Vương Nguyên Phương

Dưới đây là câu chuyện về một nhân vật có thật khác, không trùng tên các nhân vật trước: Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn. Anh sinh năm 1931 tại Bến Tre, là học sinh Trường Pétrus Ký ở Sài Gòn; ngày 9/1/1950, trong cuộc đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn đòi quyền học tập, dân sinh, dân chủ, anh bị trúng đạn và hy sinh khi tuổi đời chưa đầy 19. Từ sự kiện ấy, ngày 9/1 hằng năm trở thành Ngày truyền thống Học sinh, Sinh viên Việt Nam.

Ngọn lửa tháng Giêng

Có những người anh hùng bước vào lịch sử từ chiến hào, trận địa, núi rừng bom đạn. Nhưng cũng có những anh hùng bước vào lịch sử từ sân trường, từ trang sách, từ hàng ngũ học sinh đang xuống đường đấu tranh cho lẽ phải, cho tự do, cho tương lai của dân tộc.

Trần Văn Ơn là một người như thế.

Anh sinh ra trên quê hương Bến Tre, mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, nơi con người lớn lên cùng sự cần cù, nghĩa khí và lòng kiên cường. Tuổi thơ của anh gắn với những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa, nhân dân còn chịu nhiều áp bức, học sinh, sinh viên vẫn phải sống trong cảnh bị kiểm soát, đàn áp, thiếu tự do.

Là một học sinh của Trường Pétrus Ký ở Sài Gòn, Trần Văn Ơn không chỉ chăm học, thông minh, mà còn sớm có tinh thần yêu nước. Anh hiểu rằng người học sinh không chỉ biết cúi đầu bên trang sách, mà còn phải biết ngẩng lên trước vận mệnh của quê hương. Khi đất nước còn đau, tuổi trẻ không thể thờ ơ. Khi bạn bè, đồng bào còn bị bắt bớ, đàn áp, người học sinh có lương tri không thể im lặng.

Những ngày đầu tháng 1 năm 1950, phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn diễn ra mạnh mẽ. Họ xuống đường đòi thả những học sinh bị bắt, đòi quyền học tập, đòi những quyền chính đáng của tuổi trẻ. Trong dòng người ấy có Trần Văn Ơn — một học sinh trẻ tuổi, nhưng trái tim đã biết đập cùng nhịp đập của dân tộc.

Ngày 9 tháng 1 năm 1950, cuộc đấu tranh bị đàn áp dữ dội. Cảnh sát và binh lính được huy động để tấn công đoàn học sinh, sinh viên. Tiếng la hét, tiếng chạy, tiếng dùi cui, tiếng súng làm náo động cả một góc Sài Gòn. Những người học sinh tay không phải đối mặt với bạo lực lạnh lùng của kẻ thù.

Trong khung cảnh hỗn loạn ấy, Trần Văn Ơn không bỏ chạy để giữ an toàn cho riêng mình.

Anh tiến lên cùng bạn bè.

Anh che chở cho những học sinh nhỏ hơn.

Anh đứng về phía những người yếu thế.

Giữa làn đạn và sự đàn áp, người học sinh trẻ ấy đã bị trúng đạn. Máu anh đổ xuống ngay giữa tuổi thanh xuân, giữa cuộc đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn. Anh ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, khi còn bao ước mơ chưa kịp thành hình, bao trang sách chưa kịp đọc hết, bao con đường tương lai chưa kịp bước qua.

Nhưng sự hy sinh của Trần Văn Ơn không làm phong trào lặng xuống. Trái lại, cái chết của anh đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh trong lòng học sinh, sinh viên và nhân dân Sài Gòn. Đám tang của anh trở thành một cuộc biểu dương tinh thần yêu nước mạnh mẽ. Hàng vạn người đã tiễn đưa anh, không chỉ tiễn đưa một học sinh ngã xuống, mà còn tiễn đưa một biểu tượng của tuổi trẻ không chịu khuất phục.

Từ đó, cái tên Trần Văn Ơn đi vào lịch sử như một ngọn lửa tháng Giêng.

Ngọn lửa ấy không cháy bằng bom đạn, mà cháy bằng lý tưởng học sinh.

Không cháy trên chiến trường xa, mà cháy giữa lòng đô thị.

Không cháy bằng lời hô lớn lao, mà cháy bằng sự hy sinh lặng lẽ nhưng đầy sức lay động.

Câu chuyện về Trần Văn Ơn nhắc chúng ta rằng lòng yêu nước có thể bắt đầu từ chính mái trường. Một học sinh biết yêu nước là một học sinh biết sống có trách nhiệm, biết thương bạn bè, biết bảo vệ lẽ phải, biết dùng tri thức và lòng dũng cảm để phụng sự quê hương.

Hôm nay, thế hệ học sinh, sinh viên Việt Nam được học tập trong hòa bình, được ngồi dưới mái trường khang trang, được mở rộng ước mơ bằng tri thức và công nghệ. Nhưng càng sống trong điều kiện tốt đẹp ấy, chúng ta càng không được quên những người trẻ đã ngã xuống để bảo vệ quyền học tập, quyền sống và quyền làm chủ tương lai của dân tộc.

Noi gương Trần Văn Ơn hôm nay không phải là bước vào làn đạn như năm xưa, mà là học tập nghiêm túc, rèn luyện đạo đức, sống trung thực, có lý tưởng, biết yêu thương, biết cống hiến và dám đứng về phía điều đúng.

Trần Văn Ơn đã ngã xuống giữa tháng Giêng năm ấy, nhưng tên anh không bao giờ mất.

Anh còn sống trong ngày truyền thống của học sinh, sinh viên Việt Nam.

Sống trong từng mái trường mang tên anh.

Sống trong trái tim của bao thế hệ trẻ biết trân trọng quá khứ và nỗ lực cho tương lai.

Giữa thời hoa lửa, có một người học sinh đã lấy máu mình viết tiếp bài học yêu nước.

Người học sinh ấy mang tên Trần Văn Ơn — ngọn lửa tháng Giêng còn cháy mãi trong tuổi trẻ Việt Nam.