Vua mìn - Trịnh Tố Tâm

Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên cung đèo Hải Vân hiểm trở – nơi một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu biển thẳm – quân đội viễn chinh Mỹ và chính quyền Sài Gòn luôn bị ám ảnh bởi một cái tên: "Vua mìn đèo Hải Vân" Trịnh Tố Tâm.

Ông chính là người nắm giữ kỷ lục vô tiền khoáng hậu: 53 lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân khi mới tròn 26 tuổi.

Chàng trai Hà Tây xung phong vào "tọa độ chết"

Trịnh Tố Tâm sinh năm 1945 tại làng Lạc Đạo (xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây – nay thuộc Hà Nội). Năm 1965, khi phong trào "Ba sẵn sàng" sục sôi khắp miền Bắc, chàng thanh niên 20 tuổi viết đơn bằng máu tình nguyện tòng ngũ, khao khát được vào thẳng chiến trường tuyến đầu.

Sau thời gian huấn luyện công binh, ông được cử vào chiến trường Trị Thiên – Huế, biên chế vào Đại đội công binh thuộc Tỉnh đội Quảng Trị, sau đó phụ trách Đội Công binh cắm chốt tại đèo Hải Vân.

Thời điểm bấy giờ, đèo Hải Vân là tuyến huyết mạch giao thông đường bộ và đường sắt độc đạo nối liền căn cứ quân sự liên hợp Đà Nẵng với chiến trường Trị Thiên. Để bảo vệ tuyến đường yểm trợ sống còn này, quân Mỹ đã biến Hải Vân thành một pháo đài:

• Rải chất độc hóa học làm rụng trụi mọi cánh rừng ven đường.

Người Mỹ tuyên bố đây là "tuyến đường an toàn tuyệt đối, con kiến cũng không lọt qua". Nhưng với Trịnh Tố Tâm và các chiến sĩ công binh, đây lại chính là tử huyệt hiểm yếu nhất của đối phương.

Nghệ thuật gài mìn biến ảo của "Vua mìn"

Với dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn và đôi mắt tinh anh, Trịnh Tố Tâm thoắt ẩn thoắt hiện giữa rừng sâu vách đá. Ông hiểu rằng: muốn đánh bại đối phương trang bị vũ khí tối tân, không thể dùng lối đánh thông thường mà phải dùng trí tuệ, lòng dũng cảm và nghệ thuật gài bẫy mìn đạt đến đỉnh cao.

Mỗi đêm, ông cùng đồng đội bò sát mặt đất, gỡ từng quả mìn của địch mang về chế tạo lại, rồi luồn qua hàng rào dây thép gai, ém mình xuống nền đá đường ray hoặc lề đường đèo để chôn mìn. Đất đá đào lên phải gói vào bao tải mang đi giấu thật xa, mặt đường phải dùng chổi quét lá ngụy trang tỉ mỉ không để lại bất kỳ dấu vết nào.

Trịnh Tố Tâm đã sáng tạo ra vô số cách đánh mìn biến ảo:

• Đánh mìn bằng điện chập: Địch dùng máy dò kim loại đi trước rà soát, mìn của ông được ngụy trang bằng vỏ gỗ, sứ, đấu dây điện ngầm cách xa hàng chục mét. Khi đoàn xe quân sự lọt vào tầm ngắm, ông mới đóng công tắc điểm hỏa.

Tấm áo "giáp sắt" bằng huy hiệu

Suốt từ năm 1967 đến 1972, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Trịnh Tố Tâm, Đội Công binh đèo Hải Vân đã đánh hàng trăm trận, phá hủy hàng chục đoàn tàu quân sự, hàng trăm xe quân sự các loại, tiêu diệt và làm bị thương hàng ngàn lính Mỹ và đồng minh, làm tắc nghẽn giao thông chi viện của đối phương nhiều tuần liền.

Bản thân Trịnh Tố Tâm đã trực tiếp chỉ huy và tham gia chiến đấu 278 trận. Tên tuổi của ông gắn liền với con số kỷ lục: 53 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ (với đủ các danh hiệu: Dũng sĩ diệt xe cơ giới, Dũng sĩ diệt máy bay, Dũng sĩ diệt sinh lực địch...).

Năm 1971, khi ông ra Hà Nội dự Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc, hình ảnh người lính trẻ Trịnh Tố Tâm mặc chiếc áo trấn thủ gắn kín đặc các tấm huy hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ – xếp lớp dày đặc như một "tấm áo giáp sắt" lấp lánh trên ngực – đã khiến Đại tướng Võ Nguyên Giáp và bạn bè quốc tế vô cùng xúc động, thán phục.

Sau ngày đất nước thống nhất, người Anh hùng công binh tiếp tục cống hiến trên mặt trận hòa bình. Ông giữ nhiều trọng trách quan trọng như Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Ở bất kỳ cương vị nào, ông vẫn giữ nguyên vẹn đức tính giản dị, sâu sát với thương bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng.