VƯỜN SẮN TỰ GIÁC

Trong ký ức của ông Phạm Văn Dương, những năm tháng ở chiến trường Tây Nguyên không chỉ có những cơn đói triền miên hay những cuộc hành quân giữa núi rừng hiểm trở. Điều đọng lại sâu sắc nhất trong lòng ông lại là một hình ảnh rất bình dị: những vườn sắn của người lính.

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi lương thực luôn khan hiếm và đường tiếp tế thường xuyên bị chia cắt, củ sắn trở thành nguồn sống của biết bao đơn vị hành quân. Nhưng điều đặc biệt không nằm ở những củ sắn, mà ở cách những người lính gìn giữ nguồn lương thực ấy cho nhau.

Ông kể rằng, mỗi khi đào một gốc sắn để làm bữa ăn, anh em trong đơn vị đều cẩn thận chọn một đoạn thân khỏe mạnh, cắm xuống đất ngay tại vị trí vừa đào lên.

Không ai ra lệnh.

Không có cán bộ đứng kiểm tra.

Cũng chẳng có quy định nào bắt buộc.

Thế nhưng, từ người chiến sĩ mới đến những cán bộ chỉ huy, tất cả đều lặng lẽ thực hiện như một việc làm hết sức tự nhiên.

Hôm nay mình ăn một gốc sắn.

Ngày mai phải trồng lại một cây mới.

Để rồi vài tháng sau, những đơn vị đi sau sẽ có thêm một củ sắn chống đói trên đường hành quân.

Cứ như thế, hết đơn vị này đến đơn vị khác, những hàng sắn nối tiếp nhau mọc lên giữa núi rừng. Không ai biết người trồng là ai. Người ăn cũng chẳng biết phải cảm ơn ai. Họ chỉ biết rằng trước mình đã có đồng đội nghĩ đến mình, và sau mình cũng sẽ có những người lính khác cần đến những gốc sắn ấy.

Ông xúc động nói rằng đó là một "quy ước không lời" của người lính Trường Sơn.

Mỗi gốc sắn được trồng xuống không chỉ mang theo hy vọng về một bữa ăn trong tương lai, mà còn gửi gắm tình đồng chí, đồng đội của những con người chưa từng quen biết. Người đi trước âm thầm vun trồng cho người đi sau, như chính cách họ sẵn sàng hy sinh để đồng đội được sống, được tiếp tục hành quân và hoàn thành nhiệm vụ.

Đến hôm nay, khi nhớ lại, ông vẫn coi "vườn sắn tự giác" là một trong những hình ảnh đẹp nhất của cuộc đời quân ngũ. Nó không phải là một công trình lớn, cũng không phải một chiến công được ghi trong quân sử, nhưng lại phản chiếu đầy đủ phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ: sống có trách nhiệm, biết sẻ chia và luôn nghĩ đến người khác trước khi nghĩ đến bản thân mình.

Ông thường nói rằng, trong chiến tranh, người lính có thể thiếu cơm, thiếu áo, thiếu thuốc men, nhưng không bao giờ thiếu tình đồng đội. Chính tình cảm ấy đã giúp họ vượt qua đói khát, bệnh tật và bom đạn để tiếp tục tiến về phía trước.

Nhiều thập kỷ đã trôi qua, những vườn sắn năm xưa có thể không còn nữa, nhưng bài học về tinh thần tự giác và sự sẻ chia vẫn còn nguyên giá trị. Theo ông Phạm Văn Dương, đó không chỉ là ký ức của một thời chiến tranh mà còn là bài học quý báu cho thế hệ hôm nay: sống biết nghĩ đến người khác, biết gieo những điều tốt đẹp cho tương lai và luôn cống hiến thầm lặng vì lợi ích của cộng đồng.

Có lẽ, giữa muôn vàn ký ức về chiến tranh, hình ảnh những gốc sắn được lặng lẽ trồng xuống sau mỗi bữa ăn chính là minh chứng giản dị mà cảm động nhất cho một chân lý: tình đồng đội không chỉ được thể hiện trong lúc xông pha trận mạc, mà còn được nuôi dưỡng từ những việc làm bình thường nhất, âm thầm nhất, nhưng cũng cao đẹp nhất.