XÃ TÂN HỘI (7) - Hồ Giáo - Người từ chối làm quan để được chăn bò

Hồ Giáo sinh năm 1930, trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh, Quãng Ngãi. Ông có tuổi thơ hết sức cơ cực. Là anh cả của năm đứa em, 12 tuổi, chưa biết đọc chữ, Hồ Giáo đã phải đi ở đợ, chăn trâu cho một gia đình giàu có trong làng. Ăn không đủ no, nhưng luôn “no” đòn.

Năm 17 tuổi, Hồ Giáo và ba người bạn cùng thôn đã bỏ làng trốn lên rừng theo Vệ quốc đoàn. Một thời gian sau, Hồ Giáo được phiên vào lực lượng chủ lực của tỉnh đội Quảng Ngãi, rồi bổ sung cho bộ đội chủ lực Trung đoàn 148, Quân khu 5. Sau đó, Hồ Giáo được điều về Trung đoàn 210, Quân khu 5, hoạt động tại Mặt trận Tây Nguyên. Năm 1954, Hồ Giáo tập kết ra Bắc, phiên vào Trung đoàn 94, rồi tiếp theo là Sư đoàn 350 bảo vệ Thủ đô.

Ông phục vụ quân đội cho tới năm 1960 thì chuyển ngành và được điều lên Ba Vì xây dựng nông trường chăn nuôi. Nuôi bò, chăm sóc bò, vắt sữa bò... việc gì Hồ Giáo cũng làm, nhưng công việc mà ông đam mê nhất vẫn là đỡ đẻ cho bò và chăm sóc bê con. “Đây là công việc cực kỳ khó khăn, đòi hỏi phải kiên nhẫn, chịu vất vả và đặc biệt phải có lòng yêu thương con vật. Phải coi con bò như là con người vậy”, có lần ông Hồ Giáo nói với tôi như vậy.

Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, “một hôm khi vừa cho đàn bò ăn xong, thì Hồ Giáo được thông báo về Hà Nội gặp Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Sáng ngày hôm sau, có mặt tại Phủ Thủ tướng. Nhìn thấy ông, Thủ tướng Đồng nói ngay: “Ấn Độ vừa tặng ta 500 con trâu Murrah. Giáo phải vào Nam và xây dựng trại trâu trong đó nhé” - Hồ Giáo lại lên đường vào Nam, lên đường với tấm Huân chương lấp lánh, danh hiệu Anh hùng Lao động.

Từ nuôi bò, Hồ Giáo chuyển sang nuôi trâu. Ông làm ở Nông trường Sông Bé đến năm 1991 thì nghỉ hưu. Thế là sau 43 năm theo cách mạng, trong đó có 31 năm chăn bò, Hồ Giáo nhận sổ hưu về Quảng Ngãi với danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ hai. “Vừa chân ướt chân ráo về Quảng Ngãi thì Cụ Đồng lại gọi ra Hà Nội. “Ấn Độ tặng tôi 15 con trâu Murrah. Số trâu này tôi tặng lại đồng bào Quảng Ngãi, Giáo không được nghỉ đâu. Về quê tiếp tục nuôi trâu đi. Từ 15 con này lai tạo, nhân ra nhiều, thật nhiều để lấy sữa và sức kéo cho nhân dân Quảng Ngãi”. Cụ Đồng vừa cười vừa giao nhiệm vụ cho ông Hồ Giáo.

Trại trâu sữa Murah ở Hành Thuận (Quảng Ngãi) ra đời. Anh hùng Lao động Hồ Giáo lại tiếp tục nghề chăn trâu.

Từ chối làm quan để được… chăn bò

Không chỉ hai lần được phong Anh hùng lao động, Hồ Giáo còn là đại biểu Quốc hội ba khóa liền (khoá III, IV, V). Tuy nhiên nhiều người thắc mắc, tại sao thành tích nổi bật như vậy, mà ông mãi vẫn chỉ là... anh hùng chăn bò.Trước những thắc mắc như thế, lần nào Hồ Giáo cũng cho biết, ông đã hai lần được đề bạt “làm quan”, nhưng lần nào ông cũng từ chối.

Hồ Giáo kể hồi ở Ba Vì ông nuôi bò, làm Đội trưởng Đội 1, lãnh đạo bảo ông làm Phó giám đốc, nhưng ông từ chối vì lý do lớn tuổi, trình độ quản lý lại không có nên người trẻ có trình độ làm. Về Sông Bé một thời gian ông lại được đề bạt làm phó giám đốc, ông cũng khước từ. "Đưa tôi vào làm chăn nuôi trực tiếp thì tôi làm, chứ còn lãnh đạo thì tôi không làm đâu”.

Gắn mình với việc nuôi trâu, nuôi bò, Hồ Giáo yêu các con vật của mình vô bờ bến. Ông chăm chút từng ngọn cỏ, miếng ăn cho những con bê con, xoa đầu âu yếm chúng.

Ngày nào Hồ Giáo cũng đi bộ gần 6km từ TP Quảng Ngãi lên trại trâu. Người dân dọc tỉnh lộ 624 đã quen với hình ảnh một ông già xách chiếc cặp lồng trên tay, ngày hai buổi đi về... Giữa năm 2010, ông quyết định "nghỉ hưu" ở tuổi 82.

Những ngày đầu về nghỉ, không ngày nào ông không nhớ tới đàn trâu. Nhớ mùi ngai ngái, nồng nồng đã gắn bó, ăn vào từng thớ thịt của ông suốt cả cuộc đời. Không được cắt cỏ, chăm sóc lũ trâu, chân tay ông cứ như thừa. Cứ một đến hai tuần, ông lại đi nhờ xe lên thăm đàn trâu, cho chúng ăn để vơi đi nỗi nhớ.

Tháng 10/2015, Anh hùng Hồ Giáo mãi mãi đi xa. Người dân luôn nhớ tới ông, không phải vì ông nhận vinh quang ấy đến hai lần trong đời mà ở ông luôn toát lên vẻ đẹp dâng hiến đến tận cùng.

Nhớ ông, người đời sẽ nhớ đến bài hát Bài ca anh Hồ Giáo:

"Ơi anh Hồ Giáo ơi…

Tôi nghe tiếng khèn pi yêu thương giữa lòng anh

Say mê những đàn bê, vâng theo anh Hồ Giáo…"