Xây dựng cơ sở cách mạng vùng biên giới Cao - Bắc - Lạng

Sau thời gian hoạt động ở nước ngoài, Trần Văn Kỳ được tổ chức phân công trở về nước, hoạt động tại vùng biên giới Cao Bằng - Bắc Kạn - Lạng Sơn (Cao - Bắc - Lạng). Đây là địa bàn chiến lược vô cùng quan trọng nhưng cũng là nơi thực dân Pháp kiểm soát rất gắt gao. Để hoạt động an toàn, ông bắt đầu sử dụng bí danh Hoàng Sâm.

Với phương châm "phong trào từ quần chúng mà ra", Hoàng Sâm đã lặn lội đến từng bản làng xa xôi của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, H'Mông, Dao. Ông cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với dân. Nhờ sự chân thành và khả năng ngôn ngữ thiên bẩm, ông nhanh chóng chiếm được niềm tin của bà con. Ông đã giải thích cho nhân dân hiểu về nỗi khổ của người mất nước, về lý tưởng của Đảng và kêu gọi bà con tham gia Mặt trận Việt Minh.

Hoàng Sâm đã trực tiếp xây dựng được nhiều "Làng chiến đấu", thành lập các tổ Cứu quốc và huấn luyện lực lượng tự vệ địa phương. Nhiều gia đình đồng bào dân tộc đã coi ông như con em trong nhà, sẵn sàng nuôi giấu, bảo vệ ông trước sự truy lùng ráo riết của kẻ thù. Nhờ những nỗ lực không mệt mỏi của ông và các đồng chí, phong trào cách mạng tại Cao - Bắc - Lạng đã phát triển mạnh mẽ, trở thành căn cứ địa vững chắc, tạo tiền đề quan trọng cho việc ra đời của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân sau này.