Bài viết

XÃ ĐỨC LẬP-MÀN ĐÊM DƯỚI LUẬT 10/59 NHỮNG NGÀY ĐEN TỐI VÀ LÒNG DÂN SẮT ĐÁ TẠI QUÊ HƯƠNG HÒA KHÁNH

MÀN ĐÊM DƯỚI LUẬT 10/59 NHỮNG NGÀY ĐEN TỐI VÀ LÒNG DÂN SẮT ĐÁ TẠI QUÊ HƯƠNG HÒA KHÁNH

Tây Ninh08/07/2026NGUYỄN KHẮC MẪN (XÃ ĐỨC LẬP)3 lượt xem0 lượt chia sẻ

MÀN ĐÊM DƯỚI LUẬT 10/59 NHỮNG NGÀY ĐEN TỐI VÀ LÒNG DÂN SẮT ĐÁ TẠI QUÊ HƯƠNG HÒA KHÁNH

Trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, mảnh đất Hòa Khánh (Đức Hòa, Long An) bên dòng Vàm Cỏ Đông đã thấm biết bao máu và nước mắt của các thế hệ cha ông. Nếu giai đoạn kháng chiến chống Pháp là những trận đối đầu rực lửa ngoài mặt trận, thì giai đoạn nửa sau thập niên 1950 lại là một chương sử mang màu sắc u tối và ngột ngạt đến nghẹt thở. Đó là thời kỳ Mỹ - chính quyền Ngô Đình Diệm điên cuồng thực hiện chính sách "Tố cộng, diệt cộng" và ban hành Đạo luật 10/59 tàn bạo, biến miền quê yên bình Hòa Khánh thành một "chảo lửa" khủng bố hòng nhổ tận gốc rễ phong trào cách mạng.

Để hiểu hết nỗi đau thương và bản lĩnh của người dân nơi đây, phải quay ngược bánh xe lịch sử về những năm 1955 - 1956. Ngay sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 được ký kết, lợi dụng việc lực lượng vũ trang của ta rút đi tập kết ra Bắc, chính quyền độc tài Ngô Đình Diệm đã bội ước, xua quân và mật thám tràn vào tiếp quản Hòa Khánh. Chúng nhanh chóng phát động chiến dịch "Tố cộng, diệt cộng" giai đoạn 1 trên toàn quận Đức Hòa.

Tại Hòa Khánh, từ cuối năm 1955, bộ máy kìm kẹp được thiết lập đến tận từng xóm ấp Giồng Ngang, Địa Sen, Bùng Binh. Bọn hội tề, mật thám lập ra các "Uỷ ban tố cộng", ép buộc tất cả người dân từ già đến trẻ phải tập trung tại các bãi giồng hoặc đình làng để chứng kiến cảnh chúng bôi nhọ cách mạng. Đáng ghê tởm hơn, chúng lập ra danh sách các gia đình có con em đi tập kết, liên tục dùng các hình thức tra tấn tinh thần lẫn thể xác, ép buộc những người mẹ, người vợ phải tuyên bố "ly khai" với Đảng, với chồng con. Bầu không khí Hòa Khánh bấy giờ căng như dây đàn, đi đâu cũng gặp ánh mắt dò xét, rình rập của mật thám.

Sự tàn bạo được đẩy lên đỉnh điểm vào năm 1959. Trước sự phát triển âm thầm nhưng mạnh mẽ của các cơ sở Đảng bí mật, ngày 6 tháng 5 năm 1959, Ngô Đình Diệm chính thức ban hành Đạo luật 10/59 – một sắc lệnh đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật, thiết lập các "Tòa án quân sự đặc biệt" kéo máy chém đi khắp miền Nam để hành quyết những người yêu nước mà không cần xét xử. Cuối năm 1959 và đầu năm 1960 trở thành những ngày đen tối nhất trong lịch sử quê hương Hòa Khánh. Tiếng xích xe lính ngụy rầm rập đêm ngày phá nát sự yên tĩnh của làng quê. Chiếc máy chém tàn khốc của định mệnh đã có lúc được kéo về áp sát vùng ven Đức Hòa nhằm uy hiếp tinh thần quật khởi của nhân dân. Chính quyền Diệm thực hiện khẩu hiệu "thà giết nhầm còn hơn bỏ sót", chúng bắt bớ hàng loạt quần chúng tốt, tra tấn dã man các đảng viên kiên trung bám trụ. Nhiều cơ sở cách mạng bị đánh phá, mạch máu liên lạc bị thử thách nghiêm trọng, một số đồng chí đã phải anh dũng ngã xuống ngay trên mảnh đất chôn nhau cắt rốn để bảo vệ bí mật của tổ chức. Dưới góc nhìn của một nhà báo lịch sử, giai đoạn 1955 - 1959 dưới luật sắc máu 10/59 là một cuộc "thử lửa" khốc liệt đối với bản lĩnh của người cộng sản và nhân dân Hòa Khánh. Kẻ thù dùng bạo lực tối đa hòng tạo ra một "vùng trắng" ý thức hệ, cắt đứt tình máu thịt giữa Đảng và quần chúng. Thế nhưng, chính sách tàn bạo ấy đã hoàn toàn phá sản trước "thành trì lòng dân" vững chãi của đất Hòa Khánh.

Dưới sự chỉ đạo mưu trí của Chi bộ hoạt động bí mật, nhân dân Hòa Khánh đã thực hiện sách lược đấu tranh vô cùng khôn khéo. Người dân dùng hình thức "bán hợp pháp", giả vờ quy thuận bên ngoài nhưng bên trong vẫn bí mật nuôi giấu, tiếp tế cho cán bộ nằm vùng dưới những mái lá, hầm bí mật đào sâu trong các giồng cát. Lòng dân son sắt trở thành bức tường thành vô hình vô hiệu hóa mọi nỗ lực mật thám của địch. Nỗi căm hờn tích tụ suốt nhiều năm gông cùm, tù đày dưới Luật 10/59 đã nén lại như một khối thuốc nổ, chỉ chờ ngòi nổ kích hoạt.

Và ngòi nổ vĩ đại ấy đã đến. Sau chuỗi ngày dài đen tối, vào đầu năm 1960, ngọn lửa của Phong trào Đồng khởi từ Bến Tre lan tỏa, nhân dân Hòa Khánh đã đồng loạt đứng lên, biến nỗi căm hờn thành sức mạnh vũ trang và chính trị, đập tan từng mảng bộ máy kìm kẹp của địch, giải phóng xóm làng, đưa cách mạng địa phương bước sang một trang sử mới – trang sử của thế chủ động tiến công. Gần 70 năm nhìn lại, những ngày tháng đen tối dưới gót giày "Tố cộng, diệt cộng" và Luật 10/59 đã lùi sâu vào dĩ vãng, nhường chỗ cho diện mạo trù phú, bình yên của các xã Hòa Khánh Đông, Hòa Khánh Tây, Hòa Khánh Nam ngày nay. Thế nhưng, ký ức về một thời kỳ hiên ngang chịu đựng gian khổ, thà chết không phản bội Đảng của cha ông vẫn luôn là một pho sách quý giá. Trang sử ấy là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần bất khuất, là ngọn đuốc nhắc nhở thế hệ hôm nay luôn trân trọng giá trị của độc lập, tự do và ra sức cống hiến xây dựng quê hương Đức Hòa ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn