XÃ ĐỨC LẬP-ĐỜI ĐỜI NHỚ ƠN ANH HÙNG LIỆT SĨ HOÀNG LÊ KHA (17/02/1917 – 12/3/1960)

Anh hùng liệt sĩ Hoàng Lê Kha, tên thật là Hoàng Lê Cẩn, sinh ngày 17 tháng 02 năm 1917 tại làng Chang Tác, tổng Ngọ Xá, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa (nay là xã Hà Phong, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa). Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo giàu truyền thống hiếu học và yêu nước, đồng chí sớm được hun đúc tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh cách mạng từ sự giáo dục của người cha. Chính nền tảng ấy đã hình thành ở đồng chí bản lĩnh kiên cường, lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng và nhân dân.

Năm 1931, khi mới 14 tuổi, đồng chí tham gia phong trào cách mạng và được tổ chức phân công ra Hà Nội học tập, đồng thời vận động phong trào học sinh. Do bị mật thám Pháp theo dõi và nghi ngờ là cán bộ hoạt động cách mạng, đồng chí bị đuổi học. Không nản lòng, năm 1933 đồng chí tiếp tục theo học tại Trường Kỹ nghệ Hà Đông, vừa học tập vừa bí mật tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1936, sau khi tốt nghiệp, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng trên con đường hoạt động cách mạng.

Năm 1940, theo sự phân công của Đảng, đồng chí vào hoạt động tại Nam Kỳ, trực tiếp công tác trên địa bàn Sài Gòn – Gia Định, một trong những chiến trường trọng điểm của phong trào cách mạng. Trong những năm đấu tranh giành chính quyền, đồng chí luôn thể hiện năng lực tổ chức, tư duy chiến lược và tinh thần dấn thân vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với cương vị Ủy viên Mặt trận Việt Minh tỉnh Gia Định, đồng chí tích cực tham gia lãnh đạo xây dựng chính quyền cách mạng và lực lượng vũ trang. Năm 1947, đồng chí được giao nhiệm vụ Tỉnh đội trưởng Dân quân tỉnh Gia Định, góp phần xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân, củng cố thế trận kháng chiến chống thực dân Pháp.

Năm 1948, đồng chí được bầu làm Trưởng Ty Thông tin tỉnh Gia Định. Trước yêu cầu của cuộc kháng chiến, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm cương vị Trưởng Ty Kinh tế Canh nông, trực tiếp lãnh đạo phát triển sản xuất, xây dựng hậu phương tự lực, tự cường, bảo đảm nguồn lực phục vụ kháng chiến.

Năm 1951, khi tỉnh Gia Định và Tây Ninh được sáp nhập thành tỉnh Gia Định Ninh, đồng chí được cử làm Bí thư Huyện ủy Châu Thành. Từ năm 1952 đến năm 1954, đồng chí giữ chức Bí thư Huyện ủy Dương Minh Châu. Giai đoạn 1955–1959, đồng chí là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Phân ban chỉ đạo hai huyện Châu Thành và thị xã Tây Ninh, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong điều kiện vô cùng khó khăn khi chính quyền Ngô Đình Diệm tăng cường khủng bố phong trào yêu nước.

Ngày 16 tháng 8 năm 1959, theo chỉ đạo của Tỉnh ủy, đồng chí đến dự Hội nghị Thị xã ủy Tây Ninh tại nhà ông Nguyễn Văn Thương (Hai Thương). Tại hội nghị, đồng chí phân tích sâu sắc âm mưu của chính quyền Mỹ – Diệm trong việc đẩy mạnh chính sách "Tố cộng, Diệt cộng", đồng thời đề ra nhiều chủ trương cấp bách nhằm bảo toàn lực lượng cách mạng và vận động nhân dân đấu tranh chống khủng bố.

Sau hội nghị, trên đường tiếp tục triển khai chủ trương của Tỉnh ủy xuống cơ sở, đồng chí bị lực lượng mật vụ phát hiện và tổ chức bao vây. Đồng chí đã chiến đấu quyết liệt trước khi bị bắt. Bị giam tại Khám lớn Chí Hòa, đồng chí phải chịu nhiều hình thức tra tấn hết sức dã man nhưng vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, kiên quyết không khai báo, không khuất phục trước kẻ thù.

Tháng 10 năm 1959, chính quyền Ngô Đình Diệm mở phiên tòa lưu động tại thị xã Tây Ninh để xét xử đồng chí. Bất chấp sự phi lý của bản cáo trạng và những luận điệu vu khống, chúng tuyên án tử hình nhằm đàn áp phong trào cách mạng đang phát triển mạnh mẽ ở Tây Ninh và trả thù những thất bại liên tiếp của chúng.

Rạng sáng ngày 12 tháng 3 năm 1960, tại Bàu Heo, ấp Tam Hạp (nay là ấp Suối Muồn, xã Thái Bình, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh), chính quyền Ngô Đình Diệm đã bí mật đưa đồng chí Hoàng Lê Kha ra hành hình bằng máy chém theo Luật 10/59. Trước phút hy sinh, đồng chí vẫn giữ vững khí phách của người chiến sĩ cộng sản, hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân.

Sự hy sinh anh dũng của đồng chí Hoàng Lê Kha đã trở thành biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và ý chí kiên cường của người cộng sản Việt Nam. Tấm gương của đồng chí đã góp phần cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh cách mạng ở miền Nam, hun đúc ý chí chiến đấu của quân và dân Tây Ninh trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Để ghi nhớ công lao to lớn của đồng chí, năm 1995, tỉnh Tây Ninh đã xây dựng Khu lưu niệm Hoàng Lê Kha tại chính nơi đồng chí bị hành hình. Khu lưu niệm hiện nằm bên Tỉnh lộ 781, thuộc ấp Suối Muồn, xã Thái Bình, huyện Châu Thành, là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 23 tháng 7 năm 1997, Đảng và Nhà nước đã truy tặng đồng chí danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Anh hùng liệt sĩ Hoàng Lê Kha anh dũng hy sinh, nhưng tên tuổi, sự nghiệp và tấm gương kiên trung của đồng chí vẫn luôn sống mãi trong lòng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Tây Ninh cũng như cả nước. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí là biểu tượng cao đẹp của lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân; là nguồn động viên to lớn để các thế hệ hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, ra sức học tập, lao động, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.