XÃ ĐỨC LẬP-ĐÌNH LÀNG HÒA KHÁNH BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA VÀ TINH THẦN "UỐNG NƯỚC NHỚ NGUỒN"

ĐÌNH LÀNG HÒA KHÁNH BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA VÀ TINH THẦN "UỐNG NƯỚC NHỚ NGUỒN"

Trong tâm thức của người Việt Nam, mái đình cây đa, bến nước con đò không chỉ là cảnh sắc làng quê thuần túy, mà còn là linh hồn, là chứng nhân cho bao biến thiên thăng trầm của lịch sử. Đi qua những dặm dài của cuộc hành trình mở cõi về phương Nam, ngôi Đình làng Hòa Khánh (Đức Hòa, Long An) sừng sững như một biểu tượng văn hóa thiêng liêng, nơi gìn giữ vẹn nguyên tinh thần "Uống nước nhớ nguồn" của các thế hệ lưu dân từ thuở mang gươm đi mở cõi cho đến hôm nay.

Ngược dòng thời gian về buổi bình minh của vùng đất, giai đoạn thế kỷ XVIII – đầu thế kỷ XIX, những nhóm cư dân đầu tiên từ miền Trung, miền Bắc đã vượt qua muôn vàn gian khổ để đặt chân đến vùng đất ven bờ sông Vàm Cỏ Đông. Giữa chốn hoang vu "muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội tựa bánh canh", họ đã đồng lòng khai phá, biến đầm lầy thành đồng bãi. Khi cuộc sống tạm thời ổn định, xóm làng được hình thành, khát vọng về một điểm tựa tinh thần để cố kết cộng đồng và thờ phụng tiền nhân đã thúc đẩy họ chung tay dựng lên ngôi đình làng.

Một cột mốc lịch sử không thể phai mờ là vào năm 1827 (năm Minh Mạng thứ 8), khi làng Hòa Khánh chính thức được ghi danh vào địa bạ triều đình, ngôi đình làng càng khẳng định vị thế là "trái tim" hành chính và tâm linh của cả vùng. Ban đầu, đình chỉ được dựng thô sơ bằng tre lá bện chặt tình làng nghĩa xóm, nhưng đó là nơi tôn nghiêm nhất để thờ vị Thành hoàng Bản cảnh – đấng thần linh bảo hộ cho sự bình an, mưa thuận gió hòa của muôn dân.

Đến năm 1852 (năm Tự Đức thứ 5), một sự kiện trọng đại diễn ra làm nức lòng người dân Hòa Khánh: Triều đình nhà Nguyễn chính thức ban sắc phong cho thần Thành hoàng làng Hòa Khánh. Tờ sắc thần quý giá bọc trong hòm sắc không chỉ là sự công nhận mang tính vương quyền, mà còn là chứng thư thiêng liêng nâng tầm vị thế của ngôi đình. Từ đây, mái đình Hòa Khánh trở thành không gian văn hóa bất khả xâm phạm, là sợi dây kết nối tâm linh bền chặt giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

Trải qua những năm tháng dâu bể, đặc biệt là hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đầy oanh liệt, Đình làng Hòa Khánh không chỉ là nơi tế tự mà còn trở thành một "pháo đài xanh". Trong suốt thế kỷ XX, mái đình cổ kính từng là nơi hội họp bí mật của các chiến sĩ cách mạng, nơi chứng kiến những người con ưu tú của quê hương Hòa Khánh tiễn nhau ra trận, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Sân đình đã thấm đượm biết bao mồ hôi, nước mắt và cả máu xương của tiền nhân để giữ vững từng tấc đất quê hương.

Bước vào thời kỳ hòa bình, đặc biệt là từ những năm đầu thế kỷ XXI, Đình làng Hòa Khánh đã được trùng tu, tôn tạo khang trang nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính, uy nghiêm mang đậm bản sắc Nam Bộ với mái ngói âm dương, các hàng cột gỗ quý và những bức hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng.

Hằng năm, vào dịp lễ Kỳ yên, người dân Hòa Khánh từ khắp mọi miền đất nước lại nô nức trở về mái đình xưa. Tiếng trống đình rộn rã vang lên như đánh thức tiếng vọng của lịch sử. Trong làn khói hương trầm nghi ngút, người dân dâng lên mâm lễ vật tinh túy của sản vật địa phương, kính cẩn nghiêng mình trước bàn thờ thần và các bậc Tiền hiền, Hậu hiền – những người đã có công khai hoang, mở đất, lập làng và gìn giữ quê hương.

Nghi thức ấy, qua trăm năm không đổi, chính là sự biểu đạt cao đẹp nhất của triết lý "Uống nước nhớ nguồn", "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây" của dân tộc ta. Đình làng Hòa Khánh, vượt qua chức năng của một công trình kiến trúc, đã trở thành cột mốc văn hóa bền vững trong lòng người. Nó nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng: Để có được màu xanh thanh bình trên dải đất Hòa Khánh hôm nay, là cả một dòng chảy lịch sử được kiến tạo từ máu, mồ hôi và khát vọng ngàn đời của cha ông.