Vua Thành Thái – Bản lĩnh ngời sáng, tinh thần cải cách và ngọn lửa yêu nước bất diệt của vương triều Nguyễn

Vua Thành Thái (tên khai sinh là Nguyễn Phúc Bửu Lân, còn có tên là Nguyễn Phúc Chiêu) sinh ngày 14 tháng 3 năm 1879 tại Huế. Ông là con thứ 7 của vua Dục Đức. Trưởng thành trong giai đoạn đất nước rơi vào họa thuộc địa, tuổi thơ của ông đã phải chứng kiến nhiều biến cố đau thương của gia đình và thời cuộc. Năm 1889, khi mới 10 tuổi, ông được đưa lên ngôi hoàng đế, trở thành vị vua thứ 10 của nhà Nguyễn.

Tuy lên ngôi khi tuổi đời còn rất trẻ và nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền bảo hộ Pháp, vua Thành Thái đã sớm bộc lộ tư tưởng canh tân tiến bộ và tinh thần tự cường dân tộc. Ông là vị vua đầu tiên cắt tóc ngắn, mặc Âu phục, học lái xe hơi, ca nô và chủ động tiếp thu tân thư, khoa học kỹ thuật phương Tây. Không chỉ chú trọng mở mang dân trí, ông còn thường xuyên cải trang vi hành để tìm hiểu đời sống nhân dân, tỏ rõ thái độ khinh ghét những kẻ quan lại tay sai nịnh bợ kẻ thù.

Đặc biệt, nhà vua luôn nuôi dưỡng ý chí chống Pháp khôi phục chủ quyền dân tộc. Ông bí mật ủng hộ các phong trào yêu nước, âm thầm chiêu mộ lực lượng, nghiên cứu chế tạo vũ khí và giả điên giả dại để che mắt sự theo dõi gắt gao của mật thám Pháp. Khi kế hoạch chống Pháp bị phát giác, ông nhất quyết không chịu làm tay sai hay ký vào các văn bản áp đặt của chính quyền thuộc địa. Năm 1907, thực dân Pháp ép ông thoái vị và đưa đi quản thúc tại Cap Saint Jacques (Vũng Tàu ngày nay).

Đến năm 1916, cùng với người con trai của mình là vua Duy Tân (người cũng đứng lên khởi nghĩa chống Pháp), vua Thành Thái bị đày sang đảo Réunion (châu Phi). Trải qua hàng chục năm đày ải nơi xứ người khốn khó, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của một vị quân vương yêu nước, nghiêm khắc giáo dục các con giữ gìn bản sắc và lòng tự tôn dân tộc.

Mãi đến năm 1947, ông mới được trở về quê hương. Vua Thành Thái qua đời ngày 20 tháng 3 năm 1954 tại Sài Gòn, thọ 75 tuổi, và được an táng tại An Lăng (Huế). Tấm gương kiên cường, tư tưởng tiến bộ và trái tim nồng nàn yêu nước của vua Thành Thái mãi là một nốt trầm hùng oanh liệt trong trang sử giữ nước của dân tộc Việt Nam.