XÃ NGHĨA TÁ - THỜI KỲ TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
XÃ NGHĨA TÁ - THỜI KỲ TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
Xã Nghĩa Tá có vị trí chiến lược quan trọng trong quân sự, là xã nằm trong ATK huyện Chợ Đồn. Trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, người dân sống rải rác trong các thung lũng, sườn núi, ruộng đất ít, sống chủ yếu nhờ nương rẫy, nên đời sống rất cực khổ đói nghèo, lại bị chính quyền thực dân phong kiến áp bức, bóc lột nặng nề nên càng cực khổ hơn. Do chính sách ngu dân của thực dân Pháp, cả xã chỉ có vài người biết đọc biết viết, lại bị chúng mua chuộc, dụ dỗ làm chức dịch. Nhân dân các dân tộc xã Nghĩa Tá căm thù chúng đến tuột độ nên đã có nhiều cuộc đấu tranh tự phát chống lại chúng.
Đến tháng 10 năm 1942 khi cán bộ của Đảng đến tuyên truyền, gây dựng cơ sở cách mạng thì nhân dân giác ngộ, hưởng ứng rất nhanh, chỉ trong một thời gian ngắn các thôn bản đều thành lập các hội cách mạng, tổ chức cắt máu ăn thề, một lòng trung thành sống chết theo cách mạng. Chính quyền thực dân phong kiến lo sợ và vô cùng tức tối, tìm mọi thủ đoạn để tiêu diệt phong trào cách mạng.
Đến năm 1943 phong trào cách mạng ngày càng lên cao và lan rộng. Đa số chức dịch được giác ngộ cách mạng, được cán bộ cảm hóa họ ngày làm việc cho định, đêm làm việc cho ta.
Đến cuối năm 1943 xã Nghĩa Tá trở thành một địa điểm an toàn trong hành lang "An toàn Bắc Kạn - Thái Nguyên - Tuyên Quang" của các đoàn cán bộ cách mạng đi lại an toàn công tác. Nhân dân tin tưởng, hăng hái tham gia các tổ chức, vừa làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ, bảo vệ cơ sở cách mạng. Có nhiều gia đình nhường cơm, gạo cho cán bộ bị ốm, mệt, nhân dân đã giúp đỡ ngày công để xây dựng lán trại bí mật, mở đường liên lạc với các nơi xung quanh. Tự chế 30 khẩu súng kíp để bảo vệ xóm làng, bảo vệ cách mạng.
Tháng 10 năm 1943, hai đoàn quân Nam tiến - Bắc tiến gặp nhau tại Đồi Pù Cọ thôn Bản Bẳng và cũng trong dịp này xã Nghĩa Tá được đặt tên là xã Thắng Lợi. Con đường cách mạng được khai thông, khí thế cách mạng lên cao, các thanh niên nam, nữ xung phong ra nhập đội du kích, trực tiếp cầm vũ khí bảo vệ cách mạng, bảo vệ xóm làng và lập được được nhiều thành tích.
- Tháng 8/1944 bảo vệ an toàn cho Hội nghị đại biểu Việt minh tại Bản Bẳng.
- Ngày 28/3/1945 bảo vệ an toàn Hội nghị Ủy ban Việt minh châu tại Bản Bẳng.
- Tối 28/3/1945 cùng tham gia đội vũ trang Châu Chợ Đồn, đánh tan đồn Tông Quận và bốt Bản Điếng. Khống chế bắt buộc các chức dịch đầu hàng, xóa bỏ chính quyền thực dân phong kiến, vận động hồ hào nhân dân đi dự mít tinh, thành lập chính quyền cách mạng đầu tiên của Huyện Chợ Đồn.
