Vụn vỡ

Nhà thơ Thanh Thảo đã viết:

“ Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

( tuổi 20 làm sao không tiếc )

Nhưng ai cũng tiếc tuổi 20

Thì còn chi Tổ quốc ”

Phải chăng nỗi sợ mất nước đã thôi thúc những chàng trai cô gái năm tháng ấy đang ở cái ngưỡng đẹp nhất của cuộc đời, gửi lại giấy bút, xách ba lô lên vai, ra chiến trận để bảo vệ Tổ quốc. Chúng tôi thấu hiểu tình yêu ấy mãnh liệt, nồng nàn tới mức nào qua câu chuyện mà bác Đoàn Văn Hiền vừa hồi tưởng vừa kể lại. Bác Hiền _ cựu chiến binh, từng là chính trị viên, hiện đang ở thôn Nhân Hoà – xã Nam Gianh.

Có cơ hội được trò chuyện, tâm sự, bác Hiền bày tỏ, bác hạnh phúc, tự hào vì nhìn thấy trong mắt chúng tôi – sự biết ơn. Mấy mươi năm khổ cực, lòng bác như dịu lại bởi bác biết công lao của mình cùng bao người đồng đội xưa được ghi nhận, ghi nhớ và trân trọng. Cứ thế, dòng cảm xúc được khơi nguồn cuốn theo cả những mãnh hồi ức như hiện lên trước mắt chúng tôi mường tượng qua từng lời kể của bác

Bác Hiền bắt đầu đi lính từ năm 1965, khi chỉ mới là một thiếu niên 18 tuổi. Bác tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, thuộc đơn vị đống quân ở Quảng Trị một trong những chiến trường khốc liệt nhất. Tuy không trực tiếp tham gia trận chiến lịch sử 81 ngày đêm ở Thành cổ Quảng Trị nhưng nhiệm vụ của đại đội bác cũng đóng một vai trò vô cùng to lớn cho chiến thắng năm ấy. Đại đội của bác Hiền đóng vai trò tập kích bất ngờ, ngăn chặn quân địch sau tàn dư thất thủ rút về Thừa Thiên Huế ( nới đóng quân của địch lúc bấy giờ ). Bác chia sẽ thêm cách đánh này nhằm giảm quân số của địch, cô lập giải quyết triệt để tránh để quân địch tập trung về căn cứ chuẩn bị cho lần tấn công tiếp theo. Đó là sự am hiểu, kinh nghiệm của một người chính trị viên đại đội mang trên mình trọng trách to lớn vừa làm công tác tư tưởng, chỉ huy công tác chính trị vừa trực tiếp chỉ huy một tiểu đội ra chiến trường

Kể về trận đánh ác liệt nhất bác từng trải qua bác chia sẽ: vào năm 1972, cái năm mà bác cho rằng ác liệt, gian khổ nhất đại đội bác nhận nhiệm vụ “ chiến dịch bố trí phòng thủ, ngăn chặn rút lui” . Vốn tưởng rằng lần này cũng như bao lần khác, đó vẫn là nhiệm vụ chính mà đại đội của bác Hiền vẫn luôn đảm nhận. Thế nhưng trận đánh lần này lại để lại nỗi ám ảnh hơn bao giờ hết . Trong kí ức bác, chỉ trên một đoạn đường khoảng tầm 5km: xe cộ, xác người, cây cối,.. nằm la liệt,khung cảnh hoang tàn ấy có lẽ sẽ khắc ghi mãi trong tâm trí người lính cụ hồ. Chiến tranh qua đi nhưng đau thương vẫn mãi còn đó, trận đánh ấy để lại quá nhiều mất mát làm cho người ở lại mãi mãi chẳng thể nào cố gắng quên đi.

Nỗi ray rứt của đời người lính:

Bác kể rằng có một điều có lẽ bác sẽ mãi không thể tha thứ cho bản thân mình. Có một lần, theo như kế hoạch tác chiến phổ biến cho quân ta từ trước trên đoạn đường mà đại đội bác phục kích sẽ không có quân ta đi qua nên chỉ cần thấy người đi qua, ngay lập tức “ bắn”. Thế nhưng do lỗi dẫn đường một tiểu đổi xe tăng của quân mình đi qua đoạn đường ấy, vô tình tạo nên một trận chiến “ quân ta đánh quân mình”. Chỉ khi tàn cuộc sự hiểu nhầm tai hại này mới được nhận ra, đã không còn gì ngoài thiệt hại, mất mát lại nhiều . “ Lúc ấy chỉ còn biết ôm nhau khóc” . Bác hiểu rõ đó chỉ là một lần vô tình nhưng vẫn không thể nào ngừng ân hận .

Bác Hiền có một người bạn thân cũng là đồng đội của bác, người cùng bác kề vai sát cánh trong cả nhiệm vụ và đời sống chiến sĩ. Tuy nhiên trong một trận đánh ác liệt và cam go người bằng hữu quê Thanh Hoá ấy đã hy sinh, chính tay bác đã chôn cất bạn mình để bạn được an nghỉ nơi hang núi. Về sau bác muốn liên hệ với người nhà ở quê của bạn mình để đưa người đồng chí ấy được trở về với cội nguồn quê hương nhưng không thể thực hiện được vì một số lý do bất khả kháng. Bác khẳng định rằng nơi ấy bây giờ bác vẫn còn khắc ghi chỉ cần tìm thấy hy vọng thực hiện mong muốn, bác sẽ đi, tìm lại nơi ấy.

Ngoài những chia sẽ về cuộc chiến, bác Hiền còn nói về đời sống hằng ngày, từng lời kể như bị sự thiếu thốn khó khăn bao trùm lấy, không có ăn cũng chẳng có mặc. Bác nói về những loại cây được xem như cứu đói bộ đội ta những năm tháng ấy: cây môn ( lá, ngọn, thân của cây khoai môn dại dùng để nấu canh húp vội),….

Bác Đoàn Văn Hiền _ người đàn ông dành cả đời cống hiến cho cách mạng, được tâm sự với bác, lòng chúng tôi đã không ngừng suy ngẫm mãi về nền độc lập cuộc sống âm no hạnh phúc mà chúng ta có hiện tại

Lịch sử đất nước được viết lên bằng máu, bằng hoa, bằng nước mắt của ông cha ta, nếu chúng ta lãng quên quá khứ thì tương lai sẽ phải được viết lại bằng máu. Chiến tranh không đáng sợ chỉ sợ người trẻ quên mất đất nước chúng ta đang sống giữa những ngày xanh tươi của tuổi trẻ nhưng đâu biết rằng để có được bầu trời hoà bình hôm nay biết bao người đã phải ở lại mãi với tuổi 20.

Nhà biên kịch Lưu Quang Vũ từng viết:

“ Con người tồn tại ở ba cõi: đó là thế giới của những người đang sống, thứ hai là cõi lặng im. Và thứ ba đó là những người sống trong cõi NHỚ’’. Những người sống trong trí nhớ của người khác, những người không bao giờ bị lãng quên dẫu cho họ không còn hiện diện. Và có lẽ đó chính là nhiệm vụ của chúng ta ngày hôm nay là để cho những người thuộc thế hệ trước sẽ sống mãi trong cõi thứ ba_ trong một cõi mang tên mình và lòng biết ơn đầy kiêu hãnh của những người trẻ ngày hôm nay. Chúng ta hãy sống thật rực rỡ dưới ánh bình minh khải hoàn đã được viết lên bằng cương bằng sự hi sinh, bằng tuổi trẻ bằng những giấc mơ vỡ vụn.