Vũ Xuân Thiều – "Quả tên lửa thứ ba" và chuyến bay bất tử giữa bầu trời đêm

Trong chiến dịch "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" tháng 12 năm 1972, lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam đã viết nên những trang sử vàng lẫm liệt. Giữa những trận không chiến xé toạc màn đêm bảo vệ Thủ đô, chuyến bay quyết tử của Anh hùng liệt sĩ Vũ Xuân Thiều – người phi công dũng cảm đã biến chiếc chiến đấu cơ MiG-21 thành "quả tên lửa thứ ba" lao thẳng vào siêu pháo đài bay B-52 của đế quốc Mỹ – đã trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta.

Từ giảng đường đại học đến bầu trời Xô Viết

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt khi còn sống luôn dành sự trân trọng đặc biệt đối với thế hệ trí thức trẻ xếp bút nghiên ra trận. Vũ Xuân Thiều chính là một người con ưu tú như thế. Sinh năm 1945 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng tại Nam Định, khi đang là sinh viên năm thứ ba khoa Vô tuyến điện của trường Đại học Bách khoa Hà Nội, anh đã tình nguyện viết đơn nhập ngũ vào năm 1965.

Nhờ tư chất thông minh và thể lực xuất sắc, anh được lựa chọn sang Liên Xô học tập và rèn luyện kỹ thuật lái máy bay tiêm kích. Năm 1968, sau khi tốt nghiệp xuất sắc khóa huấn luyện phi công chiến đấu, anh trở về nước và được biên chế vào lực lượng phi công bay đêm tinh nhuệ – những người nhận trọng trách chuyên "săn tìm" và tiêu diệt pháo đài bay B-52 trên bầu trời đêm.

Phương án công kích cự ly gần và mệnh lệnh xuất kích thần tốc

Trong chiến dịch tập kích chiến lược bằng B-52 của quân đội Mỹ vào Hà Nội và Hải Phòng cuối năm 1972, do hệ thống nhiễu điện tử của địch quá mạnh, việc ngắm bắn tên lửa từ xa gặp rất nhiều khó khăn. Để đánh chắc thắng, Vũ Xuân Thiều cùng đồng đội đã chủ động đề xuất một phương án vô cùng dũng cảm: Công kích ở cự ly cực gần. Anh từng hạ quyết tâm với ban chỉ huy: "Nếu bắn hai quả tên lửa mà B-52 chưa rơi tại chỗ, tôi sẽ biến máy bay của mình thành quả tên lửa thứ ba để tiêu diệt chúng".

Đêm ngày 28 tháng 12 năm 1972, không quân Mỹ tiếp tục tung nhiều tốp B-52 đánh phá miền Bắc. Đúng 21 giờ 41 phút, Thượng úy Vũ Xuân Thiều nhận lệnh xuất kích từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy (Thanh Hóa). Khéo léo điều khiển chiếc MiG-21 lách qua các vòng vây bảo vệ dày đặc của các chiến đấu cơ F-4 yểm trợ, anh lao vút lên tầng không và tiếp cận thành công tốp máy bay B-52 trên bầu trời Sơn La.

Nhận được chỉ huy dẫn đường từ mặt đất, Vũ Xuân Thiều tăng tốc bám sát mục tiêu. Ở cự ly thích hợp, anh siết cò phóng liên tiếp hai quả tên lửa đối không. Những luồng chớp sáng rực rỡ bùng lên xé toạc màn đêm, chiếc siêu pháo đài bay B-52 của Mỹ trúng đạn nặng nề và bốc cháy lớn. Tuy nhiên, do kích thước khổng lồ và quầng lửa quá lớn từ chiếc máy bay địch đang lao xuống, khoảng cách giữa chiếc MiG-21 và mục tiêu lúc này đã quá gần.

Trong tích tắc sinh tử ấy, tín hiệu từ chiếc máy bay của Vũ Xuân Thiều đột ngột biến mất khỏi màn hình radar của Sở chỉ huy không quân. Người phi công dũng cảm 27 tuổi đã giữ trọn lời thề non sông, điều khiển chiếc chiến đấu cơ lao thẳng vào khối lửa khổng lồ của giặc. Sự hy sinh oanh liệt của anh đã tiêu diệt hoàn toàn pháo đài bay B-52 của Mỹ tại trận, bẻ gãy một mũi đánh phá quan trọng của địch hướng vào Thủ đô ngay trong đêm khốc liệt.

Chiến công cảm tử phi thường của Vũ Xuân Thiều đã góp phần quyết định làm nên thắng lợi vang dội của chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”. Ngày 20 tháng 12 năm 1994, ghi nhận lòng quả cảm vô song của người chiến sĩ không quân, Đảng và Nhà nước đã trang trọng truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Vũ Xuân Thiều.

Chuyến bay đêm định mệnh năm 1972 của anh không bao giờ khép lại; khí tiết kiên cường và lòng yêu nước sắt son của người phi công trẻ mãi mãi là một tượng đài chói lọi giữa trời xanh, ngọn đuốc tinh thần dẫn lối cho các thế hệ thanh niên Việt Nam tự hào bước tiếp trên chặng đường gìn giữ và dựng xây non sông.