"VUA MÌN" TRÊN CHIẾN TRƯỜNG ĐƯỜNG 9: ANH HÙNG TRỊNH TỐ TAM

1. Rời ghế nhà trường bước vào "rốn bom" Đường 9 (1948 – 1967)

Trịnh Tố Tam sinh ra và lớn lên trên quê hương Ứng Hòa, Hà Tây. Năm 1967, khi đang là học sinh phổ thông khao khát cống hiến cho Tổ quốc, anh viết đơn tình nguyện gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam ở tuổi 19.

Sau quá trình huấn luyện, anh được điều động vào chiến trường Quảng Trị – trọng điểm là tuyến Đường 9, con đường huyết mạch kết nối từ Đông Hà lên Lao Bảo mà quân Mỹ cố thủ bằng hàng loạt đồn bốt, xe bọc thép M113 và xe tăng M48. Trịnh Tố Tam được giao nhiệm vụ làm chiến sĩ trinh sát công binh thuộc Trung đoàn 246, chuyên gài mìn, phục kích đánh phá các đoàn xe cơ giới của Mỹ - Ngụy.

2. Huyền thoại "Vua mìn" và nghệ thuật "lấy mìn địch đánh địch" (1967 – 1971)

Trên chiến trường Đường 9, quân Mỹ sử dụng máy dò kim loại hiện đại và lực lượng rà phá mìn dày đặc. Để vượt qua hàng rào an ninh kiên cố này, Trịnh Tố Tam đã mày mò nghiên cứu và sáng tạo ra những phương pháp gài mìn biến hóa khống lường.

Sáng kiến "Lấy vũ khí địch diệt địch": Thấy quân Mỹ rải rất nhiều bom bi, mìn bẫy và bom lép quanh các căn cứ, Trịnh Tố Tam đã dũng cảm mò vào tận các khu vực nguy hiểm để tháo gỡ bom mìn của địch, mang về cải tiến kíp nổ rồi đem gài lại ngay trên các tuyến đường xe cơ giới Mỹ đi qua. Địch không thể ngờ những quả mìn do chính chúng sản xuất lại trở thành "bẫy tử thần" chôn vùi các đoàn xe quân sự của mình.

Chiến thuật đặt mìn biến hóa: Ông phát minh ra nhiều cách đánh táo bạo: mìn gạt, mìn đè, mìn định hướng bẫy chồng lên nhau. Có những đêm, Trịnh Tố Tam cùng đồng đội luồn sâu vào sát đồn bốt địch, đào mặt đường nhựa để chôn mìn rồi ngụy trang khéo léo đến mức quân Mỹ dội nước, rà máy kiểm tra ngay hôm sau cũng không phát hiện ra.

Một trong những trận đánh oanh liệt nhất diễn ra tại khu vực Đốm Bố - Cửa Việt. Một mình Trịnh Tố Tam bí mật luồn qua 5 lớp rào bốt địch, chôn dồn 3 quả mìn tự chế dưới lòng đường. Sáng hôm sau, đoàn xe tăng Mỹ gầm rú lao qua, tiếng nổ kinh hoàng vang lên hất văng 3 chiếc xe bọc thép M113, tiêu diệt toàn bộ lực lượng trên xe.

Trong suốt giai đoạn từ năm 1967 đến năm 1971, Trịnh Tố Tam đã trực tiếp tham gia và chỉ huy hàng trăm trận đánh mìn. Cá nhân ông cùng đội trinh sát đã đánh cháy và phá hủy 96 xe quân sự (trong đó có 62 xe tăng và xe bọc thép), tiêu diệt hàng trăm tên lính Mỹ - Ngụy, làm gián đoạn nghiêm trọng tuyến tiếp tế chiến lược của kẻ thù.

3. Kỷ lục 53 lần Dũng sĩ và người cán bộ trọn đời vì dân (1971 – 2011)

Với những chiến công xuất sắc liên tục trên chiến trường, Trịnh Tố Tam lập kỷ lục hiếm có trong Lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam khi 53 lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ (Dũng sĩ diệt Mỹ, Dũng sĩ diệt xe cơ giới, Dũng sĩ diệt xe tăng...).

Ngày 20 tháng 9 năm 1971, khi mới 23 tuổi, Trịnh Tố Tam vinh dự được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Sau khi chiến tranh kết thúc, Anh hùng Trịnh Tố Tam chuyển sang công tác thanh niên và chính quyền. Ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ quan trọng: Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Trên mọi cương vị, ông luôn mang tinh thần quyết đoán, mưu trí của "Vua mìn" năm xưa để chăm lo đời sống cho các gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng và thế hệ trẻ Việt Nam.

Ông qua đời năm 2011 tại Hà Nội, hưởng thọ 63 tuổi.

Ý NGHĨA DI SẢN BẤT TỬ

Anh hùng Trịnh Tố Tam là minh chứng rực rỡ cho trí tuệ, sự sáng tạo và lòng quả cảm của người chiến sĩ Công binh Việt Nam. Biệt danh "Vua mìn Đường 9" không chỉ là niềm tự hào của Quân đội ta mà còn là nỗi ám ảnh kinh hoàng trong ký ức của những người lính Mỹ từng tham chiến tại Quảng Trị.

Tấm gương chiến đấu mưu trí thời chiến và sự dâng hiến tận tụy thời bình của Anh hùng Trịnh Tố Tam mãi mãi là bài học vô giá về lý tưởng sống, bản lĩnh và lòng yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.