

Nhân vật: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, phi công Vũ Xuân Thiều
Năm sinh: 1945
Tuổi khi hy sinh: 27 tuổi
Đơn vị: Đại đội 9 bay đêm, Trung đoàn 927, Sư đoàn 371 Không quân
Máy bay: MiG-21
Hy sinh: 21 giờ 45 phút, ngày 28/12/1972, tại khu vực Tạ Khoa, Yên Châu, Sơn La
Chiến công tiêu biểu: Bắn hạ một máy bay B-52 trong Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”
Danh hiệu: Được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Người sinh viên bước vào bầu trời

Năm 1965, khi đang là sinh viên năm cuối Trường Đại học Bách khoa, chuẩn bị làm luận án tốt nghiệp ngành Vô tuyến điện, chàng trai trẻ Vũ Xuân Thiều đã tình nguyện nhập ngũ.

Đất nước lúc ấy bước vào những năm tháng chiến tranh ngày càng khốc liệt. Tiếng gọi của Tổ quốc đã khiến một sinh viên đang đứng trước cánh cửa giảng đường quyết định khoác lên mình màu áo lính.

Vũ Xuân Thiều được tuyển chọn vào Binh chủng Không quân và được cử sang Liên Xô học lái máy bay chiến đấu MiG-21.

Năm 1968, ông hoàn thành chương trình đào tạo, trở về nước và được điều về Trung đoàn Không quân Sao Đỏ. Từ đây, cuộc đời của người thanh niên trẻ gắn với những chuyến bay huấn luyện, những trận trực chiến và bầu trời luôn đầy hiểm nguy.

Ông được điều vào Đại đội 9 bay đêm, Trung đoàn 927, một đơn vị quy tụ những phi công có trình độ bay đêm cao và bản lĩnh chiến đấu vững vàng.

Bầu trời tháng Chạp năm 1972

Cuối tháng 12/1972, Hà Nội và nhiều địa phương miền Bắc phải hứng chịu cuộc tập kích đường không chiến lược quy mô lớn bằng máy bay B-52 của Mỹ.

Những chiếc B-52 được mệnh danh là những “pháo đài bay”, được bảo vệ bởi nhiều loại máy bay tiêm kích và tác chiến điện tử. Đối đầu với chúng là lực lượng phòng không – không quân Việt Nam, trong đó có những phi công MiG-21 phải chiến đấu trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt.

Đêm 27/12/1972, phi công Phạm Tuân đã bắn rơi một B-52.

Sau trận đánh, các phi công tiếp tục nghiên cứu, rút kinh nghiệm để tìm cách đánh B-52 hiệu quả hơn.

Vũ Xuân Thiều cũng nung nấu quyết tâm được trực tiếp đối đầu với “pháo đài bay” của đối phương.

Và đêm 28/12/1972, cơ hội ấy đến.

21 giờ 41 phút – cất cánh vào đêm

Từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy, Thanh Hóa, lúc 21 giờ 41 phút ngày 28/12/1972, Vũ Xuân Thiều nhận lệnh xuất kích.

Sân bay Cẩm Thủy khi ấy chỉ là một sân bay dã chiến được xây dựng trên một nương ngô. Đường băng bằng đất dài khoảng 1,4km, rộng chưa đầy 30m, hai bên là ruộng và địa hình không thuận lợi cho việc cất – hạ cánh.

Chiếc MiG-21 lao lên bầu trời đêm.

Từ Sở chỉ huy, các chiến sĩ dẫn đường từng bước đưa Thiều tiếp cận đội hình B-52.

Ông phải bay thấp, lách qua địa hình và tránh sự kiểm soát của máy bay địch bảo vệ B-52. Đây là một nhiệm vụ đòi hỏi trình độ bay đêm rất cao.

Phía trước là mục tiêu.

Một chiếc B-52.

“Mây đen” xuất hiện

Khi đến gần mục tiêu, Vũ Xuân Thiều phát hiện B-52.

Chiếc MiG-21 tiếp cận “pháo đài bay” ở khoảng cách thích hợp.

Sở chỉ huy liên tục dẫn đường.

Khoảnh khắc quyết định đã tới.

Vũ Xuân Thiều đưa máy bay vào vị trí công kích.

Hai quả tên lửa được phóng đi.

Trong màn đêm, một quầng lửa bùng lên.

B-52 trúng đạn nhưng chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.

Vũ Xuân Thiều báo cáo về Sở chỉ huy rằng mục tiêu chỉ bị thương và xin phép được công kích lần thứ hai.

Đó là khoảnh khắc cuối cùng Sở chỉ huy còn nhận được tín hiệu của ông.

Sau đó, tín hiệu chiếc MiG-21 biến mất.

Cả tín hiệu của chiếc B-52 cũng biến mất.

Các chiến sĩ tại Sở chỉ huy gọi:

“Sao Mai! Sao Mai!...”

Nhưng không còn tiếng trả lời.

Theo lời kể của Trung tướng Trần Hanh – người trực tiếp chỉ huy trận đánh – Vũ Xuân Thiều đã bắn cả hai tên lửa nhưng do cự ly quá gần, tốc độ máy bay lớn và hoàn cảnh chiến đấu, ông không thể thoát ly khỏi mục tiêu. Chiếc MiG-21 đã va chạm với chiếc B-52.

21 giờ 45 phút – người phi công trở thành bất tử

21 giờ 45 phút ngày 28/12/1972.

Trên bầu trời Tây Bắc, một chiếc B-52 bốc cháy và rơi xuống khu vực xã Tạ Khoa, huyện Yên Châu, Sơn La.

Gần đó là chiếc MiG-21 của Vũ Xuân Thiều.

Người phi công trẻ đã không trở về.

Ông hy sinh khi mới 27 tuổi.

Ngày hôm sau, đồng đội tìm đến hiện trường. Chiếc “pháo đài bay” nằm lại giữa núi rừng Sơn La. Chiếc MiG-21 của Thiều cũng nằm không xa đó.

Một chiến thắng đã được đổi bằng tuổi xuân của người phi công.

Theo các tư liệu của Quân chủng Phòng không – Không quân và Báo Quân đội nhân dân, Vũ Xuân Thiều đã lập công hạ một chiếc B-52 trước khi hy sinh.

“Quả tên lửa thứ ba”

Sau này, hình ảnh Vũ Xuân Thiều cùng chiếc MiG-21 lao vào chiếc B-52 được nhắc đến bằng một cách gọi đầy xúc động:

“Quả tên lửa thứ ba.”

Hai quả tên lửa đã được phóng đi trước đó.

Và chiếc máy bay cùng người phi công trở thành “quả tên lửa thứ ba”.

Tuy nhiên, lịch sử cần được kể chính xác.

Theo Trung tướng Trần Hanh, Không quân Việt Nam không có phương án tác chiến chính thức yêu cầu phi công phải lao máy bay vào B-52. Ông cho rằng trong tình huống của Thiều, việc chiếc MiG-21 không thể thoát ly sau khi bắn ở cự ly quá gần là nguyên nhân dẫn đến sự hy sinh.

Dẫu vậy, trong ký ức của đồng đội và nhân dân, “quả tên lửa thứ ba” vẫn trở thành một biểu tượng cho ý chí chiến đấu, lòng quả cảm và sự hy sinh của người phi công trẻ.

Một người lính trẻ không trở về

Vũ Xuân Thiều ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ.

Ông đã từng là sinh viên, từng đứng trước những trang luận án tốt nghiệp, từng có những ước mơ của tuổi thanh xuân.

Nhưng chiến tranh đã gọi ông lên bầu trời.

Và ở đó, ông đã chọn đứng vào hàng ngũ những người bảo vệ Tổ quốc.

Đêm 28/12/1972, giữa tiếng động cơ, tiếng tên lửa và những quầng lửa xé toạc màn đêm, Vũ Xuân Thiều đã thực hiện nhiệm vụ của mình đến phút cuối cùng.

Ông không trở về với gia đình.

Nhưng chiến công của ông đã ở lại.

Tên tuổi còn lại với bầu trời

Sau chiến tranh, tên tuổi Vũ Xuân Thiều được nhắc đến trong lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam như một trong những phi công tiêu biểu của cuộc chiến đấu chống B-52.

Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng.

Chiến công của Vũ Xuân Thiều cũng nằm trong những chiến công của Không quân Việt Nam trong Chiến dịch Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không tháng 12/1972.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến cuộc chiến đấu trên bầu trời năm ấy, người ta không chỉ nhớ đến những trận địa tên lửa, những khẩu pháo phòng không hay những chiếc MiG-21.

Người ta còn nhớ đến những con người đã ngồi trong buồng lái.

Những con người biết rằng mỗi lần cất cánh có thể là lần cuối cùng.