Vua Hùng là biểu tượng, là nguồn sức mạnh của dân tộc ta

Ngày 6/12/2012, “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ, Việt Nam” được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Theo đánh giá của các chuyên gia UNESCO, “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” đã đáp ứng được tiêu chí quan trọng nhất trong 5 tiêu chí, đó là di sản có giá trị nổi bật mang tính toàn cầu, khích lệ ý thức chung của mọi dân tộc trong việc thúc đẩy giá trị đó.

Theo GS.TS Ngô Đức Thịnh, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ra đời là do kết hợp giữa đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tục thờ cúng tổ tiên ở các gia tộc, dòng họ và nhu cầu về điểm tựa về tinh thần của một quốc gia phong kiến sau thời kỳ dài Bắc thuộc. Qua đó thể hiện biểu tượng cội nguồn dân tộc. Từ đó, tạo nên sức mạnh vượt lên trên tất cả, đến mức triều đại nào cũng thực hành, vun đắp cho biểu tượng cội nguồn đó. Đây là một tư tưởng, triết lý, minh triết vượt lên trên sự khác biệt triều đại và thời đại.

“Tổ chức UNESCO cho rằng, con người Việt Nam ở tầm quốc gia dân tộc nhưng họ vẫn nghĩ mình sinh ra từ một cội nguồn nên hàng năm họ đều hướng về người sinh thành ra mình, thể hiện một tư tưởng rất nhân bản. Còn tôi thì nghĩ rằng, phải chăng đó là biểu tượng đoàn kết dân tộc. Là một hệ thống ý thức hệ gồm đất nước dân tộc và đoàn kết.

Đó là một tư tưởng mà sau này Bác Hồ đã đúc kết lại. “Các Vua Hùng đã có công dựng nước/Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Nói đến Vua Hùng là nói đến cội nguồn dân tộc, đến Tổ quốc. Vua Hùng là biểu tượng, là nguồn sức mạnh của dân tộc ta”.

Theo bà Lê Thoa - Trưởng phòng Quản lý di sản văn hoá (Sở VHTT&DL) tỉnh Phú Thọ thì trên địa bàn tỉnh Phú Thọ hiện có có 345 di tích, phế tích gắn liền Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Trong đó, khu di tích lịch sử Đền Hùng được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt, 37 di tích quốc gia, 135 di tích cấp tỉnh, 269 di tích đang thờ tự, 76 phế tích.

Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã phối hợp với Viện nghiên cứu Hán Nôm điều tra, nghiên cứu nguồn thư tịch Hán Nôm như: Sắc phong, ngọc phả, thần tích, văn bia... tại các di tích thờ Hùng Vương, danh tướng thời Hùng Vương trên địa bàn 10 tỉnh phía Bắc; nghiên cứu, sưu tầm, lập thư mục thống kê và phiên âm, dịch nghĩa được 410 bản thần tích liên quan đến Hùng Vương, vợ con, tướng lĩnh thời Hùng Vương.

Nếu như trước kia, thành phần tham gia sinh hoạt Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương chủ yếu là lứa tuổi cao niên thì từ khi tín ngưỡng này được UNESCO ghi danh, thành phần tham gia thực hành không chỉ dừng ở Hội người cao tuổi mà còn mở rộng đến lực lượng thanh niên, trai tráng trong làng, thôn.