XÃ ĐỨC LẬP-TỈNH HẬU NGHĨA (1963 - 1975) “VÀNH ĐAI THÉP” CHẮN CỬA NGÕ SÀI GÒN VÀ ÂM MƯU BÌNH ĐỊNH NGHẸT THỞ CỦA MỸ - NGỤY

TỈNH HẬU NGHĨA (1963 - 1975) “VÀNH ĐAI THÉP” CHẮN CỬA NGÕ SÀI GÒN VÀ ÂM MƯU BÌNH ĐỊNH NGHẸT THỞ CỦA MỸ - NGỤY

Trong bản đồ địa chính trị – quân sự khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những địa danh được sinh ra không phải từ sự phát triển tự nhiên của dòng chảy lịch sử, mà từ chính ý đồ xương máu của bộ máy chiến tranh. Tỉnh Hậu Nghĩa chính là một thực thể đặc biệt như thế. Được chính quyền Ngô Đình Diệm nhào nặn ra giữa lúc khói lửa chiến tranh đặc biệt đang leo thang, Hậu Nghĩa nhanh chóng trở thành một "vùng đất lửa" – nơi diễn ra những cuộc đấu trí, đấu lực nghẹt thở giữa âm mưu bình định tàn bạo của địch và ý chí kiên cường, bám đất giữ làng của quân dân ta.

Là một nhà báo lịch sử, xin lật lại những trang biên niên ký đầy máu và hoa của vùng đất cửa ngõ Tây Bắc Sài Gòn này.

Tháng 10 năm 1963: Sự hình thành một tỉnh “biệt xứ” vì mục đích quân sự

Bước sang nửa cuối năm 1963, chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ tại miền Nam đối mặt với nguy cơ phá sản nghiêm trọng sau làn sóng Đồng Khởi năm 1960. Sài Gòn — trung tâm đầu não của Mỹ - Ngụy — luôn bị đe dọa bởi các vành đai căn cứ cách mạng đang áp sát từ hướng Tây Bắc (Tây Ninh) và miền Đông Nam Bộ.

Để dựng lên một tấm khiên vững chắc bảo vệ thủ đô ngụy quyền, ngày 15 tháng 10 năm 1963, Tổng thống Ngô Đình Diệm ký sắc lệnh thành lập tỉnh Hậu Nghĩa.

Địa giới chiến lược: Tỉnh mới này được cắt ra từ các vùng đất trọng điểm của 3 tỉnh: Long An, Bình Dương và Tây Ninh, bao gồm 4 quận: Đức Hòa, Đức Lập, Củ Chi và Trảng Bàng, với tỉnh lỵ đặt tại Khiêm Hạnh (Bao Trai, thuộc Đức Hòa).

Mục tiêu của địch: Mỹ - Ngụy muốn tập trung bộ máy hành chính và quân sự cô lập hoàn toàn hành lang liên lạc, vận tải chiến lược của ta nối liền từ biên giới Campuchia, qua Tây Ninh xuống đồng bằng sông Cửu Long và áp sát ngoại vi Sài Gòn. Hậu Nghĩa được quy hoạch để trở thành một "vành đai trắng", một pháo đài ngăn chặn mọi mũi tiến công của quân giải phóng.

Giai đoạn 1964 – 1968: Âm mưu “Bình định trọng điểm” và những cuộc chà xát đẫm máu

Ngay sau khi thành lập, từ năm 1964, chính quyền Sài Gòn (lúc này đã qua thời Ngô Đình Diệm sau cuộc đảo chính tháng 11/1963) cùng các cố vấn Mỹ chọn Hậu Nghĩa làm thí điểm cấp quốc gia cho các chương trình "Bình định".

Quốc sách “Ấp chiến lược” nâng cấp: Địch điên cuồng huy động lực lượng sư đoàn chủ lực (như Sư đoàn 25 ngụy) phối hợp với các biệt kích Mỹ càn quét, dùng xe ủi san phẳng hàng loạt ngôi làng cổ kính ở Đức Hòa, Trảng Bàng, dồn hàng vạn dân vào các "Ấp tân sinh", "Ấp chiến lược" bao quanh bởi vạt kẽm gai và mìn bẫy.

Chiến thuật “Tìm và diệt” (1965 - 1967): Khi Mỹ đưa quân viễn chinh vào miền Nam, Hậu Nghĩa biến thành bãi bom đạn khổng lồ. Pháo bầy từ các chi khu bắn phá không kể ngày đêm, máy bay B-52 rải thảm nhằm hủy diệt các vùng căn cứ lõi của ta ven sông Vàm Cỏ Đông. Địch dùng chất độc hóa học rải xuống những rặng tràm, rặng sậy, biến những vùng nông thôn trù phú thành "vùng tự do oanh tạc" hòng cắt đứt mạch sống và chỗ đứng chân của lực lượng cách mạng.

Thế nhưng, Mỹ - Ngụy đã nhầm. "Lửa thử vàng, gian nan thử sức", tỉnh Hậu Nghĩa dù chịu muôn vàn tổn thất nhưng lòng dân vẫn sắt son với Đảng. Quân và dân Hậu Nghĩa đã kiên cường thực hiện phương châm "bám thắt lưng địch mà đánh", phát triển thần tốc lực lượng du kích địa phương, liên tục tổ chức các trận phục kích, phá rã hàng loạt ấp chiến lược từ bên trong, giữ vững mạch máu hành lang hành quân Đông - Tây.

Đỉnh cao khốc liệt 1968 – 1972: Cuộc chiến giành dân giành đất giành chính quyền

Mùa xuân năm 1968: Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, Hậu Nghĩa chính là bàn đạp tiến công khổng lồ. Từ các "lõm" căn cứ tại Đức Hòa, Củ Chi, các binh đoàn chủ lực của ta đã rầm rập vượt sông Vàm Cỏ, xuyên qua hệ thống đồn bốt dày đặc của tỉnh Hậu Nghĩa để giáng những đòn sấm sét vào nội đô Sài Gòn.

Giai đoạn 1969 - 1971: "Bình định cấp tốc" và đỉnh cao tàn khốc. Sau đòn đau Mậu Thân, Mỹ - Ngụy điên cuồng trả đũa bằng kế hoạch "Bình định cấp tốc" và "Phượng hoàng". Chúng rải quân lập đồn bốt dày đặc chưa từng có (trung bình cứ vài cây số lại có một tháp canh hoặc đồn bảo an). Địch kiểm soát gắt gao từng hạt gạo, hũ muối ra vào chợ để bỏ đói cơ sở cách mạng. Đây là giai đoạn khốc liệt nhất, máu của hàng ngàn chiến sĩ, đồng bào Hậu Nghĩa đã đổ xuống để bảo vệ từng tấc đất công sự, từng hầm bí mật nuôi giấu cán bộ.

Tháng 4 năm 1975: Sự sụp đổ của một "thực thể quân sự" và ngày giải phóng hoàn toàn

Mọi nỗ lực bình định, dùng bạo lực tối tân để khuất phục lòng dân của Mỹ - Ngụy rút cuộc đã đi đến hồi kết thúc tất yếu khi thế và lực của cách mạng đã lớn mạnh vượt bậc.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử (4/1975): Tỉnh Hậu Nghĩa trở thành địa bàn tác chiến phối hợp trọng điểm của cánh quân phía Tây và Tây Bắc tiến về Sài Gòn. Đoàn 232 cùng các đơn vị chủ lực quân giải phóng, được sự dẫn đường và yểm trợ vũ vũ bão của lực lượng du kích địa phương, đã đồng loạt nổi dậy nổ súng đánh sập Sư đoàn 25 ngụy, giải phóng hoàn toàn tỉnh lỵ Khiêm Hạnh (Bao Trai) và các quận huyện phụ cận vào ngày 29 tháng 4 năm 1975.

Sứ mệnh làm "tấm khiên" bảo vệ Sài Gòn mà Mỹ - Ngụy áp đặt lên Hậu Nghĩa chính thức sụp đổ hoàn toàn. Đến đầu năm 1976, tỉnh Hậu Nghĩa cũng hoàn thành sứ mệnh lịch sử mang tính giai đoạn của mình và được giải thể, trả các quận về lại cho các tỉnh Long An, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay.

Tỉnh Hậu Nghĩa trong giai đoạn 1963 - 1975 là một chương sử đặc biệt, ghi dấu âm mưu thâm độc và đỉnh cao bạo tàn của chủ nghĩa thực dân mới. Nhưng trên hết, đó là trang sử vàng chói lọi về tinh thần "Trung dũng kiên cường" của quân và dân cửa ngõ ngoại vi. Kẻ thù có thể dùng nét bút để vẽ nên một ranh giới hành chính quân sự trên bản đồ, nhưng không thể dùng bom đạn để chia cắt lòng yêu nước, khát vọng độc lập của nhân dân. Chiến thắng đập tan âm mưu bình định trên đất Hậu Nghĩa năm xưa mãi mãi là bài học kinh điển về sức mạnh vĩ đại của chiến tranh nhân dân Việt Nam.