Vượt qua tọa độ lửa

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên khắp các tuyến đường chiến lược nối hậu phương với tiền tuyến, có những địa điểm được bộ đội và thanh niên xung phong gọi bằng cái tên đầy ám ảnh: “tọa độ lửa”. Đó là những nơi thường xuyên bị máy bay địch tập trung đánh phá với cường độ cao nhằm cắt đứt nguồn chi viện cho chiến trường miền Nam. Chính tại một tọa độ lửa như thế, anh Nguyễn Văn Lâm, người con của quê hương Đồng Lương, đã để lại những dấu ấn đẹp về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và ý chí kiên cường của tuổi trẻ Việt Nam.

Nguyễn Văn Lâm sinh năm 1950 trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của anh gắn liền với những đồi cọ xanh, những thửa ruộng ven đồi và những buổi theo cha lên nương phát cỏ. Từ nhỏ, anh đã nổi tiếng là người chăm chỉ, thật thà và giàu lòng nhân ái.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, nhiều thanh niên trong xã tình nguyện lên đường nhập ngũ hoặc tham gia lực lượng thanh niên xung phong. Chứng kiến bạn bè cùng trang lứa khoác ba lô lên đường, anh Lâm cũng nung nấu quyết tâm đóng góp sức mình cho đất nước.

Năm hai mươi tuổi, anh viết đơn tình nguyện tham gia thanh niên xung phong.

Ngày tiễn con lên đường, người mẹ nghèo của anh lặng lẽ sửa lại chiếc khăn trên vai con rồi dặn:

“Con đi vì đất nước, mẹ không giữ con ở nhà. Chỉ mong con luôn vững vàng trước mọi khó khăn.”

Mang theo lời dặn ấy, anh bước vào những năm tháng đáng nhớ nhất của cuộc đời.

Sau thời gian huấn luyện, anh được phân công về một đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến vận tải chiến lược. Đây là nơi thường xuyên hứng chịu những đợt đánh phá dữ dội của không quân địch.

Công việc của đơn vị là san lấp hố bom, sửa chữa đường sá, gia cố cầu cống và bảo đảm các đoàn xe vận tải có thể lưu thông an toàn.

Ban ngày, mọi người tranh thủ nghỉ ngơi hoặc chuẩn bị vật tư.

Ban đêm, khi tiếng máy bay tạm ngưng, cả đơn vị lại lao ra tuyến đường làm việc.

Đó là công việc vô cùng nguy hiểm.

Có những đêm vừa lấp xong hố bom thì máy bay lại quay trở lại ném bom tiếp.

Có những đoạn đường phải sửa đi sửa lại hàng chục lần.

Nhưng chưa bao giờ anh Lâm hay đồng đội nghĩ đến việc bỏ cuộc.

Một trong những nhiệm vụ đáng nhớ nhất của anh diễn ra vào mùa hè năm 1972.

Khi ấy, đơn vị nhận lệnh khẩn cấp bảo đảm giao thông tại một khu vực được mệnh danh là “tọa độ lửa”.

Đây là điểm giao thông huyết mạch mà các đoàn xe vận tải bắt buộc phải đi qua.

Biết rõ tầm quan trọng của khu vực này, địch liên tục huy động máy bay đánh phá ngày đêm.

Chỉ trong một tuần, hàng chục trận bom đã trút xuống nơi đây.

Đất đá bị cày xới.

Cây cối đổ ngổn ngang.

Mặt đường xuất hiện vô số hố bom lớn nhỏ.

Nếu không khắc phục kịp thời, việc chi viện cho chiến trường sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ngay trong đêm, đơn vị của anh Lâm được lệnh cơ động đến hiện trường.

Khi tới nơi, trước mắt họ là khung cảnh tan hoang.

Ánh pháo sáng của địch vẫn chập chờn trên bầu trời.

Tiếng máy bay thỉnh thoảng lại vọng đến từ xa.

Nhiều chiến sĩ trẻ lần đầu chứng kiến cảnh tượng ấy không khỏi lo lắng.

Nhưng anh Lâm vẫn bình tĩnh động viên đồng đội:

“Bom có thể phá đường, nhưng không thể làm lung lay ý chí của chúng ta.”

Câu nói ấy nhanh chóng lan truyền trong đơn vị.

Ai nấy đều quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Suốt đêm hôm đó, mọi người làm việc không ngừng nghỉ.

Người xúc đất.

Người chuyển đá.

Người gia cố mặt đường.

Mồ hôi hòa lẫn với bùn đất phủ kín quần áo.

Có lúc tiếng còi báo động vang lên, tất cả phải nhanh chóng tìm nơi trú ẩn.

Khi máy bay đi qua, họ lại tiếp tục công việc.

Đến gần sáng, một sự cố bất ngờ xảy ra.

Một đoạn taluy bên sườn đồi bị sạt lở nghiêm trọng, đe dọa vùi lấp toàn bộ phần đường vừa được sửa chữa.

Nếu điều đó xảy ra, mọi công sức của đơn vị sẽ trở nên vô ích.

Không chần chừ, anh Lâm cùng một số đồng đội lập tức lao đến hiện trường.

Dưới ánh đèn pin yếu ớt, họ khẩn trương đào rãnh thoát nước và gia cố taluy bằng bao đất.

Công việc kéo dài nhiều giờ đồng hồ.

Ai nấy đều mệt mỏi nhưng không ai rời vị trí.

Nhờ sự nỗ lực của cả đơn vị, đoạn taluy được giữ vững.

Tuyến đường tiếp tục được bảo vệ an toàn.

Khi những chiếc xe vận tải đầu tiên lăn bánh qua khu vực ấy vào sáng hôm sau, mọi người đều vỡ òa trong niềm vui.

Nhìn những đoàn xe nối đuôi nhau tiến về phía trước, anh Lâm cảm thấy bao vất vả đều trở nên xứng đáng.

Sau này, khi nhắc lại quãng thời gian ấy, anh thường nói:

“Điều khiến tôi tự hào nhất không phải là những gì mình đã làm, mà là được cùng đồng đội giữ vững tuyến đường cho Tổ quốc.”

Những năm tiếp theo, anh tiếp tục tham gia nhiều nhiệm vụ trên các tuyến đường trọng điểm.

Dù ở bất cứ nơi đâu, anh cũng luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Ngày đất nước thống nhất, anh trở về quê hương Đồng Lương.

Từ một người thanh niên xung phong nơi tuyến lửa, anh trở thành người nông dân cần cù trên mảnh đất quê hương.

Anh tích cực tham gia các phong trào phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa và giúp đỡ những gia đình khó khăn trong thôn xóm.

Đặc biệt, anh thường xuyên tham gia các buổi gặp mặt truyền thống để kể lại những năm tháng chiến tranh cho thế hệ trẻ.

Mỗi lần đứng trước các em học sinh, anh đều nhấn mạnh:

“Hòa bình hôm nay là thành quả của biết bao sự hy sinh. Các cháu hãy sống có trách nhiệm, học tập tốt và góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.”

Giờ đây, dù tuổi đã cao, ký ức về những ngày vượt qua tọa độ lửa vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí anh.

Đó không chỉ là ký ức của riêng Nguyễn Văn Lâm mà còn là ký ức chung của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã sống, chiến đấu và cống hiến hết mình vì độc lập dân tộc.

Câu chuyện về anh Nguyễn Văn Lâm là bài học sinh động về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần trách nhiệm. Tấm gương ấy sẽ mãi là nguồn động lực để thế hệ trẻ Đồng Lương hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống quê hương, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.