Vũ Xuân Thiều - Trên bầu trời Tổ quốc
Từ Hải An, Hải Phòng, câu chuyện về Vũ Xuân Thiều bắt đầu vào năm 1945. Đó không chỉ là câu chuyện về một con người, mà còn là một lát cắt của thời đại - khi nhiều thanh niên rời mái nhà, gác lại cuộc sống riêng để đi theo tiếng gọi của độc lập, tự do và trách nhiệm với đồng bào.
Giữa rất nhiều biến động của thời cuộc, hành động của Vũ Xuân Thiều hiện lên rõ nhất qua một dấu mốc: Cuối tháng 12-1972, B-52 tập kích Hà Nội, đặt lực lượng phòng không - không quân trước nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.
Để hiểu vì sao dấu ấn ấy đáng nhớ, cần hình dung môi trường mà những người trong cuộc đã sống và chiến đấu. Không chiến đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa lòng dũng cảm và kỹ thuật. Phi công phải nắm chắc tính năng máy bay, phản ứng trong thời gian rất ngắn, giữ đội hình và phối hợp với dẫn đường, radar, thông tin cùng lực lượng phòng không mặt đất. Một trận đánh trên không có thể diễn ra chỉ trong vài phút nhưng phía sau là quá trình huấn luyện, chuẩn bị kỹ thuật và bảo đảm sân bay rất công phu. Vì vậy, mỗi chiến công của phi công cũng phản ánh sự trưởng thành của cả một hệ thống chiến đấu trên bầu trời. Bầu trời thời chiến không chỉ là nơi đối đầu giữa các máy bay. Để một phi công cất cánh và trở về, phía sau còn có thợ máy, nhân viên thông tin, dẫn đường, radar và lực lượng bảo vệ sân bay. Trong những năm không quân đối phương đánh phá ác liệt, việc giữ được khả năng xuất kích liên tục đã là một thử thách lớn. Những người được ghi nhận trên mặt trận này vì thế đại diện cho một lĩnh vực chiến đấu có yêu cầu kỹ thuật cao, nơi sự chính xác và kỷ luật quan trọng không kém lòng quả cảm.
Câu chuyện của Vũ Xuân Thiều giúp tôi hình dung một mặt trận mà từng giây quyết định đều diễn ra giữa bầu trời. Bản lĩnh ở đó được tạo nên từ luyện tập, kỷ luật, khả năng phán đoán và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ trong những tình huống khắc nghiệt nhất. Cuộc đời Vũ Xuân Thiều khép lại vào năm 1972; nhưng dấu ấn của một đời người không dừng lại ở mốc thời gian ấy. Nó còn ở ký ức, ở những trang sử và ở cách các thế hệ sau tiếp tục kể lại câu chuyện bằng sự biết ơn và chính xác.
