Vua Hàm Nghi – Khí phách của vị hoàng đế trẻ tuổi và Chiếu Cần Vương

Vua Hàm Nghi (1871 – 1944), tên húy là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, là vị hoàng đế thứ 8 của triều đại nhà Nguyễn. Lên ngôi năm 1884 khi mới 13 tuổi trong bối cảnh đất nước đang rơi vào tay thực dân Pháp, nhưng trái với sự hèn nhát của một bộ phận quan lại bấy giờ, vị hoàng đế trẻ tuổi đã sớm bộc lộ tinh thần tự tôn dân tộc và ý chí chống Pháp kiên cường.

Không chấp nhận làm một vị vua bù nhìn, Hàm Nghi đã đứng về phía phe chủ chiến do Tôn Thất Thuyết đứng đầu. Đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 tháng 7 năm 1885, phái chủ chiến nổ súng tấn công quân Pháp tại Kinh thành Huế. Cuộc nổi dậy thất bại, Vua Hàm Nghi phải rời ngai vàng, bỏ chốn lầu son gác tía để rút lên căn cứ Tân Sở (Quảng Trị) và vùng núi rừng hoang vu để tiếp tục kháng chiến.

Tại đây, ngày 13 tháng 7 năm 1885, Vua Hàm Nghi đã ban vương lệnh lịch sử: Chiếu Cần Vương. Bản chiếu thư kêu gọi các văn thân, sĩ phu và nhân dân cả nước cùng đứng lên giúp vua cứu nước. Lời kêu gọi ấy đã thổi bùng lên một phong trào vũ trang chống Pháp sôi nổi, rộng khắp từ Nam chí Bắc kéo dài suốt hơn một thập kỷ.

Trải qua hơn 3 năm nếm mật nằm gai nơi rừng thiêng nước độc, tháng 11 năm 1888, do có kẻ phản bội, Vua Hàm Nghi sa vào tay giặc. Dù thực dân Pháp dùng đủ mọi cách dụ dỗ, hứa hẹn phục ngôi, vị vua trẻ vẫn giữ thái độ lạnh nhạt, kiêu hãnh cự tuyệt: "Tôi thân đã tù, nước đã mất, còn dám nghĩ đến chuyện làm vua làm gì nữa!". Bất lực, giặc Pháp đành đày ông sang tận thủ đô Algiers (Algeria) ở Bắc Phi cho đến khi ông qua đời.

Dù cuộc kháng chiến không thành công, nhưng hình ảnh một vị vua tuổi thiếu niên sẵn sàng từ bỏ ngai vàng để lên rừng đánh giặc mãi mãi là một biểu tượng chói lọi về tinh thần yêu nước. Câu chuyện của Vua Hàm Nghi là bài học lịch sử sâu sắc, nhắc nhở thế hệ học sinh hôm nay về trách nhiệm lớn lao đối với vận mệnh của Tổ quốc.