XÃ ĐỨC LẬP-TUA HAI – TRẬN MỞ MÀN CHO CAO TRÀO ĐỒNG KHỞI Ở MIỀN NAM

Chiến thắng Tua Hai ngày 26/01/1960 là một trong những dấu mốc quan trọng của cách mạng miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đây không chỉ là trận đánh mở đầu cho phong trào Đồng khởi ở Tây Ninh mà còn là trận tiến công quy mô lớn đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng miền Nam sau khi Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 15 (khóa II) được ban hành. Thắng lợi của trận Tua Hai đã khẳng định tính đúng đắn của đường lối cách mạng do Đảng đề ra, tạo khí thế mạnh mẽ, cổ vũ phong trào đấu tranh chính trị kết hợp với đấu tranh vũ trang trên khắp miền Nam, mở ra bước phát triển mới của cách mạng Việt Nam.

Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm với sự hậu thuẫn của đế quốc Mỹ đã ráo riết tiến hành chính sách đàn áp, khủng bố phong trào cách mạng ở miền Nam bằng các chiến dịch "tố cộng", "diệt cộng", ban hành Luật 10/59 và thiết lập bộ máy kìm kẹp khắp các địa phương. Trước tình hình đó, Hội nghị Trung ương lần thứ 15 của Đảng (tháng 01 năm 1959) đã xác định con đường phát triển của cách mạng miền Nam là kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, sử dụng bạo lực cách mạng để đánh bại bạo lực phản cách mạng, từng bước tiến tới giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Nghị quyết đã tạo niềm tin và khí thế mới cho cán bộ, chiến sĩ và đồng bào miền Nam, trở thành cơ sở quan trọng để phong trào Đồng khởi bùng nổ.

Trong bối cảnh đó, căn cứ quân sự Tua Hai được lựa chọn là mục tiêu tiến công đầu tiên. Tua Hai là căn cứ của Trung đoàn 32, Sư đoàn 21 quân đội Sài Gòn, nằm trên Quốc lộ 22, cách thị xã Tây Ninh khoảng 6 km về phía tây bắc (nay thuộc ấp Tua Hai, xã Đồng Khởi, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh). Đây là một trong những căn cứ quân sự lớn của chính quyền Sài Gòn ở miền Đông Nam Bộ, có kho vũ khí quy mô lớn, là nơi huấn luyện biệt kích, tập kết lực lượng và xuất phát các cuộc hành quân càn quét vào vùng căn cứ cách mạng. Căn cứ còn có sự chỉ huy, cố vấn trực tiếp của quân đội Mỹ.

Nhận thấy tầm quan trọng của mục tiêu này, Xứ ủy Nam Bộ quyết định mở trận tiến công Tua Hai và giao Ban Quân sự miền Đông Nam Bộ trực tiếp tổ chức, chỉ huy. Tham gia trận đánh có khoảng 300 cán bộ, chiến sĩ thuộc các Đại đội Bộ binh 50, 60, 70, Đại đội Đặc công 80, lực lượng vũ trang tỉnh Tây Ninh, cùng lực lượng nội ứng được xây dựng ngay trong căn cứ địch và hàng trăm dân công phục vụ chiến đấu.

Mặc dù lực lượng cách mạng còn non trẻ, quân số ít hơn và trang bị thô sơ hơn so với đối phương, nhưng với sự chuẩn bị chu đáo, nắm chắc tình hình địch và phát huy yếu tố bí mật, bất ngờ, ta đã lựa chọn đúng thời cơ tiến công.

Đúng 0 giờ ngày 26 tháng 01 năm 1960, dưới sự chỉ huy thống nhất của Ban Quân sự miền Đông Nam Bộ, các mũi tiến công đồng loạt áp sát căn cứ Tua Hai. Phối hợp với lực lượng nội ứng bên trong, các chiến sĩ đặc công nhanh chóng đánh chiếm sở chỉ huy Trung đoàn 32, khu nhà sĩ quan và các vị trí trọng yếu, khiến quân địch hoàn toàn bị bất ngờ, rối loạn. Các đơn vị bộ binh đồng loạt tiến công khu doanh trại, kho vũ khí, bãi xe và các mục tiêu quan trọng khác. Trong quá trình chiến đấu, lực lượng ta đã tận dụng ngay vũ khí thu được của địch để tiếp tục tiến công, góp phần nâng cao hiệu quả chiến đấu.

Chỉ sau khoảng ba giờ chiến đấu, quân ta hoàn toàn làm chủ căn cứ Tua Hai. Kết quả, ta tiêu diệt 76 tên địch, bắt hơn 400 tên, sau đó tiến hành giáo dục và thả tại chỗ; thu hơn 1.500 khẩu súng các loại, 25 máy thông tin cùng nhiều phương tiện, trang bị quân sự khác. Đây là nguồn bổ sung vũ khí vô cùng quan trọng cho lực lượng vũ trang cách mạng miền Nam trong giai đoạn đầu còn nhiều khó khăn, thiếu thốn.

Chiến thắng Tua Hai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về chính trị, quân sự và nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh.

Trước hết, đây là trận đánh lớn đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng miền Nam sau khi thực hiện Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng, mở đầu cho thời kỳ kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang trên chiến trường miền Nam. Chiến thắng đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phong trào Đồng khởi phát triển rộng khắp ở Tây Ninh và nhiều địa phương khác, góp phần làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch.

Thứ hai, chiến thắng Tua Hai đã giáng một đòn mạnh vào quân đội và chính quyền Sài Gòn, làm lung lay tinh thần của đối phương. Trước thắng lợi của quân và dân ta, các cố vấn quân sự Mỹ đã phải thừa nhận sự nguy hiểm của lực lượng cách mạng. Họ nhận định rằng nếu một căn cứ quân sự lớn như Tua Hai còn bị tiến công thì không có nơi nào có thể được coi là an toàn trước sức mạnh của lực lượng cách mạng miền Nam.

Thứ ba, trận Tua Hai là minh chứng sinh động cho nghệ thuật quân sự Việt Nam trong chiến tranh nhân dân. Với lực lượng ít hơn, trang bị kém hơn nhưng nhờ phát huy yếu tố bí mật, bất ngờ, hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng và sự phối hợp hiệu quả giữa tiến công quân sự với công tác binh vận, lực lượng nội ứng và quần chúng nhân dân, quân ta đã giành thắng lợi nhanh gọn với tổn thất thấp.

Thứ tư, trận đánh thể hiện nghệ thuật lựa chọn mục tiêu chiến lược đúng đắn. Việc tiến công vào một căn cứ lớn nằm sát trung tâm tỉnh lỵ Tây Ninh, cách Sài Gòn khoảng 100 km, đã tạo tiếng vang lớn trong cả nước và trên trường quốc tế. Đồng thời, đây cũng là bài học quý về công tác lãnh đạo, chỉ huy, tổ chức hiệp đồng giữa các cấp, từ Xứ ủy Nam Bộ, Ban Quân sự miền Đông Nam Bộ đến Tỉnh ủy Tây Ninh, lực lượng vũ trang địa phương và nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp để giành thắng lợi.

Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua, nhưng chiến thắng Tua Hai vẫn mãi là niềm tự hào của quân và dân Tây Ninh nói riêng, của miền Đông Nam Bộ và cả nước nói chung. Thắng lợi ấy không chỉ mở màn cho cao trào Đồng khởi ở miền Nam mà còn khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và nghệ thuật quân sự sáng tạo của Đảng và quân dân ta trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Phát huy tinh thần chiến thắng Tua Hai, các thế hệ hôm nay tiếp tục kế thừa truyền thống yêu nước, đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng cống hiến; ra sức học tập, lao động, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.