XÃ TÂN HỘI (15) - ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP
Đại tướng Võ Nguyên Giáp là chiến sĩ cách mạng kiên trung, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà lãnh đạo có uy tín lớn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta, là Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam. Trọn cả cuộc đời với hơn 80 năm hoạt động cách mạng, Đại tướng đã có nhiều công lao to lớn và cống hiến đặc biệt xuất sắc đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, dân tộc ta. Tên tuổi Đại tướng gắn liền với sự ra đời, chiến đấu, trưởng thành của QĐND Việt Nam Anh hùng.
Chuyện thi trượt và quyết tâm học tập
Đại tướng Võ Nguyên Giáp là con của bà Nguyễn Thị Kiên và ông Võ Khắc Nghiêm, quê ở làng An Xá, Lệ Thủy, Quảng Bình. Đây là một gia đình nhà Nho; hai bên nội ngoại đều là những chí sĩ yêu nước, tham gia phong trào Cần Vương. Ông Võ Khắc Nghiêm được xem là người hiểu nhiều, biết rộng, hay chữ nhưng đi thi không đỗ đạt gì. Điều này được lý giải là ông không phục, không trọng chính quyền lúc bấy giờ. Có lẽ vì thế, ông rất kỳ vọng vào người con là Võ Nguyên Giáp.
Ngay từ khi còn là cậu bé 4, 5 tuổi, Võ Nguyên Giáp đã được cha cho học chữ Nho. Ông Nghiêm dùng kẹo để thưởng khi con học tập chăm chỉ, tiến bộ; dùng roi để phạt khi con chểnh mảng. Vốn là cậu bé thông minh nên Võ Nguyên Giáp được hưởng khá nhiều kẹo. Nhưng là đứa trẻ hiếu động nên cũng không ít lần Giáp bị phạt, thậm chí có lần chui xuống gầm bàn trốn roi và xin tha tội.
Là người hiểu rõ thời thế, ông Nghiêm nhanh chóng chuyển sang dạy chữ quốc ngữ cho các con và học trò. Cậu bé Giáp là người học giỏi nổi bật trong vùng, khi nào cũng đứng đầu lớp, nhất trường. Và khác với cha, Võ Nguyên Giáp thi đỗ đầu tỉnh ngay trong kỳ thi tốt nghiệp sơ học. Điều này không chỉ mang lại cho cậu bé Giáp sự nổi tiếng, mà khiến cả họ hàng, làng xóm được thơm lây.
Tuy nhiên, ngay sau đó, năm 13 tuổi, Võ Nguyên Giáp thi vào Trường Quốc học Huế, nhưng trượt. Không gỡ thể diện bằng cách viện dẫn câu nói “học tài, thi phận”, mà ngay lập tức, Võ Nguyên Giáp vào Huế để học ôn. Năm sau (hè 1925) Võ Nguyên Giáp thi đỗ vào Quốc học Huế, đứng thứ nhì. Người đỗ đầu năm đó là Nguyễn Thúc Hào (sau này là Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, thầy của những người nổi tiếng như Văn Như Cương), kể: “Trong kỳ thi vào Quốc học, tôi đỗ đầu còn anh Võ Nguyên Giáp đỗ thứ hai, nhưng suốt cả năm học đệ nhất niên, tháng nào anh cũng được làm “major”, nghĩa là đầu lớp, mà tôi thì luôn luôn đứng thứ hai… Anh Giáp hơn tôi một tuổi, nhưng đã có những suy nghĩ của người lớn, còn tôi lúc ấy chỉ là một cậu bé chăm học và ngoan, dễ bảo thế thôi. Các giáo sư Việt cũng như Pháp đều tỏ vẻ bằng lòng đối với hai chúng tôi, nhất là đối với anh Giáp, học giỏi”. Nhà giáo trác việt Nguyễn Thúc Hào đã nói như vậy chứng tỏ ngày đó Võ Nguyên Giáp học tập vô cùng xuất sắc.
Qua chuyện này, có thể thấy, lần thi trượt vào Trường Quốc học Huế đã tác động rất sâu sắc tới Võ Nguyên Giáp, khiến ông quyết tâm hơn trong chuyện học tập. Theo Trung tướng Phạm Hồng Cư, có lẽ đây là lần duy nhất trong đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp chủ quan. Ông đã rút được ra bài học quan trọng về tác hại của sự chủ quan, do đó khi cầm quân đánh giặc, không bao giờ ông chủ quan. Rất có thể điều này góp phần tạo nên một vị tướng huyền thoại.
