XÃ ĐỨC LẬP -NGUYỄN TRUNG TRỰC HỎA OAI NHẬT TẢO VÀ NGỌN LỬA BẤT DIỆT CỦA LÒNG YÊU NƯỚC PHƯƠNG NAM

NGUYỄN TRUNG TRỰC HỎA OAI NHẬT TẢO VÀ NGỌN LỬA BẤT DIỆT CỦA LÒNG YÊU NƯỚC PHƯƠNG NAM

Trong bức tranh bi tráng của lịch sử Nam Kỳ lục tỉnh nửa cuối thế kỷ XIX, khi quân đội viễn chinh Pháp cậy nhờ tàu to súng lớn để thị uy, nhân dân miền Nam đã đáp trả bằng những chiến công vang dội. Nếu Võ Duy Dương hay Đốc Binh Kiều chọn đầm lầy Tháp Mười làm pháo đài, thì có một người anh hùng đã biến những dòng sông, cửa biển quê hương thành mồ chôn giặc ngoại xâm. Người đó chính là Nguyễn Trung Trực – vị thủ lĩnh nông dân vĩ đại, người đã thắp lên ngọn lửa Nhật Tảo oai hùng và để lại cho hậu thế một câu nói bất hủ, kết tinh toàn bộ khí tiết của dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch (còn có tên là Chơn), sinh năm 1838 tại xóm Nghề, thôn Bình Nhựt, phủ Tân An (nay thuộc huyện Bến Lức, tỉnh Long An). Xuất thân trong một gia đình làm nghề chài lưới ven sông Vàm Cỏ, ông sớm quen với sóng nước, có bản lính can trường, tính tình ngay thẳng và am tường võ nghệ.

Khi thực dân Pháp nổ súng tấn công thành Gia Định (1859) và dần bành trướng ra các tỉnh lân cận, chàng thanh niên chài lưới Nguyễn Trung Trực không cam chịu cảnh mất nước. Ông đã tập hợp những người nông dân, dân chài địa phương để nổi lên đánh giặc. Ban đầu, ông mang quân đầu quân dưới lá cờ khởi nghĩa của Bình Tây Đại Nguyên Soái Trương Định và nhanh chóng bộc lộ tài năng chỉ huy quân sự xuất chúng, đặc biệt là nghệ thuật thủy chiến, được phong chức Quản cơ.

Chiến công chói lọi nhất đưa tên tuổi Nguyễn Trung Trực đi vào huyền thoại chính là trận hỏa công trên sông Nhật Tảo vào tháng 12 năm 1861. Lúc bấy giờ, quân Pháp sử dụng chiếc tiểu hạm L'Espérance (Hy Vọng) – một tàu chiến chạy bằng hơi nước, trang bị đại bác hạng nặng – tuần tra trên sông Vàm Cỏ Đông nhằm uy hiếp tinh thần nghĩa quân và phong tỏa giao thông.

Không thể đánh đối đầu với một cỗ máy chiến tranh bọc thép, Nguyễn Trung Trực đã dùng mưu trí để hóa giải thế cờ:

Kế sách giả dạng: Ông chỉ huy một nhóm nghĩa quân cảm tử đóng giả làm đoàn ghe buôn lúa. Đội ghe này chèo áp sát tàu L'Espérance với lý do xin giấy phép lưu thông.

Tấn công chớp nhoáng: Khi vừa tiếp cận được mạn tàu giặc, Nguyễn Trung Trực hô to mệnh lệnh. Nghĩa quân lập tức rút vũ khí được giấu kín dưới lúa, đồng loạt nhảy lên boong tàu đánh giáp lá cà, tiêu diệt lính canh.

Ngọn lửa thiêu rụi "Hy Vọng": Cùng lúc đó, các xuồng cảm tử chở đầy bùi nhùi, rơm rạ tẩm dầu áp sát xung quanh tàu và châm lửa. Chiếc L'Espérance bốc cháy ngùn ngụt rồi chìm xuống đáy sông Vàm Cỏ, mang theo hàng chục lính viễn chinh Pháp.

Chiến thắng Nhật Tảo đã làm rúng động toàn bộ bộ máy cai trị của Pháp, phá vỡ huyền thoại về sự "bất khả chiến bại" của hải quân viễn chinh, đồng thời thổi bùng ngọn lửa hy vọng cho nhân dân Nam Bộ.

Sau Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình ra lệnh bãi binh nhưng Nguyễn Trung Trực dứt khoát kháng lệnh. Ông đưa lực lượng về miền Tây, tiếp tục tổ chức kháng chiến. Năm 1868, ông tổ chức một trận đánh quy mô lớn: Đánh úp đồn Kiên Giang (Rạch Giá). Nghĩa quân đã tiêu diệt toàn bộ quân đồn trú Pháp và làm chủ tỉnh lỵ Kiên Giang trong gần một tuần lễ. Đây là lần đầu tiên nghĩa quân Việt Nam đánh chiếm được một trung tâm hành chính cấp tỉnh của Pháp tại miền Nam.

Tức giận trước thất bại này, thực dân Pháp huy động lực lượng hùng hậu từ Vĩnh Long và Sài Gòn phản công. Trước hỏa lực quá mạnh của địch, Nguyễn Trung Trực phải rút quân ra đảo Phú Quốc để bảo toàn lực lượng. Không thể đánh bại ông trên chiến trường, Pháp đã dùng thủ đoạn đê hèn: bắt giữ mẹ già của ông và đe dọa tàn sát nhân dân trên đảo nếu ông không chịu ra hàng.

Vì chữ hiếu và để cứu đồng bào khỏi cảnh máu chảy đầu rơi, Nguyễn Trung Trực đã tự mình ra nộp mình cho giặc. Bị giải về Sài Gòn rồi đưa lại Rạch Giá giam giữ, mọi sự dụ dỗ, mua chuộc bằng chức tước bạc vàng của Pháp đều bị ông cự tuyệt.

Ngày 27 tháng 10 năm 1868, thực dân Pháp đưa Nguyễn Trung Trực ra pháp trường tại Rạch Giá. Trước họng súng kẻ thù, người anh hùng 30 tuổi đã dõng dạc thét lên một câu nói bất hủ, vang vọng đến muôn đời:

"Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây!"

Dưới đây là tóm tắt những cột mốc chói lọi trong cuộc đời ngắn ngủi nhưng vĩ đại của ông:

Nguyễn Trung Trực mất đi, nhưng ngọn lửa Nhật Tảo và khí phách kiên trung của ông đã hóa thân vào sông nước miền Tây. Khác với những vị quan lại triều đình, ông là một người nông dân mặc áo vải, sống chết cùng nhân dân, vì nhân dân mà đánh giặc, vì nhân dân mà buông gươm nộp mình. Chính vì thế, ông được nhân dân Nam Bộ tôn kính như một vị thần. Ngày nay, đền thờ ông có mặt ở khắp các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là tại Kiên Giang và Long An, nơi hương hỏa luôn nghi ngút khói để tưởng nhớ người con ưu tú của đất phương Nam.