Vũ Xuân Thiều: Phi công MiG-21 trong trận đánh B-52

Vũ Xuân Thiều sinh năm 1945 tại Nam Định và lớn lên ở phố Đặng Dung, Hà Nội. Khi còn là học sinh Trường Chu Văn An, ông được biết đến là một học sinh học giỏi, hiền lành và giản dị. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông thi vào Đại học Bách khoa Hà Nội và theo học ngành Vô tuyến điện. Đang học năm thứ ba, năm 1965, ông tình nguyện nhập ngũ và được tuyển chọn đào tạo phi công tại Liên Xô.

Năm 1968, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, Vũ Xuân Thiều trở về Việt Nam và được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921. Ông sau đó được lựa chọn vào lực lượng phi công chuyên bay đêm. Đây là công việc đòi hỏi trình độ kỹ thuật và khả năng xử lý tình huống cao, đặc biệt khi đối đầu với các máy bay chiến lược B-52 của Mỹ. Trong quá trình huấn luyện, ông cùng các đồng đội tìm cách nghiên cứu phương thức tiếp cận và tấn công loại máy bay được Mỹ sử dụng trong các cuộc tập kích miền Bắc.

Ngày 28/12/1972, trong Chiến dịch phòng không Hà Nội – Hải Phòng, Vũ Xuân Thiều được lệnh xuất kích từ sân bay Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Sở chỉ huy dẫn đường để ông tiếp cận đội hình máy bay Mỹ. Sau khi vượt qua lực lượng tiêm kích hộ tống, ông phát hiện một chiếc B-52 trên vùng trời Sơn La và tiến hành công kích. Hai quả tên lửa được phóng ra khiến chiếc B-52 bị trúng đạn và bốc cháy.

Sau lần công kích đầu tiên, B-52 chưa bị tiêu diệt ngay. Tín hiệu của Vũ Xuân Thiều sau đó biến mất khỏi màn hình radar. Theo các tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, chiếc B-52 và máy bay MiG-21 của Vũ Xuân Thiều đều rơi tại khu vực Tạ Khoa, Yên Châu, Sơn La. Các tài liệu lịch sử của quân đội xác định ông đã hy sinh trong trận đánh này.

Vũ Xuân Thiều được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 20/12/1994. Những kỷ vật của ông, trong đó có bức thư gửi gia đình ngày 16/4/1972, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Phòng không – Không quân. Bức thư cho thấy trước khi bước vào những trận chiến khốc liệt cuối năm 1972, người phi công trẻ đã ý thức rõ về mức độ nguy hiểm của cuộc chiến và thể hiện quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ