Vua Thành Thái và những uẩn ức của một ông vua yêu nước

Những ngày tháng 3 này là dịp kỷ niệm 140 năm ngày sinh của vua Thành Thái (14/3/1879) và 65 năm ngày mất của ngài (20/3/1954). Trung tâm Lưu trữ quốc gia I xin trân trọng giới thiệu một số tư liệu quý trong Châu bản triều Nguyễn về vua Thành Thái, vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Nguyễn, một người yêu nước thương dân, có tư tưởng canh tân nhưng cuộc đời gặp nhiều uẩn ức.

Vua Thành Thái tên húy là Nguyễn Phúc Bửu Lân, là con thứ 7 của vua Dục Đức, vị vua kém may mắn nhất trong số các vua nhà Nguyễn khi chỉ tại vị được 3 ngày thì bị phế truất và bị giết. Vua Thành Thái lên ngôi khi mới 10 tuổi trong bối cảnh khá đặc biệt của triều Nguyễn. Ông đăng quang ngày mồng 2 Tết năm Kỷ Sửu (1889) tại điện Thái Hòa mà không có “ngọc tỷ truyền quốc”[1] và cũng chẳng có “di chiếu”[2]. Hiểu rõ tình cảnh của vua cha và bối cảnh đất nước lúc bấy giờ nên vua Thành Thái khá thận trọng và già dặn trước tuổi.