Vua Hàm Nghi: Từ vị đế vương ẩn mình trong sương gió đến biểu tượng kháng chiến bất tử
Vua Hàm Nghi: Từ vị đế vương ẩn mình trong sương gió đến biểu tượng kháng chiến bất tử
Vua Hàm Nghi: Từ vị đế vương ẩn mình trong sương gió đến biểu tượng kháng chiến bất tử
Đầu hè năm 1885, Kinh thành Huế chìm trong khói lửa của cuộc phản công thất bại do Tôn Thất Thuyết phát động. Giữa lúc giang sơn ngập tràn bóng giặc, triều đình tan tác, một thiếu niên mới 14 tuổi mang trên vai vận mệnh của cả một dân tộc – đó là vua Hàm Nghi (tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch). Thay vì chọn cuộc sống nhung lụa an toàn dưới sự kiểm soát của thực dân Pháp, vị vua trẻ đã dấn thân vào con đường gian khổ để giữ trọn khí tiết của non sông.
Đêm rồng rắn rời kinh thành và ngọn cờ Cần Vương
Cuộc hành trình vào núi rừng: Đêm mùng 5 rạng ngày 6 tháng 7 năm 1885, theo phò tá của đại thần Tôn Thất Thuyết, vua Hàm Nghi cùng tam cung và các quan lại chủ chiến đã vượt qua vòng vây của quân Pháp, rời bỏ Đại Nội Huế để lên vùng sơn cước Tân Sở (Quảng Trị).
Lời hiệu triệu chấn động sơn hà: Tại căn cứ chiến đấu dã chiến, thay mặt nhà vua, chiếu Cần Vương được ban hành. Lời kêu gọi đanh thép "Cần vương" (giúp vua cứu nước) vang lên khắp ba miền, lay động tâm can hàng triệu sĩ phu, văn thân và nông dân. Từ một vị vua nhỏ tuổi, Hàm Nghi bỗng chốc trở thành ngọn cờ tập hợp, là tâm điểm thiêng liêng của toàn bộ phong trào kháng chiến chống Pháp cuối thế kỷ XIX.
Cuộc sống gian khổ ở chiến khu và khí phách của một đấng quân vương
Sống giữa chốn rừng thiêng nước độc, nhà vua cùng các tướng sĩ phải chịu đựng đói rét, bệnh tật và sự truy lùng ráo riết của quân Pháp.
Dù tuổi đời còn rất trẻ, Hàm Nghi không một lời than vãn. Ngài chia sẻ từng củ sắn, bát cơm vắt với nghĩa quân, chịu đựng mọi thiếu thốn vật chất để làm chỗ dựa tinh thần vững chắc cho phong trào.
Sự hiện diện của nhà vua trong rừng sâu chính là lời tuyên bố đanh thép nhất rằng: triều đình kháng chiến vẫn tồn tại, ngọn lửa độc lập của người Việt vẫn chưa bao giờ tắt.
Sa cơ, lưu đày và nhân cách lớn chốn tha hương
Bị bắt và khước từ mọi cám dỗ: Do sự phản bội của một tù trưởng địa phương (Trương Quang Ngọc), vào cuối năm 1888, vua Hàm Nghi bị quân Pháp bắt khi đang ngủ trong lán trại. Dù bắt được nhà vua, thực dân Pháp dùng đủ mọi cách từ đe dọa đến dụ dỗ, hứa hẹn đưa ngai vàng về lại nếu ngài chịu ký giấy đầu hàng và quy thuận. Thế nhưng, trước sau như một, Hàm Nghi khinh bỉ từ chối, giữ tròn một tấc lòng son sắt với tổ tông và đất nước.
Cuộc đời lưu vong tại Algeria: Không thể khuất phục được vị vua trẻ, thực dân Pháp quyết định đày ngài sang thủ đô Algiers của Algeria (châu Phi). Tại xứ người, trong suốt hơn nửa thế kỷ bị cô lập, ngài sống một cuộc đời thanh bần, tự trọng, học nghề nhiếp ảnh, vẽ tranh và điêu khắc. Những tác phẩm nghệ thuật của ngài mang đậm nỗi hoài niệm về quê hương xứ sở.
Biểu tượng trường tồn trong lòng dân tộc
Vua Hàm Nghi qua đời năm 1944 tại đất khách quê người, mang theo nỗi hoài hương đau đáu. Dù triều đại nhà Nguyễn về sau có nhiều biến động, hình ảnh vị vua trẻ tuổi bỏ ngai vàng, dầm sương dãi nắng cùng quốc gia hưng vong vẫn mãi là biểu tượng rực rỡ của tinh thần yêu nước, ý chí tự chủ và khí phách hiên ngang của người Việt Nam trước họa ngoại xâm.
