Vua Duy Tân – Vị hoàng đế dũng cảm và cuộc khởi nghĩa chấn động Kinh thành

Vua Duy Tân (1900 – 1945), tên húy là Nguyễn Phúc Vĩnh San, là vị hoàng đế thứ 11 của triều đại nhà Nguyễn. Năm 1907, sau khi vua cha Thành Thái bị thực dân Pháp phế truất và lưu đày, ông được đưa lên ngôi khi mới 7 tuổi. Người Pháp đinh ninh rằng một cậu bé con sẽ dễ dàng bị họ giật dây và sai bảo.

Thế nhưng, trái với sự nham hiểm của kẻ thù, Vua Duy Tân càng lớn càng bộc lộ trí thông minh xuất chúng và tinh thần tự tôn dân tộc mãnh liệt. Lịch sử còn lưu truyền giai thoại: Khi còn nhỏ, lúc tay bị bẩn, ông đã hỏi người hầu: "Tay bẩn thì lấy nước mà rửa, thế nước bẩn thì lấy gì mà rửa?". Khi người hầu không đáp được, vị vua trẻ dõng dạc nói: "Nước bẩn thì phải lấy máu mà rửa!". Câu nói ấy đã khẳng định ý chí đánh đuổi ngoại xâm, giành lại độc lập đã ăn sâu vào máu thịt của ông.

Không cam chịu cảnh nước mất nhà tan và thân phận bù nhìn, Vua Duy Tân đã bí mật liên lạc với các chí sĩ yêu nước như Trần Cao Vân, Thái Phiên để lên kế hoạch cho một cuộc khởi nghĩa vũ trang quy mô lớn ngay tại Kinh thành Huế. Đêm mùng 3 rạng sáng mùng 4 tháng 5 năm 1916, vị hoàng đế 16 tuổi đã cải trang, bí mật rời khỏi Tử Cấm Thành để trực tiếp chỉ huy nổi dậy.

Do kế hoạch bị bại lộ từ phút chót, cuộc khởi nghĩa thất bại. Vua Duy Tân bị thực dân Pháp bắt giữ. Mặc cho giặc dụ dỗ, đe dọa đủ điều để ép ông quay lại ngai vàng, ông vẫn kiên quyết cự tuyệt, thà chịu lưu đày chứ tuyệt đối không làm tay sai cho giặc. Khí phách ấy khiến ngay cả kẻ thù cũng phải nể sợ. Sau đó, ông bị đày sang đảo Réunion (Châu Phi) và mang trong mình nỗi nhớ quê hương cho đến khi tử nạn vào năm 1945.

Quyết định đánh đổi ngai vàng lầu son để lấy tự do cho dân tộc của Vua Duy Tân mãi mãi là một thiên anh hùng ca bất tử. Tấm gương của vị vua trẻ tuổi ấy là bài học sâu sắc cho các thế hệ học sinh về lòng yêu nước thiêng liêng và khí tiết kiên trung không gì lay chuyển nổi.