Vua Lê Đại Hành - Từ cậu bé mồ côi đến Thập đạo tướng quân
1. Từ cậu bé mồ côi đến Thập đạo tướng quân
Lê Hoàn có một tuổi thơ khá gian truân. Ông mồ côi cả cha lẫn mẹ từ sớm và được một viên quan họ Lê nhận làm con nuôi. Lớn lên trong thời kỳ đất nước loạn lạc, ông gia nhập quân đội của Đinh Bộ Lĩnh.
Nhờ tài năng quân sự xuất chúng và lòng dũng cảm, ông nhanh chóng trở thành bộ tướng thân cận nhất của Vua Đinh. Khi nhà Đinh thống nhất đất nước, Lê Hoàn được phong chức Thập đạo tướng quân (tổng chỉ huy quân đội), nắm giữ quyền lực quân sự cao nhất của triều đình Đại Cồ Việt.
2. Bước ngoặt lịch sử: Chiếc áo Long bào tại Hoa Lư
Năm 979, Vua Đinh Tiên Hoàng bị ám sát, con trai út là Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi. Lúc này, nhà Tống ở phương Bắc nhận thấy cơ hội "ngàn năm có một" để xâm lược nước ta.
Trong bối cảnh thù trong giặc ngoài, quân sĩ và triều thần đều lo sợ. Thái hậu Dương Vân Nga, với tầm nhìn của một người phụ nữ quyền lực và yêu nước, đã hiểu rằng một đứa trẻ không thể lãnh đạo đất nước đi qua giông bão. Trước sự ủng hộ của quân đội và các tướng lĩnh (đứng đầu là Phạm Cự Lạng), bà đã quyết định lấy chiếc áo Long bào trao cho Lê Hoàn.
Lê Hoàn lên ngôi năm 980, lấy hiệu là Lê Đại Hành, mở đầu triều đại Tiền Lê trong sự đồng lòng của bách tính.
3. Chiến tích lẫy lừng: Phá Tống, bình Chiêm
Ngay sau khi lên ngôi, vua Lê Đại Hành phải đối mặt với cuộc xâm lược quy mô lớn của nhà Tống vào năm 981.
Trận Bạch Đằng và Chi Lăng: Ông đã trực tiếp cầm quân, sử dụng lối đánh vừa mưu trí vừa quyết liệt. Tại sông Bạch Đằng, ông cho đóng cọc gỗ ngăn tàu địch. Tại ải Chi Lăng, quân ta mai phục và tiêu diệt tướng giặc Hầu Nhân Bảo.
Kết quả: Quân Tống đại bại, phải tháo chạy về nước. Sức mạnh quân sự của Đại Cồ Việt dưới thời Lê Hoàn đã khiến triều đình phương Bắc phải nể phục và công nhận chủ quyền của nước ta.
Mở mang bờ cõi: Sau khi yên vị biên giới phía Bắc, ông còn tiến quân vào phía Nam (năm 982) để trừng phạt sự khiêu khích của vương quốc Chămpa, giữ vững ổn định cho đất nước.
4. Vị vua yêu lao động và nền chính trị tiến bộ
Lê Đại Hành không chỉ giỏi cầm quân mà còn rất quan tâm đến đời sống nhân dân:
Lễ Tịch điền: Ông là vị vua đầu tiên trong lịch sử thực hiện nghi lễ xuống ruộng cày cấy vào đầu xuân năm Đinh Hợi (987) để khuyến khích dân chúng chăm lo nông nghiệp.
Giao thông và Thủy lợi: Ông cho đào sông, đắp đường, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển quân lương và phát triển kinh tế.
5. Di sản để lại
Hiện nay, tại khu di tích Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), đền thờ Vua Lê Đại Hành nằm uy nghiêm ngay cạnh đền Vua Đinh. Đây là nơi nhân dân đời đời ghi nhớ công ơn của vị vua đã có công "phá Tống, bình Chiêm", giữ vững nền độc lập cho dân tộc Việt Nam trong những giai đoạn ngặt nghèo nhất.
