VƯƠNG ĐÌNH NHỎ – TRẬN PHÁ BOM DƯỚI NƯỚC Ở CẦU TỐI

Ngày 19 tháng 4 năm 1972.

Trên vùng biển Quảng Bình, những con tàu chiến Mỹ đang áp sát bờ, liên tục pháo kích vào các mục tiêu ven biển.

Ở phía trong đất liền, tại sân bay Khe Gát, một biên đội máy bay MiG-17 đã sẵn sàng.

Người chỉ huy biên đội là Lê Xuân Dỵ.

Ông sinh tháng 8 năm 1938, quê thôn Phù Lộc, xã Phù Chẩn, Từ Sơn, Bắc Ninh. Trước khi trở thành phi công, ông từng có gần sáu năm tham gia du kích địa phương. Năm 1959, ông nhập ngũ và ban đầu được biên chế vào đơn vị pháo cối.

Con đường đến với buồng lái máy bay của ông không hề được định trước.

Sau thời gian làm nhiệm vụ nuôi quân, Lê Xuân Dỵ được thử thách, rồi được cử đi học văn hóa và đào tạo phi công tại Liên Xô.

Năm 1964, ông trở về nước, trở thành một trong những phi công thuộc các trung đoàn tiêm kích đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam.

Nhưng năm 1972, nhiệm vụ trước mắt của ông không còn là những trận không chiến thông thường.

Đó là đánh tàu chiến Mỹ trên biển.

Từ cuối năm 1971, tàu chiến Mỹ thường xuyên hoạt động ngoài khơi và pháo kích các mục tiêu ven biển miền Bắc.

Quảng Bình là một trong những địa bàn chịu sức ép lớn.

Trước tình hình đó, lực lượng không quân được giao nhiệm vụ phối hợp với pháo binh bờ biển và hải quân để tìm cách đánh tàu chiến đối phương.

Sân bay Khe Gát, Quảng Bình được chọn làm một trong những nơi xuất phát cho máy bay MiG-17 thực hiện nhiệm vụ.

Để chuẩn bị cho trận đánh, các phi công phải tập bay biển, bay thấp và luyện kỹ thuật ném bom vào mục tiêu trên mặt nước.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó.

Trên biển không có những điểm mốc quen thuộc như trên đất liền.

Mục tiêu lại di động.

Phi công phải xác định chính xác hướng bay, cự ly và thời điểm thả bom.

Chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể khiến quả bom rơi xuống biển.

Đêm 18/4/1972, bốn tàu khu trục Mỹ pháo kích khu vực Quảng Xá và Lý Nhân Nam.

Sáng hôm sau, tại Khe Gát, biên đội của Lê Xuân Dỵ được đặt trong trạng thái trực chiến.

Ông là số 1.

Phi công Nguyễn Văn Bảy B là số 2.

Đúng 16 giờ 05 phút ngày 19/4, sở chỉ huy cho phép biên đội cất cánh.

Hai chiếc MiG-17 rời đường băng Khe Gát.

Máy bay bay về phía biển.

Càng ra xa đất liền, nhiệm vụ càng trở nên nguy hiểm.

Lê Xuân Dỵ nhớ lại, khi cách bờ khoảng 10km, biên đội vòng phải để lấy hướng tiếp cận mục tiêu.

Qua cửa Lý Hòa, ông nhìn thấy những cột khói trên đất liền.

Đó là dấu vết của những trận pháo kích.

Phía trước là biển.

Và đâu đó ngoài kia là những con tàu chiến đang bắn phá quê hương.

Sở chỉ huy thông báo cho biên đội về hướng xuất hiện của tàu địch.

Lê Xuân Dỵ tiếp tục quan sát.

Rồi ông nhìn thấy hai vệt trắng trên mặt biển.

Mục tiêu đã xuất hiện.

Khoảng cách còn khoảng 12km.

Biên đội được lệnh công kích.

Hai chiếc MiG-17 hạ thấp độ cao.

Lê Xuân Dỵ lấy hướng thẳng vào mục tiêu.

Khi còn cách tàu khoảng 800m, ông ổn định phần tử ngắm.

Rồi cắt bom.

Hai quả bom lao xuống mặt biển, bật lên và đánh trúng thân tàu.

Sau khi hoàn thành lượt công kích, ông nhanh chóng thoát ly khỏi khu vực.

Phi công số 2 Nguyễn Văn Bảy B tiếp tục tìm mục tiêu.

Do phải quan sát khả năng xuất hiện máy bay địch, ông bị mất đội hình với số 1. Nhưng sau đó cũng phát hiện hai tàu chiến và thực hiện công kích.

Trận đánh chỉ diễn ra trong khoảng 15 phút.

Nhưng đó là 15 phút mà tất cả những gì được chuẩn bị trong nhiều tháng phải được thực hiện chính xác.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, cả bốn quả bom của hai phi công đều trúng mục tiêu, làm hai tàu khu trục thuộc Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ bị hư hỏng, trong đó tàu khu trục hộ tống Higbee bị hư hỏng rất nặng, hệ thống pháo trên boong bị phá hủy.

Hai chiếc MiG-17 sau đó trở về căn cứ.

Lê Xuân Dỵ hạ cánh an toàn lúc khoảng 16 giờ 18 phút.

Nguyễn Văn Bảy B hạ cánh sau đó khoảng hai phút.

Một trận đánh ngắn kết thúc.

Nhưng đối với những người thực hiện nhiệm vụ, đó là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị công phu và phối hợp giữa nhiều lực lượng.

Sau trận đánh, Lê Xuân Dỵ không xem đó là chiến công của riêng mình.

Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng mỗi trận chiến đấu trên không là kết quả của sự hiệp đồng của rất nhiều lực lượng.

Phía sau chiếc máy bay là sở chỉ huy.

Là radar.

Là những người theo dõi mục tiêu.

Là kỹ thuật viên chuẩn bị máy bay.

Là những người bảo đảm nhiên liệu, vũ khí.

Và là cả một hệ thống phòng không đang bảo vệ vùng trời quê hương.

Phi công chỉ là người thực hiện thao tác cuối cùng.

Nhưng thao tác ấy phải chính xác trong từng giây.

Năm 1972, Lê Xuân Dỵ đã thực hiện nhiệm vụ ấy trên vùng biển Quảng Bình.

Sau này, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội, trở thành Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Chánh thanh tra Không quân, Thanh tra Bộ Quốc phòng.

Ngày 10/8/2015, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Sân bay Khe Gát không còn những chiếc MiG-17 chuẩn bị cất cánh đánh tàu chiến.

Biển Quảng Bình hôm nay đã trở lại bình yên.

Những con tàu đi trên mặt nước không còn phải đối mặt với những trận pháo kích như mùa hè năm 1972.

Nhưng lịch sử vẫn còn lại ở vùng đất ấy.

Có một sân bay giữa núi rừng Quảng Bình.

Có những người lính từng cất cánh từ đó.

Có những trận đánh diễn ra trên bầu trời và ngoài khơi.

Và có một người phi công tên Lê Xuân Dỵ, người đã cùng đồng đội thực hiện một trận đánh đặc biệt trên biển Quảng Bình ngày 19/4/1972.

Ông từng là một người lính trẻ.

Từng làm anh nuôi.

Từng học lái máy bay ở Liên Xô.

Rồi trở thành phi công chiến đấu.

Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất trong câu chuyện của ông không chỉ là việc đã đánh trúng tàu chiến.

Mà là hình ảnh một thế hệ phi công đã phải học cách bay trên biển, bay thấp, tìm mục tiêu giữa mênh mông sóng nước và trở về căn cứ sau mỗi lần cất cánh.

Từ Khe Gát đến biển Quảng Bình.

Từ một người lính trẻ đến một phi công chiến đấu.

Một chặng đường của chiến tranh đã đi qua.

Nhưng ký ức về những chuyến bay năm ấy vẫn còn trên vùng đất Quảng Bình.