XẠ THỦ TÊN LỬA VÁC VAI VÀ KỶ LỤC VÔ TIỀN KHOÁNG HẬU BẮN RƠI 13 MÁY BAY MỸ BẰNG TÊN LỬA A72
Trong lịch sử chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, nghệ thuật tác chiến phòng không của Quân đội nhân dân Việt Nam đã sáng tạo nên những cách đánh độc đáo, biến các loại vũ khí vác vai thành nỗi khiếp sợ kinh hoàng của không lực đối phương. Bên cạnh các dàn tên lửa phòng không SAM-2 vươn cao bảo vệ Hà Nội, trên chiến trường mặt đất ác liệt miền Nam, tên lửa phòng không tầm thấp vác vai A72 (Strela-2/9K32 Strela-2) trong tay những xạ thủ mưu trí, quả cảm đã trở thành "lưới lửa tử thần" quét sạch máy bay tầm thấp của địch. Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thoa – nguyên Thiếu úy, xạ thủ tên lửa A72 thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 172 (Trung đoàn 64, Sư đoàn 361 Quân chủng Phòng không – Không quân) – là một huyền thoại sống động của bộ đội phòng không Việt Nam. Trong 6 trận chiến đấu ác liệt từ năm 1972 đến năm 1975, chỉ với 18 quả đạn tên lửa A72, ông đã bắn rơi tại chỗ 13 máy bay các loại của quân đội Mỹ và quân đội Sài Gòn, xác lập một kỷ lục tác chiến phòng không vô tiền khoáng hậu.
Giai đoạn 1972 – 1975, trên chiến trường miền Nam:
Không quân Mỹ và quân đội Sài Gòn triệt để tận dụng ưu thế tuyệt đối về phương tiện bay, từ trực thăng vũ trang (UH-1, AH-1 Cobra), máy bay trinh sát chỉ điểm (OV-10, L-19) đến các loại cường kích phản lực ném bom chi viện mặt đất (A-37, C-130).
Chúng bay lượn ở tầm thấp, săn lùng các đội hình bộ binh, xe tăng và trận địa hỏa lực pháo binh của quân giải phóng, yểm trợ trực tiếp cho các căn cứ quân sự và các cuộc hành quân giải tỏa.
Để chế áp "thần tượng không lực" tầm thấp của địch, loại tên lửa phòng không tầm thấp vác vai A72 dẫn đường bằng đầu tự dẫn hồng ngoại bắt nhiệt đuôi máy bay đã được đưa vào tham chiến.
Tuy nhiên, tên lửa A72 đòi hỏi xạ thủ phải có thần kinh thép, khả năng phán đoán hướng gió, tốc độ góc của mục tiêu, chịu đựng sức nóng của động cơ phản lực phóng ra ngay sau vai và đặc biệt phải bám trụ kiên cường ở những vị trí trống trải tiền tiêu, chấp nhận đối đầu trực diện với bom chùm và rốc-két địch.
Xạ thủ trẻ Nguyễn Văn Thoa đã bước vào trận địa sinh tử ấy với sự điềm tĩnh phi thường và tài nghệ bắn tên lửa đạt tới đỉnh cao nghệ thuật.
Người thanh niên Vĩnh Phúc giàu lòng quả cảm
Nguyễn Văn Thoa sinh năm 1952 tại xã Cao Phong, huyện Lập Thạch (nay thuộc huyện Sông Lô), tỉnh Vĩnh Phúc – vùng đất trung du giàu truyền thống hiếu học, yêu nước và quật cường chống ngoại xâm.
Lớn lên giữa những năm tháng đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân:
Chứng kiến bom đạn Mỹ tàn phá quê hương, năm 1971, khi vừa tròn 19 tuổi, Nguyễn Văn Thoa gác lại ước mơ giảng đường, tình nguyện nhập ngũ vào Quân chủng Phòng không – Không quân.
Nhờ thị lực tinh tường, thể lực dẻo dai, tư duy phản xạ nhạy bén và tinh thần kỷ luật cao, ông được tuyển chọn huấn luyện sử dụng tên lửa vác vai A72 tại Trường Kỹ thuật Phòng không.
Ông say mê nghiên cứu nguyên lý hoạt động của đầu tự dẫn tầm nhiệt, tính năng khí động học của từng loại máy bay địch, luyện tập động tác vác ống phóng nặng gần 15 kg trong mọi tư thế: đứng bắn, quỳ bắn, nằm bắn trên sườn đồi, bờ kênh dã chiến.
Đầu năm 1972, đơn vị của ông – Tiểu đoàn 172 tên lửa A72 – nhận lệnh vượt dãy Trường Sơn hành quân vào chiến trường miền Đông Nam Bộ, tham gia Chiến dịch Nguyễn Huệ lịch sử.
Lưới lửa thiêu rụi máy bay giặc trên chiến trường Đông Nam Bộ (1972)
Ngay trong những trận đầu ra quân tại mặt trận Đường 13 – Bình Long rực lửa:
Chiến công đầu tay trên đường 13: Ngày 13 tháng 4 năm 1972, tại mặt trận Tàu Ô – Xóm Ruộng (Bình Long), khi một tốp trực thăng vũ trang UH-1 của địch quần đảo bắn phá dữ dội dọn đường cho bộ binh phản kích, Nguyễn Văn Thoa bình tĩnh vác ống phóng trườn lên bờ hào. Chờ chiếc máy bay đi đầu lọt trọn vào góc bám của đầu dò tầm nhiệt, ông siết cò phóng đạn. Quả đạn tên lửa xé gió lao vút đi, cắm thẳng vào buồng động cơ trực thăng giặc, biến chiếc UH-1 thành bó đuốc khổng lồ rơi rụng tại chỗ.
Bẻ gãy cầu hàng không tiếp tế của địch: Trong chiến dịch bao vây An Lộc, địch tăng cường các máy bay vận tải C-130 và trực thăng thả dù hàng tiếp tế ở độ cao thấp. Xạ thủ Nguyễn Văn Thoa đã phục kích mưu trí ở các ngọn đồi trọc, bắn hạ liên tiếp nhiều máy bay vận tải hạng nặng và máy bay trinh sát chỉ điểm L-19, bẻ gãy tuyến tiếp tế sống còn của giặc.
Chỉ tính riêng trong năm 1972 tại mặt trận Bình Long – Phước Long, với tinh thần "một quả đạn, một máy bay", ông đã liên tiếp bắn rơi 6 máy bay Mỹ – ngụy, trở thành một trong những xạ thủ tên lửa A72 xuất sắc nhất chiến trường.
Bản lĩnh kiên cường trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử (1975)
Mùa Xuân năm 1975, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của quân và dân ta nổ ra như vũ bão. Thiếu úy Nguyễn Văn Thoa cùng Đại đội 3, Tiểu đoàn 172 được biên chế đi cùng đội hình mũi nhọn tiến công thọc sâu của Quân đoàn 4 (Binh đoàn Cửu Long):
Trận huyết chiến ngã ba Dầu Giây – Xuân Lộc (tháng 4/1975): Địch huy động tối đa không quân từ sân bay Biên Hòa và Tân Sơn Nhất dội bom ác liệt nhằm giữ bằng được "cánh cửa thép" Xuân Lộc. Trong khói lửa mịt mù, Nguyễn Văn Thoa vác tên lửa cơ động linh hoạt theo từng mũi xe tăng và bộ binh ta, hạ gục ngay tại chỗ máy bay cường kích A-37 và trực thăng vũ trang đang bổ nhào ném bom, bảo vệ an toàn đội hình tiến công của Quân đoàn 4.
Tiến thẳng vào giải phóng Sài Gòn: Ngày 30 tháng 4 năm 1975, ông cùng đơn vị hành quân áp sát sân bay Tân Sơn Nhất và Bộ Tổng Tham mưu ngụy, sẵn sàng giương tên lửa khóa chặt mọi máy bay địch có ý định cất cánh tẩu thoát, chứng kiến trọn vẹn giờ phút non sông ca khúc khải hoàn.
Kỷ lục bắn rơi 13 máy bay bằng 18 quả đạn tên lửa A72
Tổng kết suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, qua 6 trận đánh trực tiếp đối mặt với bom đạn quân thù, đồng chí Nguyễn Văn Thoa đã đạt được một hiệu suất chiến đấu kỳ diệu:
Tiêu thụ tổng cộng 18 quả đạn tên lửa A72;
Bắn rơi tại chỗ 13 máy bay các loại của quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn (gồm cả trực thăng vũ trang HU-1A, UH-1, máy bay trinh sát OV-10, L-19, máy bay vận tải C-130 và máy bay cường kích A-37).
Đây là một kỷ lục vô tiền khoáng hậu của lực lượng phòng không tầm thấp Việt Nam và thế giới đối với loại tên lửa vác vai A72.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2000
Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí Nguyễn Văn Thoa tiếp tục phục vụ trong Quân chủng Phòng không – Không quân, đem những kinh nghiệm xương máu từ chiến trường truyền dạy cho các thế hệ học viên, chiến sĩ tên lửa trẻ tuổi. Ông cống hiến trọn đời binh nghiệp và nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.
Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc, sự mưu trí phi thường và hiệu suất chiến đấu tiêu biểu cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, ngày 08 tháng 11 năm 2000, đồng chí Nguyễn Văn Thoa đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý:
Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba;
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất;
Huy hiệu Dũng sĩ diệt máy bay Mỹ cùng nhiều danh hiệu vẻ vang khác.
Cuộc đời binh nghiệp của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thoa là một tượng đài rực rỡ của ý chí, tài năng và bản lĩnh người lính phòng không Việt Nam. Từ người thanh niên Vĩnh Phúc bước vào chiến trường đến xạ thủ huyền thoại với kỷ lục bắn rơi 13 máy bay giặc bằng 18 quả tên lửa vác vai, chiến công của ông mãi mãi là trang vàng chói lọi trong quân sử, là niềm kiêu hãnh trường tồn của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
