“Xạ thủ” tên lửa vác vai A72 huyền thoại của Phòng không Việt Nam

Với tài thao lược, lòng dũng cảm và bản lĩnh chiến đấu kiên cường, ông đã lập nên thành tích đặc biệt xuất sắc khi bắn rơi 13 máy bay các loại của đối phương, trong đó có chiếc máy bay cuối cùng bị bắn hạ trước thời khắc toàn thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là biểu tượng sáng ngời của tinh thần chiến đấu quả cảm, sự sáng tạo và ý chí quyết thắng của người lính Phòng không Việt Nam.

Nguyễn Văn Thoa sinh năm 1952 tại xã Cao Đại, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông lớn lên trong những năm tháng đất nước bị chiến tranh tàn phá, khi tiếng bom, tiếng súng đã trở thành ký ức quen thuộc của nhiều người dân miền Bắc. Chứng kiến cảnh quê hương bị máy bay Mỹ ném bom, nhiều người dân vô tội hy sinh, Nguyễn Văn Thoa sớm nuôi dưỡng khát vọng được cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Năm 1971, sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, ông tình nguyện nhập ngũ và được tuyển chọn vào lực lượng Phòng không. Mặc dù có thể hình nhỏ bé, chưa đạt tiêu chuẩn cân nặng theo quy định, nhưng bằng ý chí và quyết tâm mãnh liệt, ông đã được chấp nhận trở thành người lính.

Sau thời gian huấn luyện, Nguyễn Văn Thoa được đào tạo sử dụng tên lửa phòng không vác vai A72 – loại vũ khí hiện đại do Liên Xô viện trợ cho Việt Nam. Đây là loại tên lửa có khả năng tiêu diệt các mục tiêu bay ở tầm thấp nhưng đòi hỏi người sử dụng phải có khả năng quan sát nhanh, phán đoán chính xác và bản lĩnh vững vàng. Với tinh thần ham học hỏi, ý thức rèn luyện nghiêm túc cùng khả năng phán đoán nhạy bén, Nguyễn Văn Thoa nhanh chóng làm chủ khí tài, trở thành một trong những xạ thủ xuất sắc nhất của đơn vị.

Chiến công đầu tiên của ông diễn ra ngày 5 tháng 4 năm 1972 tại chiến trường Tây Ninh. Chỉ sau vài chục giây phát hiện mục tiêu, ông đã bình tĩnh khóa mục tiêu và phóng quả đạn đầu tiên, bắn rơi một máy bay của đối phương. Chiến thắng ấy mở đầu cho chuỗi thành tích đặc biệt xuất sắc của người lính trẻ. Trong những năm tiếp theo, ông liên tiếp lập công trên nhiều chiến trường khác nhau. Bằng sự mưu trí, bình tĩnh và khả năng sử dụng thành thạo tên lửa A72, Nguyễn Văn Thoa đã nhiều lần tiêu diệt máy bay địch, bảo vệ an toàn cho bộ đội và nhân dân, góp phần làm suy giảm sức mạnh không quân đối phương.

Không chỉ là một xạ thủ giỏi, Nguyễn Văn Thoa còn luôn sáng tạo trong chiến đấu. Ông cùng đồng đội nghiên cứu đặc điểm hoạt động của từng loại máy bay để lựa chọn thời điểm khai hỏa hiệu quả nhất, góp phần nâng cao khả năng tiêu diệt mục tiêu của tên lửa A72. Chính sự sáng tạo ấy đã giúp lực lượng phòng không Việt Nam phát huy tối đa hiệu quả của loại vũ khí hiện đại trong điều kiện chiến trường vô cùng khốc liệt.

Đầu năm 1975, mặc dù bị thương trong chiến đấu, Nguyễn Văn Thoa vẫn nhanh chóng trở lại đơn vị để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Khi Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu, ông được giao tham gia đội hình bảo vệ hướng tiến công vào Sài Gòn, ngăn chặn hoạt động của không quân đối phương. Đến trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, chỉ ít giờ trước thời điểm miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông đã bắn rơi một máy bay vận tải C-130 tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất. Đây được ghi nhận là chiếc máy bay cuối cùng của đối phương bị lực lượng phòng không Việt Nam bắn hạ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, góp phần khép lại một chặng đường chiến đấu đầy gian khổ nhưng vô cùng vẻ vang của dân tộc.

Kết thúc chiến tranh, Nguyễn Văn Thoa đã lập thành tích bắn rơi tổng cộng 13 máy bay các loại, trở thành một trong những xạ thủ A72 xuất sắc nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công và nhiều Huy hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Văn Thoa trở về cuộc sống đời thường, tiếp tục học tập, công tác và tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Dù không còn trên chiến trường, ông vẫn luôn giữ phẩm chất của người lính Cụ Hồ: giản dị, khiêm tốn, tận tụy và hết lòng vì cộng đồng. Những câu chuyện về các trận đánh bằng tên lửa A72 mà ông chia sẻ đã giúp nhiều thế hệ trẻ hiểu hơn về những hy sinh, gian khổ của cha anh để giành lấy nền độc lập, hòa bình hôm nay.

Điều làm nên hình tượng đẹp của Anh hùng Nguyễn Văn Thoa không chỉ là những chiến công hiển hách mà còn là lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm, ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến. Ông luôn bình tĩnh trước hiểm nguy, quyết đoán trong chiến đấu và không ngừng học hỏi để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Tấm gương của ông thể hiện rõ phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam – trung thành với Tổ quốc, dũng cảm trước kẻ thù và sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những ngày tháng chiến đấu ác liệt ấy, nhưng tên tuổi Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thoa vẫn luôn được nhắc đến với niềm kính trọng và tự hào. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là minh chứng sinh động cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, đồng thời là nguồn cảm hứng để các thế hệ hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, không ngừng học tập, rèn luyện và cống hiến cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ mới.