Vua Hàm Nghi và cuộc xuất bôn ra Tân Sở

Năm 1885, đất nước Việt Nam đứng trước sự xâm lược ngày càng quyết liệt của thực dân Pháp. Tại kinh thành Huế, phe chủ chiến trong triều đình nhà Nguyễn, đứng đầu là Tôn Thất Thuyết, chủ trương chống Pháp để bảo vệ chủ quyền đất nước.

Đêm 4 tháng 7 năm 1885, tại Kinh thành Huế, quân triều đình bất ngờ tấn công quân Pháp tại khu vực Mang Cá và đồn Pháp. Tuy nhiên, cuộc phản công không thành công. Quân Pháp nhanh chóng chiếm ưu thế và tiến vào kinh thành.

Trước tình thế nguy cấp, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi rời khỏi Hoàng thành Huế, bắt đầu cuộc hành trình về vùng căn cứ Tân Sở, thuộc Quảng Trị.

Sau nhiều ngày di chuyển, ngày 13 tháng 7 năm 1885, vua Hàm Nghi đến Tân Sở. Đây là một căn cứ quân sự được xây dựng để làm nơi phòng thủ và tập hợp lực lượng chống Pháp.

Tại Tân Sở, trước cảnh đất nước bị ngoại bang xâm lược, vua Hàm Nghi đã ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên giúp vua chống Pháp.

Chiếu Cần Vương đã nhanh chóng lan rộng. Từ Trung Kỳ đến Bắc Kỳ, nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp được hình thành. Tiêu biểu có các cuộc khởi nghĩa của Phan Đình Phùng, Cao Thắng, Nguyễn Thiện Thuật, Đinh Công Tráng...

Sau đó, vua Hàm Nghi tiếp tục rời Tân Sở và hoạt động tại vùng núi phía Tây Quảng Trị. Cuộc chiến đấu kéo dài trong điều kiện vô cùng gian khổ. Đến tháng 11 năm 1888, vua Hàm Nghi bị quân Pháp bắt tại vùng Tả Bảo, Quảng Bình sau khi bị một người thân cận phản bội.

Mặc dù bị bắt, vua Hàm Nghi vẫn thể hiện khí tiết của một vị vua yêu nước. Khi thực dân Pháp đưa ông sang Algérie sống lưu đày, ông vẫn giữ thái độ kiên định, không khuất phục trước chính quyền thuộc địa.