“Vườn không nhà trống” – Nghệ thuật lấy yếu thắng mạnh

Trong chiến tranh, một đội quân tiến sâu vào lãnh thổ đối phương luôn phải đối mặt với một vấn đề lớn: lương thực.

Có quân đội mạnh chưa chắc đã có thể chiến thắng nếu không duy trì được hậu cần.

Nhà Trần hiểu rất rõ điều đó khi đối đầu với quân Nguyên – Mông.

Năm 1285, quân Nguyên tiến vào Đại Việt với lực lượng lớn. Thoát Hoan chỉ huy đạo quân chủ lực từ phía Bắc, trong khi Toa Đô tiến ra từ phía Nam. Quân địch tạo ra sức ép lớn lên quân đội nhà Trần.

Trước tình hình ấy, triều đình nhà Trần lựa chọn cách đánh phù hợp với điều kiện thực tế.

Thay vì cố giữ từng thành trì bằng mọi giá, quân Trần chủ động rút lui khi cần thiết, bảo toàn lực lượng và thực hiện kế sách khiến quân xâm lược không dễ dàng tìm được nguồn cung cấp tại chỗ.

Cách làm này thường được gọi là “vườn không nhà trống”.

Tên gọi đã nói lên phần nào nội dung của chiến thuật: khi quân địch tiến đến, người dân di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm và hạn chế để lại lương thực, vật dụng có thể giúp quân xâm lược.

Đối với quân Nguyên, điều này gây ra khó khăn lớn.

Một đạo quân đông người cần một lượng lương thực khổng lồ. Khi tiến sâu vào một vùng đất xa căn cứ, việc vận chuyển lương thực trở nên phức tạp. Nếu không thể lấy được nguồn cung tại chỗ, quân đội càng tiến sâu càng dễ rơi vào tình trạng thiếu thốn.

Đây chính là điều mà quân Trần muốn tạo ra.

Trần Quốc Tuấn không lựa chọn cách đối đầu trực diện trong mọi thời điểm. Ông hiểu rằng nếu đưa toàn bộ lực lượng ra quyết chiến khi chưa có điều kiện thuận lợi, quân Trần có thể chịu tổn thất rất lớn.

Vì vậy, chiến tranh được tiến hành bằng nhiều phương thức.

Có lúc rút lui.

Có lúc đánh nhỏ.

Có lúc tập kích.

Có lúc đánh vào hậu cần.

Và khi đối phương suy yếu, quân Trần chuyển sang phản công.

Đây là một nghệ thuật quân sự rất đáng chú ý.

Quân Nguyên có thể mạnh hơn về lực lượng, nhưng lại không quen thuộc địa hình Đại Việt. Trong khi đó, quân dân Đại Việt hiểu rõ sông ngòi, đường sá, địa hình và khí hậu của quê hương.

Lợi thế ấy được biến thành sức mạnh.

Đặc biệt, sự tham gia của nhân dân có vai trò quan trọng.

Nếu không có sự phối hợp của người dân, kế sách “vườn không nhà trống” khó có thể thực hiện hiệu quả.

Điều đó cho thấy chiến thắng của nhà Trần không chỉ dựa trên tài năng của các vị tướng mà còn dựa vào sức mạnh của toàn xã hội.

Sau một thời gian tiến quân, quân Nguyên bắt đầu gặp nhiều khó khăn. Khi lực lượng của đối phương suy yếu, quân Trần chuyển sang phản công.

Các chiến thắng Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết liên tiếp diễn ra.

Cục diện chiến tranh thay đổi nhanh chóng.

Từ thế phải rút lui, quân Trần giành lại Thăng Long. Quân Nguyên bị đẩy khỏi Đại Việt.

Nhìn lại câu chuyện ấy, có thể thấy một bài học quan trọng: không phải lúc nào mạnh hơn cũng có nghĩa là chiến thắng.

Một bên có thể có quân đông, vũ khí mạnh, nhưng nếu chiến đấu ở nơi xa lạ, thiếu hậu cần và mất sự chủ động thì ưu thế ấy có thể suy giảm.

Ngược lại, một lực lượng nhỏ hơn nếu biết lựa chọn cách đánh phù hợp vẫn có thể tạo ra chiến thắng.

Đó là bài học về tư duy.

Đối với tuổi trẻ hôm nay, “vườn không nhà trống” không phải là một chiến thuật để áp dụng trong cuộc sống hiện đại. Giá trị chúng ta cần học là biết nhận diện lợi thế và sử dụng nguồn lực một cách thông minh.

Khi gặp một nhiệm vụ khó, không nhất thiết phải lao vào bằng sức lực. Hãy quan sát, phân tích, tìm phương án phù hợp.

Khi chưa đủ năng lực, hãy học thêm.

Khi chưa đủ kinh nghiệm, hãy tìm người hướng dẫn.

Khi gặp thất bại, hãy điều chỉnh chiến lược.

Trần Hưng Đạo để lại cho hậu thế không chỉ những chiến thắng, mà còn một cách tư duy: trước thử thách lớn, cần bình tĩnh nhìn vào thực tế và tìm ra con đường phù hợp nhất.

Đó chính là trí tuệ của người biết lấy thế thắng lực.