Vua Mìn Đèo Hải Vân - Trịnh Tố Tâm

Chiến dịch phá hủy tuyến giao thông huyết mạch của thực dân Pháp trên đỉnh Hải Vân năm 1952 đã ghi dấu kỳ tích của người đội trưởng công binh du kích Nguyễn Bá Dương, người được mệnh danh là "Vua mìn đèo Hải Vân" với lối đánh xuất quỷ nhập thần

Đèo Hải Vân thời kỳ đó là yết hầu giao thông độc đạo nối liền hai phân khu quân sự lớn của Pháp là Huế và Đà Nẵng. Để bảo vệ tuyến đường sắt chạy men theo vách núi cao và vực sâu này, quân đội Pháp đã thiết lập hệ thống đồn bốt dày đặc, trang bị máy dò và tổ chức tuần tra liên tục cả ngày lẫn đêm. Nhiệm vụ chặn đứng các chuyến tàu chở vũ khí, quân trang tiếp viện của địch đặt lên vai tổ công binh nhỏ bé của Nguyễn Bá Dương.

Trong một đêm mùa đông sương mù giăng đặc đỉnh đèo, Nguyễn Bá Dương cùng hai đồng đội bí mật trườn qua những bụi cây gai rậm rạp để tiếp cận đường ray. Trên lưng họ là quả mìn tự tạo nặng hơn hai mươi kg, được hoán cải khéo léo từ vỏ bom bi lép của địch nhồi chặt thuốc nổ nạo vét từ các chiến trường. Bất chấp cái lạnh cắt da và nguy cơ chạm trán các toán lính tuần tiễu, người đội trưởng công binh dùng đôi tay trần cẩn thận đào bới từng hốc đá dưới thanh tà vẹt để đặt kíp nổ. Từng hạt đất mới đào lên đều được thu dọn sạch sẽ, mặt đường ray được rải lại lá khô ngụy trang kỹ lưỡng để không để lại bất kỳ dấu vết nào có thể lọt vào mắt gián điệp địch.

Khi ánh đèn pha quét của đoàn tàu bọc thép Pháp từ hướng Đà Nẵng xuất hiện, xé toạc màn sương mù cũng là lúc tổ công binh đã rút lui vào vị trí phục kích sau vách đá an toàn, tay nắm chặt dây giật kích nổ kéo dài hàng chục mét. Đoàn tàu quân sự chở đầy binh lính và khí tài nghênh ngang tiến vào khúc cua tử thần, hoàn toàn chủ quan trước hệ thống phòng thủ nghiêm ngặt xung quanh.

Đúng khoảnh khắc đầu máy tàu hỏa đè nặng lên vị trí đặt mìn, một cái giật tay dứt khoát của Nguyễn Bá Dương đã kích hoạt khối thuốc nổ. Tiếng nổ chấn động vang lên xé rách không gian đại ngàn, ngọn lửa đỏ rực bùng lên hất văng đầu máy bọc thép lên trời. Sức công phá khủng khiếp làm đứt gãy các khớp nối, kéo theo hàng loạt toa tàu chở đầy binh lính và vũ khí mất đà lao thẳng xuống vực sâu hun hút dưới chân đèo.

Trận đánh kết thúc chớp nhoáng trong làn khói thuốc súng bảng lảng lẫn vào sương đêm. Tổ công binh nhanh chóng thu dọn chiến trường và biến mất vào những lối mòn rậm rạp giữa rừng sâu Hải Vân trước khi quân tiếp viện Pháp kịp hoàn hồn ứng cứu. Chiến công này không chỉ làm tê liệt mạch máu giao thông của thực dân Pháp trong nhiều tuần liền mà còn biến cái tên "Vua mìn Hải Vân" thành nỗi khiếp nhược bao trùm lên mọi chuyến tàu vận tải của quân viễn chinh qua ngọn đèo này.