Vua Lê Lợi và con rồng 3 mắt

Là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn lật đổ ách đô hộ của giặc Minh và lập ra triều Hậu Lê, cuộc đời và sự nghiệp của vua Thái Tổ Lê Lợi được bao phủ bằng nhiều huyền tích mờ ảo và giai thoại thú vị. Truyền rằng núi Mục Sơn ở Thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa ngày nay chính là mắt một con rồng và sự tích của quả núi này có liên quan đến Lê Lợi.

Xưa kia ở đây có một con rồng lớn ẩn mình dưới đất, nó chỉ để lộ 3 con mắt, một con mắt chính là núi Mục sau này, còn 2 mắt kia ở núi Hàm Rồng (nay thuộc làng Miềng, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa). Khi Lê Lợi khởi nghĩa, con rồng nhận việc canh gác, báo tin cho nghĩa quân khi giặc tới, trong đó con mắt rồng Mục Sơn là tiền đồn. Khi phát hiện quân giặc, con mắt ở Mục Sơn sẽ nháy, hai con mắt kia ở làng Miềng nháy theo, báo cho nghĩa quân biết để đối phó. Sau nhiều lần bị phục kích đánh bại, quân Minh mới dò biết được chuyện mắt rồng báo tin cho quân Lam Sơn. Tướng giặc là Hoàng Phúc có biết về địa lý và thuật phù thủy đã làm phép trấn yểm làm con mắt rồng ở Mục Sơn bị mù nhưng nghĩa quân Lam Sơn không quên công lao của mắt rồng này.

Về sau khi kháng chiến thành công, Lê Lợi đã trực tiếp đến chỗ mắt rồng để tạ ơn, ông rút thanh bảo kiếm giơ lên thì bỗng nhiên có tiếng nổ, rồi đất đá đùn lên, cả con mắt rồng biến thành quả núi; Lê Lợi đã đặt tên cho là Mục Sơn (núi Mắt) để nhắc nhở về con mắt rồng đã có thời ngày đêm canh gác cho nghĩa quân Lam Sơn.