XÃ ĐỨC LẬP-CĂN CỨ VƯỜN THƠM – BÀ VỤ HÀNH LANG CHIẾN LƯỢC NỐI LIỀN ĐÔNG VÀ TÂY NAM BỘ

CĂN CỨ VƯỜN THƠM – BÀ VỤ HÀNH LANG CHIẾN LƯỢC NỐI LIỀN ĐÔNG VÀ TÂY NAM BỘ

Trong cuộc trường chinh chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, nếu miền Đông Nam Bộ là gian lao, miền Tây Nam Bộ là trù phú, thì vùng giáp ranh giữa hai miền chính là chiếc cầu nối sinh tử. Trọng trách làm "mạch máu" chiến lược ấy đã được lịch sử tin tưởng giao phó cho một vùng đất đặc biệt: Căn cứ Vườn Thơm – Bà Vụ.

Nằm trải rộng trên một địa bàn liên hoàn, bao gồm khu vực Vườn Thơm (Bình Chánh, Sài Gòn xưa) kết hợp với vùng lõi rừng tràm Bà Vụ (Đức Hòa, tỉnh Chợ Lớn xưa, nay thuộc Long An), căn cứ này đã trở thành nỗi khiếp nhược của kẻ thù và là niềm tự hào bất tử của quân dân ta. Là một nhà báo lịch sử, xin được cùng quý độc giả lật giở lại những trang biên niên ký hào hùng, để thấy tầm vóc của một hành lang chiến lược nối liền hai miền Nam Bộ.

Cuối năm 1945 - Đầu năm 1946: Khai phá thế trận “Đứng chân bên bờ cửa ngõ”

Sau ngày Nam Bộ kháng chiến bùng nổ (23/9/1945), quân Pháp với hỏa lực mạnh đã nhanh chóng kiểm soát các trục lộ giao thông chính và đánh chiếm thị xã, thành phố. Trước tình thế đó, Xứ ủy và Khu bộ Khu 7 nhận thấy cần phải có một vùng căn cứ địa vững chắc ngay sát nách Sài Gòn để làm bàn đạp cho cuộc chiến đấu lâu dài. Vườn Thơm – Bà Vụ chính là sự lựa chọn mang tính thiên tài về quân sự.

Địa thế hiểm trở: Vùng Bà Vụ — Vườn Thơm sở hữu những cánh rừng tràm bạt ngàn, mật độ kênh rạch chằng chịt cắt xẻ lòng đất, sình lầy quanh năm. Nơi đây như một tấm lưới thiên nhiên khổng lồ che chở cho quân ta, khiến bộ binh và cơ giới Pháp cực kỳ khó thâm nhập.

Vị trí cầu nối: Đặc biệt, từ căn cứ này, ta có thể khống chế tuyến giao thông thủy huyết mạch trên sông Vàm Cỏ Đông, đồng thời mở đường xuyên qua các quận Trung Quận, Đức Hòa để đi thẳng xuống các tỉnh miền Tây (như Tân An, Mỹ Tho) hoặc ngược lên miền Đông (Thủ Dầu Một, Tây Ninh). Cho đến đầu năm 1946, hệ thống đồn trạm bí mật, hầm hào chiến đấu đầu tiên đã nhanh chóng được thiết lập tại đây, biến nơi này thành trung tâm tiếp nhận quân trang, quân dụng trung chuyển từ các tỉnh về chiến khu.

Năm 1947: Khẳng định vị thế hành lang chiến lược nối liền Đông – Tây

Bước sang năm 1947, cục diện kháng chiến đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ về cả quân sự lẫn kinh tế giữa miền Đông và miền Tây Nam Bộ. Lúc này, căn cứ Vườn Thơm – Bà Vụ chính thức vươn mình trở thành "hành lang chiến lược" huyết mạch.

Trạm trung chuyển của lòng dân: Hàng đoàn dân công, thanh niên xung phong từ miền Tây xuôi ngược gánh gạo, muối, thuốc men xuyên qua đầm lầy Vườn Thơm để tiếp tế cho chiến khu miền Đông. Ngược lại, các chỉ thị từ cơ quan đầu não kháng chiến ở miền Đông cũng theo đường dây liên lạc tại Bà Vụ để truyền đạt thông suốt xuống miền Tây.

Cơ sở đầu não an toàn: Nhờ sự bảo vệ an toàn của vành đai Vườn Thơm – Bà Vụ, các đơn vị chủ lực của Khu 7, đặc biệt là các phân đội của Chi đội 15 tỉnh Chợ Lớn, đã chọn nơi đây làm căn cứ đứng chân để huấn luyện, củng cố lực lượng và xuất phát tiến công, giáng cho thực dân Pháp những đòn đau ngay tại vùng ngoại vi Sài Gòn.

Giai đoạn 1948 - 1950: Khói lửa chống càn và bản lĩnh của “Thành lũy giữa đầm lầy”

Nhận rõ hiểm họa từ "chiếc dạ dày" và "cuống họng" giao thông này của ta, trong các năm 1948, 1949 và 1950, Bộ chỉ huy quân đội Pháp ở Nam Bộ đã liên tiếp huy động các binh đoàn cơ động lớn, có máy bay yểm trợ và tàu chiến dọc sông Vàm Cỏ Đông mở các chiến dịch càn quét quy mô lớn vào vùng lõi Bà Vụ – Vườn Thơm. Chúng triệt hạ xóm làng, dùng chất độc hóa học thô sơ đốt phá rừng tràm hòng "tát nước bắt cá".

Thế nhưng, bom đạn không khuất phục được lòng người. Dựa vào địa hình rừng tràm quen thuộc và hệ thống "bẫy" chông mìn, các chiến sĩ du kích địa phương cùng quân chủ lực đã kiên cường bám trụ. Những trận chống càn ác liệt trong những năm 1948 - 1950 tại Vườn Thơm – Bà Vụ không chỉ bảo vệ vẹn toàn hệ thống kho tàng, công xưởng binh công chế tạo vũ khí, mà còn giữ vững mạch máu giao thông Đông – Tây luôn được thông suốt, chưa một ngày bị đứt đoạn.

Chiến tranh đã lùi xa, địa danh Vườn Thơm – Bà Vụ năm xưa nay đã thay da đổi thịt với những dòng kênh xanh trong, những cánh đồng khóm (dứa) trù phú và những khu dân cư mới.

Thế nhưng, giá trị lịch sử của căn cứ Vườn Thơm – Bà Vụ trong những năm tháng gian khổ ấy vẫn nguyên vẹn là một bài học kinh điển về nghệ thuật chọn địa bàn chiến lược. Đó không chỉ là biểu tượng của tinh thần bám trụ kiên cường, mà còn là chứng nhân cho sự gắn kết keo sơn giữa hai miền Đông — Tây Nam Bộ. Chính dòng máu trung chuyển, chính những chuyến hàng xuyên đêm qua ngàn xanh Bà Vụ ngày ấy đã góp phần làm nên sức mạnh tổng hợp để đưa cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc đi đến thắng lợi cuối cùng.