Vua Hàm Nghi – Vị vua trẻ, biểu tượng của phong trào Cần Vương

Vua Hàm Nghi – Vị vua trẻ, biểu tượng của phong trào Cần Vương

Vua Hàm Nghi (1871–1944), tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, là vị hoàng đế thứ tám của triều Nguyễn. Ông lên ngôi năm 1884, khi mới 13 tuổi, trong một thời kỳ đất nước đứng trước sự xâm lược và áp đặt ngày càng mạnh của thực dân Pháp.

Tên tuổi Hàm Nghi gắn liền với Chiếu Cần Vương năm 1885, lời hiệu triệu sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên chống Pháp.

🌿 Vị vua trẻ giữa thời loạn

Hàm Nghi lên ngôi trong hoàn cảnh triều đình nhà Nguyễn bị thực dân Pháp gây sức ép nặng nề.

Đêm 4 rạng sáng 5/7/1885, phe chủ chiến trong triều đình do Tôn Thất Thuyết chỉ huy tổ chức cuộc tập kích quân Pháp tại kinh thành Huế. Cuộc phản công không thành công.

Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết rời kinh thành, tiến về vùng Tân Sở, Quảng Trị.

Tại đây, ngày 13/7/1885, Chiếu Cần Vương được ban bố.

Chiếu kêu gọi các văn thân, sĩ phu và nhân dân:

“Cần vương” – phò vua, cứu nước.

Lời hiệu triệu ấy nhanh chóng lan rộng, trở thành ngọn cờ quy tụ nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp trên khắp cả nước.

⚔️ Nhà vua trở thành biểu tượng kháng Pháp

Sau khi rời Huế, Hàm Nghi cùng lực lượng phò vua phải liên tục di chuyển qua nhiều vùng rừng núi.

Dù còn rất trẻ, nhà vua trở thành biểu tượng chính danh của phong trào Cần Vương. Dưới danh nghĩa phò vua Hàm Nghi, nhiều cuộc khởi nghĩa lớn đã xuất hiện như Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê...

Trong những năm tháng ấy, quân Pháp tìm mọi cách truy bắt nhà vua.

Cuối năm 1888, Hàm Nghi bị một thuộc hạ tên Trương Quang Ngọc phản bội và bắt giao cho quân Pháp.

Khi bị bắt, Hàm Nghi mới khoảng 17 tuổi.

🌊 Không khuất phục trước lưu đày

Thực dân Pháp đưa Hàm Nghi về Huế và tìm cách thuyết phục ông hợp tác. Nhưng vị vua trẻ không chấp nhận.

Cuối cùng, Pháp quyết định đưa ông đi lưu đày tại Algérie ở Bắc Phi vào năm 1889.

Từ một vị vua của Đại Nam, Hàm Nghi trở thành người sống xa Tổ quốc trong phần đời còn lại.

Tại Algérie, ông lập gia đình và dành nhiều thời gian cho hội họa, điêu khắc. Ông trở thành một nghệ sĩ có năng lực, để lại nhiều tác phẩm mang phong cách chịu ảnh hưởng của nghệ thuật châu Âu nhưng vẫn chứa đựng tâm hồn của một người Việt xa quê.

Hàm Nghi qua đời tại Algérie năm 1944, hưởng thọ 72 tuổi.

🌺 Một vị vua, một lòng với non sông

Điều khiến Hàm Nghi được lịch sử ghi nhớ không phải bởi thời gian trị vì ngắn ngủi, mà bởi sự lựa chọn của ông trước vận mệnh đất nước.

Ông có thể trở về Huế và chấp nhận sự kiểm soát của thực dân Pháp, nhưng đã lựa chọn rời kinh thành, đồng hành cùng phong trào kháng chiến.

Dù cuối cùng bị bắt và phải sống lưu vong, Hàm Nghi vẫn trở thành biểu tượng tinh thần của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX.