Xây dựng đội ngũ báo chí cách mạng

Đồng thời ông cũng được giao trách nhiệm tiếp tục làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút báo “Cứu quốc.” Với chức vụ là Ủy viên Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời Bắc Bộ kiêm Trưởng ban Tuyên truyền của Tổng bộ Việt Minh, ông là người được giao trách nhiệm tổ chức và chỉ đạo xây dựng hệ thống thông tin báo chí phục vụ các nhiệm vụ của nhà nước dân chủ nhân dân vừa mới ra đời.

Sáng 22/8/1945, ông tổ chức cuộc họp tại Bắc Bộ phủ để truyền đạt ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc xây dựng hệ thống các cơ quan thông tin tuyên truyền.

Tại cuộc họp này, ông Xuân Thủy giao cho ông Trần Kim Xuyến xây dựng bộ máy của Bộ Thông tin Tuyên truyền, ông Trần Lâm phụ trách thành lập Đài phát thanh quốc gia trực thuộc Bộ Thông tin Tuyên truyền và ông Chu Văn Tích lo xây dựng Sở Tuyên truyền Bắc Bộ.

Dưới sự chỉ đạo của nhà báo Xuân Thủy, ngày 7/9/1945, Đài Tiếng nói Việt Nam đã thực hiện phát sóng chương trình phát thanh đầu tiên.

Cũng từ nội dung các chương trình phát thanh, các bản tin thông tấn đã được xây dựng và phát đi vào ngày 15/9/1945, báo hiệu với cả thế giới về sự ra đời của một hãng thông tấn của nước Việt Nam mới - Việt Nam Thông tấn xã, nay là Thông tấn xã Việt Nam.

Cũng theo Giáo sư, Tiến sỹ Tạ Ngọc Tấn, nhà báo Xuân Thủy là người trực tiếp chỉ đạo thành lập Đoàn báo chí Việt Nam năm 1945 và Đoàn báo chí kháng chiến năm 1947.

Năm 1950, ông cũng là người được Trung ương Đảng giao chỉ đạo thành lập tổ chức Hội những người viết báo Việt Nam, nay là Hội Nhà báo Việt Nam và trực tiếp làm Chủ tịch Hội từ ngày thành lập đến năm 1961. Cả về tâm và tài, nhà báo Xuân Thủy là tấm gương sáng đáng kính trọng cho các thế hệ làm báo.

Tháng 7/1950, Đại hội của Tổ chức Quốc tế các nhà báo (OIJ) họp ở Helsinki công nhận Hội Những người viết báo Việt Nam là thành viên chính thức của OIJ.

Nhà báo Xuân Thủy là nhà báo Việt Nam đầu tiên tham gia Đoàn Chủ tịch OIJ, được bầu làm Phó Chủ tịch Tổ chức Quốc tế các nhà báo năm 1957 và là nhà báo đầu tiên của Việt Nam được tặng thưởng phần thưởng cao quý của tổ chức này.

Từ tháng 5/1968, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy giữ vai trò Trưởng Đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris, ông đã rất thành công khi phát huy hiệu quả của cả ba hình thức: đấu tranh ở các phiên họp công khai; đấu tranh trong các cuộc họp báo và trả lời phỏng vấn các nhà báo; đấu tranh vận động, tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới.

Nhà báo Xuân Thủy không chỉ chủ trì các cuộc họp báo lớn và họp báo thứ Năm hằng tuần sau phiên họp công khai tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Paris, mà còn trực tiếp trả lời phỏng vấn của nhiều nhà báo, các hãng thông tấn phương Tây và các nước xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng đưa đến thành công của Hội nghị Paris về Việt Nam và Đại thắng Mùa xuân 1975.