Vua Bảo đại
Thật vậy, trong cuốn “Bảo Đại hay những ngày cuối cùng của Đế chế An Nam”, Daniel Grandclément đã dành 12 trang trong chương I (trang 19–30) để nói về những do dự của “ông vua lười biếng”. Tác giả đã khắc họa chân dung “một tài tử điện ảnh, một tay chơi kiểu thập niên 1930, thích hợp với những thú vui Paris hơn là những cuộc đấu tranh chính trị” (tr. 24).
Trong mấy trang đó có thể đọc: “Ông mê xe hơi. Mới mười sáu tuổi, ông đã chủ sở hữu của cả một bộ sưu tập xe. Những chiếc xe mạnh mẽ mà ông dùng để lao vun vút trên đường phố thủ đô hoặc chạy đường dài giữa Cannes và Deauville […] Hôm đó, ông lao xe trên quốc lộ 7. Vị hoàng đế trẻ bỏ lại phía sau vài giờ hưởng lạc và công việc thành lập một câu lạc bộ- câu lạc bộ những người chơi du thuyền ở Cannes. Đó là cuộc sống thường nhật của ông […] Ở Pháp, ông sống một cuộc đời dễ dàng, hào nhoáng và phần nào vô nghĩa […] Chính phủ Pháp biết rõ sự thiếu hứng thú với trách nhiệm làm vua của ông, cũng như sự chần chừ không muốn trở về của ông” (tr. 24–25).
“Làm thế nào để thuyết phục anh chàng trở về nước? Yves Châtel, tổng thư ký Chính phủ Đông Dương, ngày càng bực bội trước sự do dự của nhà vua. Cần phải làm mọi cách để ông chịu lên con tàu lớn mà chính quyền Pháp đã chuẩn bị cho ông” (tr. 25–26).
Daniel Grandclément không phải là nhà sử học mà là nhà báo. Ông cho rằng mình có quyền đưa ra những lời tuyên bố dứt khoát mà không cần dẫn nguồn, hoặc chỉ viện dẫn những nguồn quá mơ hồ không thể kiểm chứng. Nhưng hãy thử kiểm tra lại các mốc thời gian.
Bảo Đại kết thúc năm thứ hai tại Trường Khoa học Chính trị vào đầu tháng 7 năm 1932. Đầu tháng 8, ông gặp Bộ trưởng Thuộc địa Albert Sarraut để vào điện Élysée hội kiến với Tổng thống Albert Lebrun. Ngay sau đó, ông lên xe lửa đi Marseille để lên tàu D’Artagnan. Sau chuyến hải trình kéo dài 5 tuần, con tàu bỏ neo ngoài khơi cảng Vũng Tàu vào ngày 6 tháng 9 năm 1932. Thời đó, mỗi tháng chỉ có một chuyến tàu của hãng Messageries Maritimes đi Viễn Đông. Bảo Đại đã lên chuyến tàu đầu tiên để trở về nước. Vậy có gì là sự thật trong bản cáo trạng 12 trang trong sách của Grandclément?
