VƯỢT DỐC 1001 – NHỮNG BƯỚC CHÂN GIỮA TRƯỜNG SƠN

VƯỢT DỐC 1001 – NHỮNG BƯỚC CHÂN GIỮA TRƯỜNG SƠN

Trong ký ức của ông Ma Xuân Vạn, những năm tháng chiến đấu ở chiến trường Nam Lào là một phần ký ức không thể nào phai mờ. Đó là những năm tháng của bom đạn, của những cuộc hành quân xuyên rừng, của những trận đánh khốc liệt và của biết bao người đồng đội đã mãi mãi nằm lại giữa đại ngàn Trường Sơn. Trong rất nhiều địa danh mà ông từng đi qua, có một con dốc mà mỗi khi nhắc đến, ký ức về những bước chân người lính năm xưa lại ùa về – dốc 1001.

Ngày ấy, dốc 1001 nằm giữa núi rừng Hạ Lào, trên tuyến đường mà những đoàn quân từ Trường Sơn tiến về phía Đường 9 – Nam Lào. Con đường không bằng phẳng, cũng chẳng có những phương tiện hiện đại để đưa người lính đi qua. Mỗi bước chân đều phải tự mình vượt qua núi rừng. Ba lô trên vai, súng trong tay, phía sau là võng màn, tư trang, lương thực và những vật dụng cần thiết cho những ngày dài chiến đấu. Có người mang thêm đạn, có người mang thuốc men, có người đảm nhiệm những phần việc nặng nề hơn. Tất cả cứ thế nối thành một đoàn quân lặng lẽ đi giữa màu xanh hun hút của Trường Sơn.

Những ngày hành quân qua dốc 1001 thường bắt đầu từ rất sớm. Khi sương rừng còn phủ kín những tán cây, người lính đã phải chuẩn bị hành trang. Không có tiếng còi xe, không có con đường rộng để hành quân thành đội hình ngay ngắn. Chỉ có những lối mòn xuyên rừng, những con dốc quanh co và những bước chân nối tiếp nhau. Người đi trước bám theo người đi sau, từng người một vượt qua những đoạn đường dốc đứng, trơn trượt và đầy chướng ngại.

Ba lô càng đi càng nặng. Đôi chân càng đi càng mỏi. Mồ hôi thấm đẫm lưng áo, nhưng không ai dám để mình tụt lại quá xa. Bởi giữa chiến trường, đi cùng đơn vị không chỉ là yêu cầu của hành quân, mà còn là sự sống còn. Phía trước là nhiệm vụ, là chiến trường; phía sau là đồng đội. Chỉ cần một người gặp khó khăn, những người khác lại cùng nhau giúp đỡ, cùng nhau tiếp tục.

Có những lúc con dốc tưởng như không bao giờ hết. Người lính cứ bước lên, bước lên mãi, phía trước vẫn là những triền núi nối tiếp nhau. Mỗi bước chân là một lần phải thắng được sự mệt mỏi của chính mình. Nhưng họ không thể dừng lại lâu. Phía trước còn Đường 9 – Nam Lào, còn nhiệm vụ, còn những trận đánh đang chờ.

Đường Trường Sơn năm ấy không chỉ là con đường của những đoàn quân hành quân. Đó là một tuyến chi viện chiến lược, nơi từng người lính, từng gùi hàng, từng chiếc xe vận tải và từng tuyến đường đều góp phần đưa sức người, sức của từ hậu phương vào chiến trường. Vì vậy, mỗi cung đường được mở ra giữa núi rừng đều mang theo một ý nghĩa đặc biệt. Và dốc 1001, trong ký ức của ông Vạn, cũng là một phần của con đường ấy.

Nhưng Trường Sơn chưa bao giờ là một con đường bình yên.

Máy bay địch có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Tiếng động cơ từ xa vọng lại khiến cả đội hình phải cảnh giác. Những người lính nhanh chóng tìm địa hình để ẩn nấp, nằm sát xuống đất, ép mình vào những gốc cây, khe đá hoặc sườn núi. Có những lúc vừa vượt qua một đoạn dốc, chưa kịp nghỉ lấy sức thì tiếng bom đã vang lên từ phía xa.

Và điều đáng sợ nhất là không ai biết trận bom sẽ rơi xuống đâu.

Có những lần bom trút xuống ngay khu vực đơn vị vừa đi qua. Có những lần chỉ chậm vài phút, người lính có thể đã nằm trong vùng bom. Có những lần cả khu rừng rung chuyển, đất đá tung lên, cây cối đổ xuống, khói bụi phủ kín một khoảng trời.

Sau mỗi trận bom, những người còn sống lại phải quay lại tìm đồng đội.

Đó có lẽ là những hình ảnh đau đớn nhất trong ký ức của ông Vạn.

Có những người vừa mới đi bên cạnh ông trên con dốc, vừa còn nói với nhau những câu chuyện về quê nhà, vậy mà sau một trận bom, họ đã không còn nữa. Có người nằm lại giữa rừng. Có người bị thương nặng. Có người chỉ còn lại những vật dụng cá nhân nằm giữa đất đá.

Chiếc ba lô.

Khẩu súng.

Tấm võng.

Bộ quần áo.

Những thứ tưởng như rất bình thường của đời lính, sau một trận bom, có thể trở thành dấu tích cuối cùng của một con người.

Ông Vạn nhớ có những trận bom làm hàng tiểu đội, hàng trung đội hy sinh. Sau tiếng nổ, trước mắt người lính chỉ còn lại một cảnh tượng hoang tàn. Cây rừng cháy xém, đất đá bị cày xới, màn võng và quần áo cháy dở nằm ngổn ngang. Trong không khí là mùi khét của khói bom, của cây rừng và của những gì đã bị thiêu cháy.

Nhưng giữa cảnh tượng ấy, những người còn sống vẫn phải đứng lên.

Họ tìm đồng đội.

Họ cứu người bị thương.

Họ thu dọn những gì còn lại.

Rồi họ tiếp tục hành quân.

Có lẽ chính điều đó làm nên sức mạnh của người lính Trường Sơn. Không phải họ không biết sợ. Không phải họ không đau trước sự hy sinh của đồng đội. Mà bởi họ hiểu rằng nếu dừng lại, con đường phía trước sẽ không thể tiếp tục. Những người đã hy sinh không thể trở lại, nhưng nhiệm vụ mà họ đang thực hiện vẫn phải được hoàn thành.

Vì thế, những bước chân lại tiếp tục.

Từng người một.

Từng bước một.

Từng đoạn dốc một.

Dốc 1001 rồi cũng được vượt qua.

Nhưng với những người lính từng đi qua nơi ấy, con dốc không chỉ được đo bằng độ cao hay độ dài của một đoạn đường. Nó được đo bằng mồ hôi, bằng sự kiệt sức, bằng những lần đối mặt với bom đạn và bằng cả những người đồng đội đã không thể đi hết con đường.

Phía trước dốc 1001 là Đường 9 – Nam Lào, là những trận đánh khốc liệt đang chờ đợi. Phía sau dốc 1001 là những bước chân của đồng đội, những người có thể đã cùng ông hành quân qua một đoạn đường nhưng rồi mãi mãi không thể bước tiếp.

Có lẽ vì thế mà nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, ông Vạn vẫn nhớ những bước chân ấy.

Ông nhớ dáng những người lính trẻ mang ba lô nặng trên vai.

Nhớ những chiếc võng mắc vội dưới tán rừng.

Nhớ những đêm hành quân trong im lặng.

Nhớ những người đồng đội cùng chia nhau từng ngụm nước, từng miếng lương khô.

Và nhớ cả những người đã nằm lại trên con đường mà họ từng cùng nhau đi qua.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Dốc 1001 hôm nay có thể đã mang một diện mạo khác. Những con đường chiến tranh rồi sẽ được thay bằng những con đường của cuộc sống. Những cánh rừng từng rung chuyển bởi bom đạn rồi cũng sẽ xanh trở lại. Nhưng trong ký ức của người lính, những bước chân năm xưa vẫn còn đó.

Dốc 1001 không chỉ là một con dốc.

Đó là một phần ký ức của Trường Sơn.

Là nơi những người lính đã vượt qua giới hạn của sức lực để hoàn thành nhiệm vụ.

Là nơi có những người đã bước tiếp về phía chiến trường và cũng có những người đã mãi mãi dừng lại.

Với ông Ma Xuân Vạn, mỗi lần nhớ lại con dốc ấy có lẽ không chỉ là nhớ về một chặng đường hành quân. Đó là nhớ về tuổi trẻ của mình, nhớ về những năm tháng đã sống cùng đồng đội giữa núi rừng Hạ Lào, và nhớ về những người đã không có cơ hội trở về quê hương.

Ngày hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, thế hệ trẻ có thể đi trên những con đường rộng rãi, được học tập, làm việc và theo đuổi những ước mơ riêng, có lẽ ít ai hình dung được rằng đã từng có những người lính trẻ mang ba lô, súng và võng màn trên vai, lặng lẽ vượt qua những con dốc giữa Trường Sơn để đi về phía chiến trường.

Họ đi trong gian khổ.

Đi giữa bom đạn.

Đi khi không biết ngày mai sẽ ra sao.

Nhưng họ vẫn bước.

Bởi phía trước họ là nhiệm vụ, là Tổ quốc, là một ngày đất nước được hòa bình.

Và phía sau mỗi bước chân ấy là những người đồng đội đã hy sinh.

Dốc 1001 đã được vượt qua từ hơn nửa thế kỷ trước, nhưng những bước chân của người lính năm ấy vẫn còn vọng lại. Đó là những bước chân của một thế hệ đã đi qua chiến tranh để thế hệ sau được bước đi trong hòa bình.